INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
STRAFTOEMETING
1. Herhaling: instellen strafvordering
2. Inleidende begrippen
Straftoemeting
Misdrijf
Strafrechtelijke sanctie
3. Actoren
4. De kunst van het straftoemeten
5. Nieuw strafwetboek
6. Soorten straffen: hoofdstraffen
7. Soorten straffen: bijkomende straffen
INSTELLEN STRAFVORDERING - HOE KOMT EEN ZAAK BIJ DE
STRAFRECHTER?
Hoe komt een zaak bij de strafrechter?
1) OM kan de dader rechtstreeks dagvaarden en dus niet kiezen voor een
zondergevolgstelling/sepot of een buitenrechtelijke afhandeling
Rechtstreekse dagvaarding
Oproeping bij PV (snelrecht)
2) OM kan de onderzoeksrechter vorderen (gerechtelijk onderzoek) Raadkamer
Raadkamer beslist tot onder andere
1) Buitenvervolging of
2) de zaak naar de vonnisrechter
3) Klacht slachtoffer met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter OZR
Raadkamer (kan dan kiezen voor rechter)
4) Rechtstreekse dagvaarding door slachtoffer voor de vonnisrechter
INLEIDENDE BEGRIPPEN
MISDRIJF
Gedraging door de wet omschreven en waarop een straf is gesteld
legaliteitsprincipe
Gedraging: handeling of verzuim
Wet: enkel de wet kan gedragingen strafbaar stellen (hoe heet het beginsel dat de
hoeksteen vormt van onze democratische rechtsstaat?)
Straf: in de wet omschreven gedragingen worden strafbaar gesteld met een
strafrechtelijke straf
1
,INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
CASUS 11/2017 DS
De Brugse priester die niet ingreep nadat een man hem verteld had over zijn
zelfmoordplannen moet voor de rechter verschijnen. Dat heeft de raadkamer van Brugge
beslist. Volgens de priester ging het om biechtgeheim ‘dat hij niet kon schenden’.
Het bewuste telefoontje dateert van oktober 2015, nadien volgden ook nog meerdere
sms’en. ‘Die man belde mij in volle vertrouwen en gaf te kennen dat zijn plannen serieus
waren. Ik heb alles gedaan wat ik kon om hem te overtuigen om geen overhaaste
beslissingen te nemen.’
Het was de weduwe van de man die een klacht indiende en het parket wil de priester nu
vervolgen wegens schuldig verzuim. Zij vonden dat hij meteen naar de hulpdiensten
had moeten bellen.
De raadkamer volgde woensdagvoormiddag die redenering. Toch wil de weduwe geen
zware straf. ‘Ik wil gewoon vermijden dat dit nog gebeurt.’ De zaak van de Brugse
priester Alexander Stroobandt (57) werd doorverwezen naar de correctionele rechtbank.
Al blijft Stroobandt achter zijn beslissing staan. ‘Ik heb er geen moment aan gedacht om
de politie te bellen’, verklaarde hij. ‘Door het biechtgeheim was ik aan handen en voeten
gebonden.’
Schuldig verzuim - Onderzoeksrechter wordt gevorderd - Voldoende
bewijzen/bezwaren – Raadkamer beslist doorverwijzing naar de correctionele rechtbank -
Tegen beslissing Raadkamer kan beroep bij KI (Kamer van Inbeschuldigingstelling)
Toemeten van de straf: opleggen van een straf en een strafmaat in een strafzaak
In huidig SWB 3 delen: overtreding, wanbedrijf en misdaad
Hoofdstraffen kan je niet combineren, bijkomende straffen kan je wel combineren met
elkaar
Huidig SWB: 3-deling misdrijven Belgisch strafrecht: naargelang de ernst van het misdrijf
(art 1 Sw.)
2
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
Nieuw strafwetboek: verdwijnt 3-deling “misdrijven”
Overtredingen verdwijnen, we gaan eenvoudiger maken
Generieke term “misdrijven” maar gekoppeld aan 8 strafniveaus (verschillende
niveaus naargelang de ernst van het misdrijf)
Ernst misdrijf wordt enkel bepaald door strafniveau
Strafniveaus 1-2: misdrijven “van geringe ernst”
Hoofdstraffen en bijkomende straffen
STRAF
Kenmerken:
Wettelijke basis: enkel de wet kan een strafrechtelijke straf invoeren
(legaliteitsbeginsel)
Een straf wordt (enkel) opgelegd door een rechter
Gewone Minnelijke schikking en Bemiddeling en Maatregelen zijn geen
strafrechtelijke “straffen” want buitenrechtelijke afhandeling door het
parket
Onderscheid in de praktijk niet altijd duidelijk.
Quid autonome werkstraf (strafrechtelijke straf) versus
dienstverlening als modaliteit binnen de buitenrechtelijke
bemiddeling en maatregelen (niet-strafrechtelijk): identieke
praktische uitwerking
GAS boete geen strafrechtelijke straf want wordt opgelegd door de
gemeente en er komt dus geen rechter aan te pas
Een straf is persoonlijk en individueel
Een straf kan enkel opgelegd worden aan de persoon die het misdrijf heeft
gepleegd (dader, mededader, medeplichtige)
Een straf kan niet doorgegeven worden aan bv kinderen van dader
Doel straf doorheen de tijd: verschillende strafdoelen onder andere:
Ancien Régime:
Vooral wrede en vernederende straffen zoals de doodstraf en lijfstraffen
Focus op vergelding
Klassieke leer
Schuld, vaste straffen
Vergelding (sociaal contract), algemene preventie (mens is een vrije mens,
rationeel wezen), bijzondere preventie (door de straf te ondergaan, ‘leert’ men
geen nieuwe strafbare feiten meer te plegen)
3
STRAFTOEMETING
1. Herhaling: instellen strafvordering
2. Inleidende begrippen
Straftoemeting
Misdrijf
Strafrechtelijke sanctie
3. Actoren
4. De kunst van het straftoemeten
5. Nieuw strafwetboek
6. Soorten straffen: hoofdstraffen
7. Soorten straffen: bijkomende straffen
INSTELLEN STRAFVORDERING - HOE KOMT EEN ZAAK BIJ DE
STRAFRECHTER?
