WIJSBEGEERTE
EXAMEN
Wat kennen= cursus: woensdag 12/02
Wat kunnen?= cursus LEZEN!!!
Weten wie filosofen zijn, SL begrijpen
Inhoudsopgave
Open vragen
Examen 2 delen:
o Deel gesloten boek over fundamentele concepten: 3 concepten
o Deel open boek: alles wat je wil meenemen: cursus, notities, pwp niet zo
handig om te studeren
o 12 dagen leren
Ideale methode: Lezen
LES 1: 10/02/2025: WAT IS DAT FILOSOFIE
PROBLEEMSTELLING VOOR DEZE COLLEGES MET SOCRATES
2 vragen in elk hoofdstuk opnieuw elke filosoof
Te doen:
1. Wat is filosofie
2. Socrates
a. Leven en werk zal het uitleggen
3. Probleemstelling
Onderwerpen Filosofie:
- Moraal
- Hoofdletter ( de Zin, het Goede…)
0 INLEIDING: WAT IS DAT FILOSOFIE?
Afbeelding:
Beeld vd filosoof: licht uit de hemel wordt weerkaatst op het papier van de filosoof
die het neerschrijft
Kantoor, Dame, Spiegel uit de hemel
Tekst:
Filosofen schrijven lange blokken tekst= 1 zin
Lange zinnen structuur in zoeken
Tevens=ook, in kleinere delen opdelen
Lezen:
Lezen is actief=structuur zoeken
Lezen is vragen “klopt het wel?”
Lezen is vragen wat volgt eruit
,FILOSOFIE IS
E.P. De Strycker 1961: misschien gedateerd en oud
o SJ: wereldbeeld, levensbeschouwing niet meer van onze tijd= christelijke
wereldbeeld
o Heel de realiteit
o Rationele argumenten/met bewijzen waar-> niet op alles is een antwoord
mogelijk
Interpretatie: interpreteren= betekenis geven aan zin/afbeelding/zin leven…
o Betekenis geven
o Woorden: Iets wat niet direct begrijpt=> op zoek nr woorden dingen die we
meemaken/zien betekenis geven
Zoektocht om betekenis aan te geven op verschillende vlakken:
Bestaan
Persoonlijk
VB. zingeving: Maken wij echt een beslissing of buiten ons: zijn wij
wel echte vrije mensen/wezens?
Cultuur/wetenschap/technologie
o AI discussie: is dat goede zaak? Voor vrijheid mens/maatschappelijk vlak
o Oorlog: hoe moeten we erover denken? -> onrechtvaardig
Hoe mogen aanpakken/methodes
Woorden om betekenis aan te geven
NU?!
Discussie zingeving: is dit kunst?
Wim Delvoye
o Cloaca
o Kakmachine zijn wij
o Hij toont herinnert ons aan iets dat waar is
o Interpretatie-betekenis-woorden: ontbreekt! = NODIG
o We vinden geen woorden meer om betekenis te geven
Piero Manzoni
VRAAG: Hoe zijn we in deze culturele situatie terecht gekomen? ( Wat is een
gepaste reactie tegenover deze situatie?) uitgedrukt door Delvoye
= onze culturele situatie: dus ontmoeten we opvattingen die ons leven expliciteren,
uitleggen, in context plaatsen
HOOFDSTUK 1: PROBLEEMSTELLING MET SOCRATES (470-399 BCE, ATHENE)
WAAR IS DE EUROPESE CULTUUR ONTSTAAN?
