GLOBALE VOORRANG
OBSERVATIE
• Waaruit bestond de taak?
• Wat waren in dit experiment de afhankelijke variabelen?
• Wat waren in dit experiment de onafhankelijke variabelen?
• Welke mogelijke condities kan je onderscheiden op basis van deze variabelen?
• Wat denk je dat de onderzoekers proberen na te gaan?
Fenomeen dat vaak voorkomt in de psychologie (vbn uit dagelijks leven bekijken)
Globale cues: gezicht
Hetgeen dat je als eerste waarneemt
Lokaal: gezicht opgesteld uit een bloem, plant, vlinder...
Globale cues: verbaasd gezicht
Hetgeen dat je als eerste waarneemt
Lokaal: kraan, lavabo
Globaal: gezichtjes
Hetgeen dat je als eerste waarneemt
Lokaal: paprika’s met zaadjes
THEORETISCH KADER
• Navon (1977):
o Het (visueel) perceptueel systeem is beperkt in zijn verwerkingscapaciteit
• Zicht: retina/netvlies heeft enkel zeer scherp zicht rond fixatie; daarrond is het vaag
(niet scherp) en worden enkel grote lijnen geprojecteerd
• Ook op vlak van geur, smaak,… (Navon stelt dat er altijd een maximumcapaciteit is)
o Wat is evolutionair het voordeligst? Een systeem dat
• … alles traag en gedetailleerd verwerkt (maar wel alles verwerkt)
OF
• … op grond van een snelle, ruwe schets (vb. net genoeg om te bepalen waar objecten
zich bevinden) selectief bepaalde delen van het visueel veld gedetailleerder (en trager)
gaat verwerken?
o Idee van globale voorrang: visuele waarneming als een inzoomend proces
à Eerst globale cues verwerken en dan pas lokale cues gaan kijken
• Navon onderzoekt of globale cues voorrang krijgen en sneller verwerkt worden dan lokale cues
Grote letters opgebouwd uit kleinere letters
3 stimuli:
Consistent
Bv. grote letter T bestaat uit allemaal kleine T-tjes
Neutraal
Bv. grote letter T opgebouwd uit betekenisloze vormen, zoals plusjes
Conflicterend
Bv. globale T is obgebouwd uit verschillende letter, zoals kleine S’sjes
,EXPERIMENT 1: GLOBAL-DIRECTED (focussen op de globale cues)
Bv. Grote letter H obgebouwd uit S’sjes
(conflicterend)
Taak proefpersoon
Globale cue bekijken en zeggen welke
letter het is
In dit vb. zouden ze H zeggen
Resultaten
• Wanneer deelnemers de globale letter
moeten rapporteren had die conficterende
lokale info een beperkte invloed op
reactietijd
Maw. Wanneer grote en kleine letter van
elkaar verschillen wordt globale respons
nauwelijks vertraagd
• Conclusie Navon
Lokale kenmerken gaan de verwerking van
globale cues minimaal inhiberen
• ! Rapportage deelnemers
Hadden niet eens door dat grote letters
obgebouwd waren uit kleine letters
• Ook (zie onderste lijn grafiek): Nauwelijks verschil in RT tussen consistent, neutrale &
conflicterende stimuli
EXPERIMENT 2: LOCAL-DIRECTED (focussen op de lokale cues)
Hetzelfde onderzoeken maar in de omgekeerde richting
• Taak proefpersoon
Rapporteren waaruit de groter letter is opgebouwd
In dit vb. S’sjes
• Resultaten
Navon vond wel een significant verschil tussen die conflicterende stimuli & consistente/neutrale
stimuli (zie bovenste lijn grafiek)
Maw. Wanneer kleine letter verschilt van grote letter (conflicterende stimuli), dan was die RT
significant hoger wanneer deelnemers het lokale niveau moeten benoemen
• Conclusie
Conflicterende globale info verstoord de lokale verwerking en vertraagd de respons vd
participanten
Globale niveau interfereert met lokale niveau (leidt ons af en vertraagd ons antwoord)
, CONTROLE-EXPERIMENT
Want kreeg veel kritiek en twijfels
• Suggestie: Globale voorrang verklaard door een confound variable (nl. grootte en dikte vd
letters) Grote vette letters worden sneller verwerkt dan kleine dunne letters
• Om dit na te gaan:
1. Auditieve stimulus Bv. kregen letter H of S te horen
2. Moeten dan de letter herhalen
3. Daarna verschijnt op scherm een visuele stimulus
OF geen stimulus
4. Vervolgens aangeven of dat er een visuele stimulus
verschenen was en of dat die hetzelfde was of niet
als de auditieve (door op een knop te klikken)
3 visuele stimuli
Consistent
Visuele letter komt overeen met auditieve letter
Bv. H horen en H zien
Neutraal
Auditieve stimulus gevolgd door betekenisloze figuur
Bv. H horen en zien driehoek/rechthoek zien
Conflicterend
Visuele letter verschilt van auditieve letter
Bv. H horen en S zien
• ! Belangrijk: Stimuli variëren in grootte en dikte (small thin <> large bold)
• Resultaten (gelijkaardig aan eerste experiment)
RT significant hoger bij conflicterende stimuli dan bij neutrale/consistente stimuli
Effect bleef bestaan ongeacht letters small thin of large bold waren
• Conclusie
Fysieke grootte is geen verklaring voor globale voorrang
• Kinchla & Wolfe (1979): Kritiek op idee van globale voorrang
o Het is onwaarschijnlijk dat dit altijd kan opgaan!
