SAMENLEVING: FEITEN EN PROBLEMEN
UITDAGINGEN EN OPLOSSINGEN
PROF.DR. GEERT VAN HOOTEGEM
11/02 LES 1: HOOFDSTUK 1 PRIMAIRE RELATIES
EXAMEN
➔ Nooit examenvragen uit de les
➔ Gesloten, 30 meerkeuze, met giscorrectie (75%)
➔ Open vragen: 1 actualiteitsvraag ( met krantenartikel): toepassingsvraag (25%)
Leerstofmateriaal
➔ Cursus, les, pwp
➔ HANDBOEK samenleving politika
Samenleving
➔ Geschreven en ongeschreven afspraken
➔ Verwachting
➔ Uitdagingen en oplossingen=>social engineers
HB: DE SAMENLEVING BESTAAT – EEN PLEIDOOI VOOR ONT -MOETING
Onderzoek ‘wat voorspelt welk beroep iemand doet’
➔ Ouders: Adoptieouders, 60 % biologische ouders
Handboek
➔ Narratief doorheen de hoofdstukken: wetenschappelijke lijn
➔ Ont-moeting
o Pleidooi voor ont-moeting: minder normering want we zijn een moet-samenleving: we
moeten zoveel
o Pleidooi meer onmoeting: meer ontmoeten met elkaar, bv. Minder cafés
▪ Minder kans om elkaar te ontmoeten want door sociale media kunnen we met
iedereen communiceren en laat ons minder ontmoeten
▪ Ethic bias, gender bias
➔ De Samenleving
o Een feest
▪ Sociale media, vrede in België, sociale zekerheid
o Een drama
▪ Brussel, Antwerpen, Gaza, Palestijns vraagstuk dat niet beantwoord geraakt,
o Statica &
▪ Prof vindt traag, ons leven zal lijken op die van onze ouders, traag evolueert
o Dynamica
▪ SL verandert, soms snelle veranderingen
, ➔ 8 hoofdstukken
1. Primaire relaties
2. Leven in een ouder wordende samenleving
3. Over mannen, vrouwen en X De samenleving als gemeenschap
4. Over Belgen en vreemdelingen
5. Arbeidsbestel
6. Arbeidsmarkt
7. Collectieve arbeidsverhoudingen Het arbeidsbestel
8. De verzorgingstraat De verzorgingstaat
9. …
Waarom?
Bij het voltooien van dit opleidingsonderdeel, kunnen studenten:
- beschrijven welke evolutie onze maatschappij gedurende de laatste vier à vijf decennia heeft
doorgemaakt;
- een sociaalwetenschappelijke verklaring geven voor deze evolutie;
- de belangrijkste maatschappelijke instituties in België aangeven;
- de ontwikkelingen in die instituties beschrijven;
- schetsen welke sociale problemen relevant zijn (geweest) en hierbij mogelijke oplossingen
formuleren.
Verder ontwikkelen studenten als resultaat van het leerproces een kritische houding tegenover
berichtgeving in de media over de diverse onderwerpen in de cursus.
Statistieken
➔ Durkheim ‘Le suicide’: uit het leven stappen als “sociaal feit”
o Mentaal kampen welzijn
o Politiek niet vertrouwen
manier hoe SL georganiseerd is
➔ Slotanalyse: analyse voor organisatie
o vb. jeugd en kinderpsychiater: we lijden en worden ziek omdat er iets mis is met hoe onze
samenleving in elkaar zit
➔ Sofie de Meyer: interviewer die psychologen en psychiaters uitnodigt
,HOOFDSTUK 1: PRIMAIRE RELATIES
LIEFDE
➔ Liefde is sociaal construct
➔ Gezinsgebasseerd in het Westen
➔ Liefde als motor van relatiebreuken
➔ De obsessie van de westerse SL voor kinderen: vrouwen bewust geen, 1 kind
PRIMAIRE RELATIES
➔ Spectaculaire ontwikkelingen op het terrein van de relatievorming tss mannen en vrouwen
beschrijven
➔ Ontwikkelingen verklaren adhv maatschappelijke processen vanaf ‘60
VALENTIJN
Bijna yasssss
➔ Liefde als oorzaak van minder huwelijken en meer scheidingen
“VROEGER WAS HET ANDERS”
Vaak gehanteerde referentiepunt: het naoorlogse kern-of standaardgezin
➔ Veel en jong huwen
➔ Snel na huwelijkssluiting 3 tot 4 kinderen binnen huwelijk
➔ Geen zijpistes (onwettige kinderen) en geen tussenstations (zoals ongehuwd samenwonen)
➔ Echtscheiding: zeldzaam
➔ Seksespecifieke rolverdeling
= Triomf van het klassieke kerngezin (het boomergezin)=vroeger
➔ Begin 19de eeuw: hoog aandeel buitenshuistewerkgestelde vrouwen.