Griekse tijd: Griekse steden, Turkije, N-Afrika
Afbeelding voor en na Griekse cultuur
Afbeelding Egyptenaar
koning halfgod/halfmens
projectie zichzelf: niet zelfzeker
Afbeelding Griekse beeld
open armen, stap naar voor, durft de wereld aan
, verschil iemand die zich niet thuis voelt, projecteert hoe hij de wereld aandurft
PROBLEEMSTELLING SOCRATES
Socrates leefde in Athene: Vroedvrouwtechniek, gifbeker, Plato is leerling en heeft
dialogen neergeschreven
1. Leven
a. Discussie=mensen lastigvallen, vragen stellen, irritant
b. Over het gelukte leven: goed voelen in vel, gelukkig omdat je goed bent in
iets waar mensen in gelukt moeten zijn
c. idee=zelf op antwoord komt, eerste indruk niet altijd de juiste om zo een
beslissing te corrigeren(pintje te veel)
d. een zoektocht nr verantwoorde kennis: antwoorden kunnen geven op
vragen die kritisch ingesteld zijn
e. had een vriend: vraagt aan orakel van Delphi “wie is de wijste mens van
onze tijd/Griekenland” (niet zo betrouwbaar bv.“zo rijk als croesus”)-> zegt
Socrates, kan niet geloven want hij weet zegmaar niets, dus op zoek nr
mensen die slimmer zijn om te kunnen zeggen tegen god Apollo “kijk die is
slimmer”, maar lukte niet
2. Verdediging/Apologie van Socrates
a. Pleidooi van Socrates: woorden/gedachten om zich te verdedigen
b. Onwetendheid: ik stel geen vragen om mezelf slim te laten overkomen
want ik weet niets, maar dit is een opdracht van de goden ( Delphi), ik zou
willen weten wat de zin van het leven is en ik heb geen idee wat ik hier
kom doen
c. Kennis wat goed en kwaad is, van het gelukte leven: impliciet “ ik weet wat
goed en kwaad is”
d. Geen groter geluk dan gesprekken: gelukkig leven is wat ik
deed(discussiëren)= spreekt vr iedereen en niet alleen voor zichzelf= geldt
algemeen= algemene kennis/inzicht: voor verschillende gevallen en grote
groep mensen
3. De sofisten 4e eeuw voor Christus
a. Gaven onderwijs in retoriek (commuwet in die tijd) en werden
betaald=misdadig
b. Retoriek: overtuigingstechnieken, kunst maatschappelijk proces,
communiceren met grote groepen mensen
c. Overtuigen van eigen overtuigingen: alleen meningen, standpunt
verkopen aan groep, zaak is hoe standpunt verkopen en techniek, niet wat
je zei
d. Waar zijn= waar schijnen : verdwijning waarheid
e. Alleen deze vorm van hoger onderwijs
PROBLEEMSTELLING
HB: 1-2. Leven van Socrates, 3. Het debat met de Sofisten -> 4. Probleemstelling
Socrates= Ethische kwesties: wat betekent dat
Sofisten= politiek: argumenteren voor/tegen oorlog bv.
Algemene topic: Het debat gaat over zingeving: betekenis geven met woorden,
beoordelen
SOCRATES TEGEN DE SOFISTEN
, 1. Zijn =\ (ver)schijnen: onderscheid lijkt iets maar is niet (bv. Schijnvriendschap)
2. Zijn:
a. geïnteresseerd hoe dingen echt zijn en niet schijn (bv. Uw vrienden op
school betaald door uw ouders om bevriend met u te zijn= schijn, je wilt
echte vrienden en appreciatie)
b. =neiging tot transcendentie= het verlangen om je leven,
overtuigingen, de dingen die je belangrijk vindt te bekijken vanuit een
ander standpunt dat je persoonlijke standpunt= bevestiging van eigen
belanghechting ook bij anderen
3. Kennis onwetendheid:
a. waar/onwaar, zekerheid/onzekerheid: wat dat zou kunnen betekenen
transcendentie
VRAGEN/PROBLEEMSTELLING
1. Transcendentie?
a. Neiging eigen standpunten, overtuigingen, waarden ,
transcendentie=waarheid, kennis en zekerheid?
2. Zingeving
a. Kun je spreken over waarheid, kennis, zekerheid en zingeving
LES 2: 13/02/2025: SOCRATES (470-399 BCE, ATHENE) HERHALING
Zo lang geleden, hoe nog te maken met heden?: neiging tot transcendentie
TOPIC IN DE MARGE
Delvoy met Cloaca: kakmachine: niet historische verhaal, maar met werk beeld
geven van situatie huidige SL hoe we die zien
o Het feit dat woorden ons ontvallen/ontbreken om betekenis te geven
Filmpje Hedoism: ethische theorie dat zegt dat plezier het enigste wat telt in het
leven
o Experience machine: al je wensen vervult in die machine in virtuele
virtualiteit
Plezier is eng: maar constant alles wat je wenst komt uit
o Robert Nozick “No”
o De geluksmachine van Robert Nozick
Hersenen verbonden aan machine
o Philosophical arguments in a nutshell
Nee ik zou niet in de machine gaan
EXAMEN
Wat kennen= cursus: woensdag 12/02
Wat kunnen?= cursus LEZEN!!!