Hoe komt een zaak bij de strafrechter?
1) OM kan de dader rechtstreeks dagvaarden en dus niet kiezen voor een
zondergevolgstelling/sepot of een buitenrechtelijke afhandeling
Rechtstreekse dagvaarding
Oproeping bij PV (snelrecht)
2) OM kan de onderzoeksrechter vorderen (gerechtelijk onderzoek) Raadkamer
Raadkamer beslist tot onder andere
1) Buitenvervolging of
2) de zaak naar de vonnisrechter
3) Klacht slachtoffer met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter OZR
Raadkamer (kan dan kiezen voor rechter)
4) Rechtstreekse dagvaarding door slachtoffer voor de vonnisrechter
INLEIDENDE BEGRIPPEN
MISDRIJF
Gedraging door de wet omschreven en waarop een straf is gesteld
legaliteitsprincipe
Gedraging: handeling of verzuim
Wet: enkel de wet kan gedragingen strafbaar stellen (hoe heet het beginsel dat de
hoeksteen vormt van onze democratische rechtsstaat?)
Straf: in de wet omschreven gedragingen worden strafbaar gesteld met een
strafrechtelijke straf
1
,INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
CASUS 11/2017 DS
De Brugse priester die niet ingreep nadat een man hem verteld had over zijn
zelfmoordplannen moet voor de rechter verschijnen. Dat heeft de raadkamer van Brugge
beslist. Volgens de priester ging het om biechtgeheim ‘dat hij niet kon schenden’.
Het bewuste telefoontje dateert van oktober 2015, nadien volgden ook nog meerdere
sms’en. ‘Die man belde mij in volle vertrouwen en gaf te kennen dat zijn plannen serieus
waren. Ik heb alles gedaan wat ik kon om hem te overtuigen om geen overhaaste
beslissingen te nemen.’
Het was de weduwe van de man die een klacht indiende en het parket wil de priester nu
vervolgen wegens schuldig verzuim. Zij vonden dat hij meteen naar de hulpdiensten
had moeten bellen.
De raadkamer volgde woensdagvoormiddag die redenering. Toch wil de weduwe geen
zware straf. ‘Ik wil gewoon vermijden dat dit nog gebeurt.’ De zaak van de Brugse
priester Alexander Stroobandt (57) werd doorverwezen naar de correctionele rechtbank.
Al blijft Stroobandt achter zijn beslissing staan. ‘Ik heb er geen moment aan gedacht om
de politie te bellen’, verklaarde hij. ‘Door het biechtgeheim was ik aan handen en voeten
gebonden.’
Schuldig verzuim - Onderzoeksrechter wordt gevorderd - Voldoende
bewijzen/bezwaren – Raadkamer beslist doorverwijzing naar de correctionele rechtbank -
Tegen beslissing Raadkamer kan beroep bij KI (Kamer van Inbeschuldigingstelling)
Toemeten van de straf: opleggen van een straf en een strafmaat in een strafzaak
In huidig SWB 3 delen: overtreding, wanbedrijf en misdaad
Hoofdstraffen kan je niet combineren, bijkomende straffen kan je wel combineren met
elkaar
Huidig SWB: 3-deling misdrijven Belgisch strafrecht: naargelang de ernst van het misdrijf
(art 1 Sw.)
2
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
Nieuw strafwetboek: verdwijnt 3-deling “misdrijven”
Overtredingen verdwijnen, we gaan eenvoudiger maken
Generieke term “misdrijven” maar gekoppeld aan 8 strafniveaus (verschillende
niveaus naargelang de ernst van het misdrijf)
Ernst misdrijf wordt enkel bepaald door strafniveau
Strafniveaus 1-2: misdrijven “van geringe ernst”
Hoofdstraffen en bijkomende straffen
STRAF
Kenmerken:
Wettelijke basis: enkel de wet kan een strafrechtelijke straf invoeren
(legaliteitsbeginsel)
Een straf wordt (enkel) opgelegd door een rechter
Gewone Minnelijke schikking en Bemiddeling en Maatregelen zijn geen
strafrechtelijke “straffen” want buitenrechtelijke afhandeling door het
parket
Onderscheid in de praktijk niet altijd duidelijk.
Quid autonome werkstraf (strafrechtelijke straf) versus
dienstverlening als modaliteit binnen de buitenrechtelijke
bemiddeling en maatregelen (niet-strafrechtelijk): identieke
praktische uitwerking
GAS boete geen strafrechtelijke straf want wordt opgelegd door de
gemeente en er komt dus geen rechter aan te pas
Een straf is persoonlijk en individueel
Een straf kan enkel opgelegd worden aan de persoon die het misdrijf heeft
gepleegd (dader, mededader, medeplichtige)
Een straf kan niet doorgegeven worden aan bv kinderen van dader
Doel straf doorheen de tijd: verschillende strafdoelen onder andere:
Ancien Régime:
Vooral wrede en vernederende straffen zoals de doodstraf en lijfstraffen
Focus op vergelding
Klassieke leer
Schuld, vaste straffen
Vergelding (sociaal contract), algemene preventie (mens is een vrije mens,
rationeel wezen), bijzondere preventie (door de straf te ondergaan, ‘leert’ men
geen nieuwe strafbare feiten meer te plegen)
3