➔ Weinig en laat trouwen was in West-Europa een constante in de Vroegmoderne tijd en in de 19de
eeuw (tot +/- 1850).
➔ Ten opzichte van vandaag, waren er in bepaalde periodes en regio’s ‘veel’ (of even als in andere
périodes of regio’s)
o Buitenechtelijke geboortes
o Ongehuwd samenwonenden
o Stiefgezinnen
➔ Tussen 1000 en 1600 was er geen onderscheid tussen wettelijk gehuwd en ongehuwd
samenwonend; veel vandaag samenlevende koppels zouden volgens de regels van 500 jaar
geleden, beschouwd worden als gehuwd.
, “VANDAAG”
➔ Dinks
o huishouden met twee volwassenen die werken en geen kinderen hebben. De afkorting
DINKS staat voor: Double Income, No Kids (twee inkomens, geen kinderen).
➔ Living apart togheter (een relatie waarbij partners een liefdesband hebben, maar elk in hun
eigen woning blijven wonen) en Hola’s (Huisvrienden, Ouders, Liefdespartners, Anderen)
o nieuw samengesteld gezin waarin partners kinderen hebben uit eerdere relaties én
mogelijk samen nog kinderen krijgen
➔ Vogelnestgezinnen
o kinderen blijven wonen en ouders wonen ergens anders om de beurt
➔ Mozaiekgezinnen
o samengestelde gezinnen waarin verschillende familieleden uit eerdere relaties
samenkomen
➔ Singles
➔ Generatiegezinnen (kinderen komen trg wonen)
➔ Polyamorie (meerdere partners)
➔ Evolutie huwelijken(=sociaal feit): daalt
o Maar in sommige landen wel nog
➔ Covid geeft dip
➔ Bij zien van de cijfers, vraag:
o In welke mate worden ze beïnvloed door bevolkingsomvang?
o In welke mate worden ze beïnvloed door bevolkingsstructuur en ‘population at risk’
o In welke mate zijn ze tijdsgebonden, een momentopname? Of welke
contextuele/temporele factoren zijn van invloed?
TROUWEN: NIET ENKEL EEN KWESTIE VAN AANTALLEN
➢ Absolute cijfers: dalen…
o Maar, relatieve cijfers zoals het bruto huwelijkcijfer tonen nog sterkere daling… houden
rekening met bevolkingsomvang
➢ Enkel niet-gehuwden (ongehuwde, gescheiden en verweduwde personen) kunnen huwen
➢ Het aantal huwelijken per 1.000 niet-gehuwden ouder dan 18 jaar geeft de huwelijkskans weer.
➢ De huwelijkskans van mannen daalde van bijna 30 huwelijken per 1.000 niet-gehuwden in het
jaar 2000 tot 19 huwelijken per 1.000 niet-gehuwden in 2022.
o In dezelfde periode daalde de huwelijkskans voor vrouwen van 26 naar 18 huwelijken per
1000 niet-gehuwden.
Van hoeveel naar wie? → Ook een kwestie van alternatieven
➔ Jaren 60’ hadden vrouwen inkomen man nodig en huwde daarom, nu is dat niet meer zo
o Hoeven niet meer te huwen om relationele status een legale status te maken
o Nu zal recht en belastingsysteem weggewerkt worden met fiscale (belastingkundig)
voordelen want geschiedenis zit er nog in
o Dus wettelijk samenwonen en huwelijken = vlakke lijn
TROUWEN OF NIET?: DOES IT MATTER?
➔ Yes! Wist je bv. dat …
o Wettelijk samenwonenden geen onderlinge verplichting tot hulp en bijstand hebben
voor partner?