Weten wie filosofen zijn, SL begrijpen
Inhoudsopgave
Open vragen
Examen 2 delen:
o Deel gesloten boek over fundamentele concepten: 3 concepten
o Deel open boek: alles wat je wil meenemen: cursus, notities, pwp niet zo
handig om te studeren
o 12 dagen leren
Ideale methode: Lezen
LES 1: 10/02/2025: WAT IS DAT FILOSOFIE
PROBLEEMSTELLING VOOR DEZE COLLEGES MET SOCRATES
2 vragen in elk hoofdstuk opnieuw elke filosoof
Te doen:
1. Wat is filosofie
2. Socrates
a. Leven en werk zal het uitleggen
3. Probleemstelling
Onderwerpen Filosofie:
- Moraal
- Hoofdletter ( de Zin, het Goede…)
0 INLEIDING: WAT IS DAT FILOSOFIE?
Afbeelding:
Beeld vd filosoof: licht uit de hemel wordt weerkaatst op het papier van de filosoof
die het neerschrijft
Kantoor, Dame, Spiegel uit de hemel
Tekst:
Filosofen schrijven lange blokken tekst= 1 zin
Lange zinnen structuur in zoeken
Tevens=ook, in kleinere delen opdelen
Lezen:
Lezen is actief=structuur zoeken
Lezen is vragen “klopt het wel?”
Lezen is vragen wat volgt eruit
,FILOSOFIE IS
E.P. De Strycker 1961: misschien gedateerd en oud
o SJ: wereldbeeld, levensbeschouwing niet meer van onze tijd= christelijke
wereldbeeld
o Heel de realiteit
o Rationele argumenten/met bewijzen waar-> niet op alles is een antwoord
mogelijk
Interpretatie: interpreteren= betekenis geven aan zin/afbeelding/zin leven…
o Betekenis geven
o Woorden: Iets wat niet direct begrijpt=> op zoek nr woorden dingen die we
meemaken/zien betekenis geven
Zoektocht om betekenis aan te geven op verschillende vlakken:
Bestaan
Persoonlijk
VB. zingeving: Maken wij echt een beslissing of buiten ons: zijn wij
wel echte vrije mensen/wezens?
Cultuur/wetenschap/technologie
o AI discussie: is dat goede zaak? Voor vrijheid mens/maatschappelijk vlak
o Oorlog: hoe moeten we erover denken? -> onrechtvaardig
Hoe mogen aanpakken/methodes
Woorden om betekenis aan te geven
NU?!
Discussie zingeving: is dit kunst?
Wim Delvoye
o Cloaca
o Kakmachine zijn wij
o Hij toont herinnert ons aan iets dat waar is
o Interpretatie-betekenis-woorden: ontbreekt! = NODIG
o We vinden geen woorden meer om betekenis te geven
Piero Manzoni
VRAAG: Hoe zijn we in deze culturele situatie terecht gekomen? ( Wat is een
gepaste reactie tegenover deze situatie?) uitgedrukt door Delvoye
= onze culturele situatie: dus ontmoeten we opvattingen die ons leven expliciteren,
uitleggen, in context plaatsen
HOOFDSTUK 1: PROBLEEMSTELLING MET SOCRATES (470-399 BCE, ATHENE)
WAAR IS DE EUROPESE CULTUUR ONTSTAAN?