Onwaarschijnlijk dat we altijd globaal eerst verwerken en daarna pas de details
• Netvlies: beperkte oppervlakte à zeer grote objecten kunnen hier helemaal niet op
geprojecteerd worden
• Kinchla & Wolfe stellen dat de volgorde van verwerking afhangt van hoe groot een
stimulus is en onder welke visuele hoek dat je die ziet
• Visuele systeem werkt het snelst bij een optimale grootte
o Experimenten van Navon
“globale” stimuli altijd redelijk beperkt van grootte: relatief kleine visuele hoek van <6°
• Globale voorrang is geen vast gegeven maar hangt af van stimulus grootte en visuele
hoek
• Visuele hoek
= Maat voor hoe groot een object in ons gezichtsveld verschijnt
= Maat voor grootte van een beeld op het netvlies
o Afhankelijk van: de afstand van ons oog tot het object + de absolute grootte van het object
OBSERVATIE
• Waaruit bestond de taak?
• Wat waren in dit experiment de afhankelijke variabelen?
• Wat waren in dit experiment de onafhankelijke variabelen?
• Welke mogelijke condities kan je onderscheiden op basis van deze variabelen?
• Wat denk je dat de onderzoekers proberen na te gaan?
Fenomeen dat vaak voorkomt in de psychologie (vbn uit dagelijks leven bekijken)
Globale cues: gezicht
Hetgeen dat je als eerste waarneemt
Lokaal: gezicht opgesteld uit een bloem, plant, vlinder...
Globale cues: verbaasd gezicht
Hetgeen dat je als eerste waarneemt
Lokaal: kraan, lavabo
Globaal: gezichtjes
Hetgeen dat je als eerste waarneemt
Lokaal: paprika’s met zaadjes
THEORETISCH KADER
• Navon (1977):
o Het (visueel) perceptueel systeem is beperkt in zijn verwerkingscapaciteit
• Zicht: retina/netvlies heeft enkel zeer scherp zicht rond fixatie; daarrond is het vaag
(niet scherp) en worden enkel grote lijnen geprojecteerd
• Ook op vlak van geur, smaak,… (Navon stelt dat er altijd een maximumcapaciteit is)
o Wat is evolutionair het voordeligst? Een systeem dat
• … alles traag en gedetailleerd verwerkt (maar wel alles verwerkt)
OF
• … op grond van een snelle, ruwe schets (vb. net genoeg om te bepalen waar objecten
zich bevinden) selectief bepaalde delen van het visueel veld gedetailleerder (en trager)
gaat verwerken?