UITDAGINGEN EN OPLOSSINGEN
PROF.DR. GEERT VAN HOOTEGEM
11/02 LES 1: HOOFDSTUK 1 PRIMAIRE RELATIES
EXAMEN
➔ Nooit examenvragen uit de les
➔ Gesloten, 30 meerkeuze, met giscorrectie (75%)
➔ Open vragen: 1 actualiteitsvraag ( met krantenartikel): toepassingsvraag (25%)
Leerstofmateriaal
➔ Cursus, les, pwp
➔ HANDBOEK samenleving politika
Samenleving
➔ Geschreven en ongeschreven afspraken
➔ Verwachting
➔ Uitdagingen en oplossingen=>social engineers
HB: DE SAMENLEVING BESTAAT – EEN PLEIDOOI VOOR ONT -MOETING
Onderzoek ‘wat voorspelt welk beroep iemand doet’
➔ Ouders: Adoptieouders, 60 % biologische ouders
Handboek
➔ Narratief doorheen de hoofdstukken: wetenschappelijke lijn
➔ Ont-moeting
o Pleidooi voor ont-moeting: minder normering want we zijn een moet-samenleving: we
moeten zoveel
o Pleidooi meer onmoeting: meer ontmoeten met elkaar, bv. Minder cafés
▪ Minder kans om elkaar te ontmoeten want door sociale media kunnen we met
iedereen communiceren en laat ons minder ontmoeten
▪ Ethic bias, gender bias
➔ De Samenleving
o Een feest
▪ Sociale media, vrede in België, sociale zekerheid
o Een drama
▪ Brussel, Antwerpen, Gaza, Palestijns vraagstuk dat niet beantwoord geraakt,
o Statica &
▪ Prof vindt traag, ons leven zal lijken op die van onze ouders, traag evolueert
o Dynamica
▪ SL verandert, soms snelle veranderingen
, ➔ 8 hoofdstukken
1. Primaire relaties
2. Leven in een ouder wordende samenleving
3. Over mannen, vrouwen en X De samenleving als gemeenschap
4. Over Belgen en vreemdelingen
5. Arbeidsbestel
6. Arbeidsmarkt
7. Collectieve arbeidsverhoudingen Het arbeidsbestel
8. De verzorgingstraat De verzorgingstaat
9. …
Waarom?
Bij het voltooien van dit opleidingsonderdeel, kunnen studenten:
- beschrijven welke evolutie onze maatschappij gedurende de laatste vier à vijf decennia heeft
doorgemaakt;
- een sociaalwetenschappelijke verklaring geven voor deze evolutie;
- de belangrijkste maatschappelijke instituties in België aangeven;
- de ontwikkelingen in die instituties beschrijven;
- schetsen welke sociale problemen relevant zijn (geweest) en hierbij mogelijke oplossingen
formuleren.
Verder ontwikkelen studenten als resultaat van het leerproces een kritische houding tegenover
berichtgeving in de media over de diverse onderwerpen in de cursus.
Statistieken
➔ Durkheim ‘Le suicide’: uit het leven stappen als “sociaal feit”
o Mentaal kampen welzijn
o Politiek niet vertrouwen
manier hoe SL georganiseerd is
➔ Slotanalyse: analyse voor organisatie
o vb. jeugd en kinderpsychiater: we lijden en worden ziek omdat er iets mis is met hoe onze
samenleving in elkaar zit
➔ Sofie de Meyer: interviewer die psychologen en psychiaters uitnodigt
,HOOFDSTUK 1: PRIMAIRE RELATIES
LIEFDE
➔ Liefde is sociaal construct
➔ Gezinsgebasseerd in het Westen
➔ Liefde als motor van relatiebreuken
➔ De obsessie van de westerse SL voor kinderen: vrouwen bewust geen, 1 kind
PRIMAIRE RELATIES
➔ Spectaculaire ontwikkelingen op het terrein van de relatievorming tss mannen en vrouwen
beschrijven
➔ Ontwikkelingen verklaren adhv maatschappelijke processen vanaf ‘60
VALENTIJN
Bijna yasssss
➔ Liefde als oorzaak van minder huwelijken en meer scheidingen
“VROEGER WAS HET ANDERS”
Vaak gehanteerde referentiepunt: het naoorlogse kern-of standaardgezin
➔ Veel en jong huwen
➔ Snel na huwelijkssluiting 3 tot 4 kinderen binnen huwelijk
➔ Geen zijpistes (onwettige kinderen) en geen tussenstations (zoals ongehuwd samenwonen)
➔ Echtscheiding: zeldzaam
➔ Seksespecifieke rolverdeling
= Triomf van het klassieke kerngezin (het boomergezin)=vroeger
➔ Begin 19de eeuw: hoog aandeel buitenshuistewerkgestelde vrouwen.