Griekse tijd: Griekse steden, Turkije, N-Afrika
Afbeelding voor en na Griekse cultuur
Afbeelding Egyptenaar
koning halfgod/halfmens
projectie zichzelf: niet zelfzeker
Afbeelding Griekse beeld
open armen, stap naar voor, durft de wereld aan
, verschil iemand die zich niet thuis voelt, projecteert hoe hij de wereld aandurft
PROBLEEMSTELLING SOCRATES
Socrates leefde in Athene: Vroedvrouwtechniek, gifbeker, Plato is leerling en heeft
dialogen neergeschreven
1. Leven
a. Discussie=mensen lastigvallen, vragen stellen, irritant
b. Over het gelukte leven: goed voelen in vel, gelukkig omdat je goed bent in
iets waar mensen in gelukt moeten zijn
c. idee=zelf op antwoord komt, eerste indruk niet altijd de juiste om zo een
beslissing te corrigeren(pintje te veel)
d. een zoektocht nr verantwoorde kennis: antwoorden kunnen geven op
vragen die kritisch ingesteld zijn
e. had een vriend: vraagt aan orakel van Delphi “wie is de wijste mens van
onze tijd/Griekenland” (niet zo betrouwbaar bv.“zo rijk als croesus”)-> zegt
Socrates, kan niet geloven want hij weet zegmaar niets, dus op zoek nr
mensen die slimmer zijn om te kunnen zeggen tegen god Apollo “kijk die is
slimmer”, maar lukte niet
2. Verdediging/Apologie van Socrates
a. Pleidooi van Socrates: woorden/gedachten om zich te verdedigen
b. Onwetendheid: ik stel geen vragen om mezelf slim te laten overkomen
want ik weet niets, maar dit is een opdracht van de goden ( Delphi), ik zou
willen weten wat de zin van het leven is en ik heb geen idee wat ik hier
kom doen
c. Kennis wat goed en kwaad is, van het gelukte leven: impliciet “ ik weet wat
goed en kwaad is”
d. Geen groter geluk dan gesprekken: gelukkig leven is wat ik
deed(discussiëren)= spreekt vr iedereen en niet alleen voor zichzelf= geldt
algemeen= algemene kennis/inzicht: voor verschillende gevallen en grote
groep mensen
3. De sofisten 4e eeuw voor Christus
a. Gaven onderwijs in retoriek (commuwet in die tijd) en werden
betaald=misdadig
b. Retoriek: overtuigingstechnieken, kunst maatschappelijk proces,
communiceren met grote groepen mensen
c. Overtuigen van eigen overtuigingen: alleen meningen, standpunt
verkopen aan groep, zaak is hoe standpunt verkopen en techniek, niet wat
je zei
d. Waar zijn= waar schijnen : verdwijning waarheid
e. Alleen deze vorm van hoger onderwijs
PROBLEEMSTELLING
HB: 1-2. Leven van Socrates, 3. Het debat met de Sofisten -> 4. Probleemstelling
Socrates= Ethische kwesties: wat betekent dat
Sofisten= politiek: argumenteren voor/tegen oorlog bv.
Algemene topic: Het debat gaat over zingeving: betekenis geven met woorden,
beoordelen
SOCRATES TEGEN DE SOFISTEN
, 1. Zijn =\ (ver)schijnen: onderscheid lijkt iets maar is niet (bv. Schijnvriendschap)
2. Zijn:
a. geïnteresseerd hoe dingen echt zijn en niet schijn (bv. Uw vrienden op
school betaald door uw ouders om bevriend met u te zijn= schijn, je wilt
echte vrienden en appreciatie)
b. =neiging tot transcendentie= het verlangen om je leven,
overtuigingen, de dingen die je belangrijk vindt te bekijken vanuit een
ander standpunt dat je persoonlijke standpunt= bevestiging van eigen
belanghechting ook bij anderen
3. Kennis onwetendheid:
a. waar/onwaar, zekerheid/onzekerheid: wat dat zou kunnen betekenen
transcendentie
VRAGEN/PROBLEEMSTELLING
1. Transcendentie?
a. Neiging eigen standpunten, overtuigingen, waarden ,
transcendentie=waarheid, kennis en zekerheid?
2. Zingeving
a. Kun je spreken over waarheid, kennis, zekerheid en zingeving
LES 2: 13/02/2025: SOCRATES (470-399 BCE, ATHENE) HERHALING
Zo lang geleden, hoe nog te maken met heden?: neiging tot transcendentie
TOPIC IN DE MARGE
Delvoy met Cloaca: kakmachine: niet historische verhaal, maar met werk beeld
geven van situatie huidige SL hoe we die zien
o Het feit dat woorden ons ontvallen/ontbreken om betekenis te geven
Filmpje Hedoism: ethische theorie dat zegt dat plezier het enigste wat telt in het
leven
o Experience machine: al je wensen vervult in die machine in virtuele
virtualiteit
Plezier is eng: maar constant alles wat je wenst komt uit
o Robert Nozick “No”
o De geluksmachine van Robert Nozick
Hersenen verbonden aan machine
o Philosophical arguments in a nutshell
Nee ik zou niet in de machine gaan