o Idee van globale voorrang: visuele waarneming als een inzoomend proces
à Eerst globale cues verwerken en dan pas lokale cues gaan kijken
• Navon onderzoekt of globale cues voorrang krijgen en sneller verwerkt worden dan lokale cues
Grote letters opgebouwd uit kleinere letters
3 stimuli:
Consistent
Bv. grote letter T bestaat uit allemaal kleine T-tjes
Neutraal
Bv. grote letter T opgebouwd uit betekenisloze vormen, zoals plusjes
Conflicterend
Bv. globale T is obgebouwd uit verschillende letter, zoals kleine S’sjes
,EXPERIMENT 1: GLOBAL-DIRECTED (focussen op de globale cues)
Bv. Grote letter H obgebouwd uit S’sjes
(conflicterend)
Taak proefpersoon
Globale cue bekijken en zeggen welke
letter het is
In dit vb. zouden ze H zeggen
Resultaten
• Wanneer deelnemers de globale letter
moeten rapporteren had die conficterende
lokale info een beperkte invloed op
reactietijd
Maw. Wanneer grote en kleine letter van
elkaar verschillen wordt globale respons
nauwelijks vertraagd
• Conclusie Navon
Lokale kenmerken gaan de verwerking van
globale cues minimaal inhiberen
• ! Rapportage deelnemers
Hadden niet eens door dat grote letters
obgebouwd waren uit kleine letters
• Ook (zie onderste lijn grafiek): Nauwelijks verschil in RT tussen consistent, neutrale &
conflicterende stimuli
EXPERIMENT 2: LOCAL-DIRECTED (focussen op de lokale cues)
Hetzelfde onderzoeken maar in de omgekeerde richting
• Taak proefpersoon
Rapporteren waaruit de groter letter is opgebouwd
In dit vb. S’sjes
• Resultaten
Navon vond wel een significant verschil tussen die conflicterende stimuli & consistente/neutrale
stimuli (zie bovenste lijn grafiek)
Maw. Wanneer kleine letter verschilt van grote letter (conflicterende stimuli), dan was die RT
significant hoger wanneer deelnemers het lokale niveau moeten benoemen
• Conclusie
Conflicterende globale info verstoord de lokale verwerking en vertraagd de respons vd
participanten
Globale niveau interfereert met lokale niveau (leidt ons af en vertraagd ons antwoord)
, CONTROLE-EXPERIMENT
Want kreeg veel kritiek en twijfels
• Suggestie: Globale voorrang verklaard door een confound variable (nl. grootte en dikte vd
letters) Grote vette letters worden sneller verwerkt dan kleine dunne letters
• Om dit na te gaan:
1. Auditieve stimulus Bv. kregen letter H of S te horen
2. Moeten dan de letter herhalen
3. Daarna verschijnt op scherm een visuele stimulus
OF geen stimulus
4. Vervolgens aangeven of dat er een visuele stimulus
verschenen was en of dat die hetzelfde was of niet
als de auditieve (door op een knop te klikken)
3 visuele stimuli
Consistent
Visuele letter komt overeen met auditieve letter
Bv. H horen en H zien
Neutraal
Auditieve stimulus gevolgd door betekenisloze figuur
Bv. H horen en zien driehoek/rechthoek zien
Conflicterend
Visuele letter verschilt van auditieve letter
Bv. H horen en S zien
• ! Belangrijk: Stimuli variëren in grootte en dikte (small thin <> large bold)
• Resultaten (gelijkaardig aan eerste experiment)
RT significant hoger bij conflicterende stimuli dan bij neutrale/consistente stimuli
Effect bleef bestaan ongeacht letters small thin of large bold waren
• Conclusie
Fysieke grootte is geen verklaring voor globale voorrang
• Kinchla & Wolfe (1979): Kritiek op idee van globale voorrang
o Het is onwaarschijnlijk dat dit altijd kan opgaan!
Onwaarschijnlijk dat we altijd globaal eerst verwerken en daarna pas de details
• Netvlies: beperkte oppervlakte à zeer grote objecten kunnen hier helemaal niet op
geprojecteerd worden
• Kinchla & Wolfe stellen dat de volgorde van verwerking afhangt van hoe groot een
stimulus is en onder welke visuele hoek dat je die ziet
• Visuele systeem werkt het snelst bij een optimale grootte
o Experimenten van Navon
“globale” stimuli altijd redelijk beperkt van grootte: relatief kleine visuele hoek van <6°
• Globale voorrang is geen vast gegeven maar hangt af van stimulus grootte en visuele
hoek
• Visuele hoek
= Maat voor hoe groot een object in ons gezichtsveld verschijnt
= Maat voor grootte van een beeld op het netvlies
o Afhankelijk van: de afstand van ons oog tot het object + de absolute grootte van het object