➔ Weinig en laat trouwen was in West-Europa een constante in de Vroegmoderne tijd en in de 19de
eeuw (tot +/- 1850).
➔ Ten opzichte van vandaag, waren er in bepaalde periodes en regio’s ‘veel’ (of even als in andere
périodes of regio’s)
o Buitenechtelijke geboortes
o Ongehuwd samenwonenden
o Stiefgezinnen
➔ Tussen 1000 en 1600 was er geen onderscheid tussen wettelijk gehuwd en ongehuwd
samenwonend; veel vandaag samenlevende koppels zouden volgens de regels van 500 jaar
geleden, beschouwd worden als gehuwd.
, “VANDAAG”
➔ Dinks
o huishouden met twee volwassenen die werken en geen kinderen hebben. De afkorting
DINKS staat voor: Double Income, No Kids (twee inkomens, geen kinderen).
➔ Living apart togheter (een relatie waarbij partners een liefdesband hebben, maar elk in hun
eigen woning blijven wonen) en Hola’s (Huisvrienden, Ouders, Liefdespartners, Anderen)
o nieuw samengesteld gezin waarin partners kinderen hebben uit eerdere relaties én
mogelijk samen nog kinderen krijgen
➔ Vogelnestgezinnen
o kinderen blijven wonen en ouders wonen ergens anders om de beurt
➔ Mozaiekgezinnen
o samengestelde gezinnen waarin verschillende familieleden uit eerdere relaties
samenkomen
➔ Singles
➔ Generatiegezinnen (kinderen komen trg wonen)
➔ Polyamorie (meerdere partners)
➔ Evolutie huwelijken(=sociaal feit): daalt
o Maar in sommige landen wel nog
➔ Covid geeft dip
➔ Bij zien van de cijfers, vraag:
o In welke mate worden ze beïnvloed door bevolkingsomvang?
o In welke mate worden ze beïnvloed door bevolkingsstructuur en ‘population at risk’
o In welke mate zijn ze tijdsgebonden, een momentopname? Of welke
contextuele/temporele factoren zijn van invloed?
TROUWEN: NIET ENKEL EEN KWESTIE VAN AANTALLEN
➢ Absolute cijfers: dalen…
o Maar, relatieve cijfers zoals het bruto huwelijkcijfer tonen nog sterkere daling… houden
rekening met bevolkingsomvang
➢ Enkel niet-gehuwden (ongehuwde, gescheiden en verweduwde personen) kunnen huwen
➢ Het aantal huwelijken per 1.000 niet-gehuwden ouder dan 18 jaar geeft de huwelijkskans weer.
➢ De huwelijkskans van mannen daalde van bijna 30 huwelijken per 1.000 niet-gehuwden in het
jaar 2000 tot 19 huwelijken per 1.000 niet-gehuwden in 2022.
o In dezelfde periode daalde de huwelijkskans voor vrouwen van 26 naar 18 huwelijken per
1000 niet-gehuwden.
Van hoeveel naar wie? → Ook een kwestie van alternatieven
➔ Jaren 60’ hadden vrouwen inkomen man nodig en huwde daarom, nu is dat niet meer zo
o Hoeven niet meer te huwen om relationele status een legale status te maken
o Nu zal recht en belastingsysteem weggewerkt worden met fiscale (belastingkundig)
voordelen want geschiedenis zit er nog in
o Dus wettelijk samenwonen en huwelijken = vlakke lijn
TROUWEN OF NIET?: DOES IT MATTER?
➔ Yes! Wist je bv. dat …
o Wettelijk samenwonenden geen onderlinge verplichting tot hulp en bijstand hebben
voor partner?
