samenvatting recht van de Europese Unie

Recht van de Europese Unie
HOOFDSTUK 1: EUROPESE INTEGRATIEPROCES

EUROPA: EEN LANGE GESCHIEDENIS
 1939 – 1945: WO II
 Scharniermoment tot aan WOII: de grote naties beheersen de politieke, diplomatieke
controle. Duitsland valt binnen in Polen (wereldoorlog) eindigt met overgave van Duitsland in
1945. Oorlog heeft EU beschadigd: landbouw, politiek, infrastructuur (na WOII nieuwe
mondiale supermachten: VS en Sovjet-Unie)
 Frankrijk en Duitsland (machtige landen in Europa)
 Frankrijk kende wantrouwen tegenover Duitsland. Duitsland is na WOII beschadigd
en had nood aan heropbouw
 Post-WO: heropbouw, Koude Oorlog met VSA en USSR
 2 grootmachten blijven: VS & Sovjet-Unie → willen allebei zoveel mogelijk
invloed kunnen uitoefenen, komen in een rivaliteit terecht = de koude oorlog.
 Frankrijk en Duitsland waren sterk verzwakt
 Internationale (VN, Wereldbank, IMF, GATT….) en regionale (Benelux) samenwerking
 Er gebeurde heel veel internationaal op vlak van samenwerking om de redenen die hebben
geleidt tot oorlog uit te sluiten
 1944: oprichting Benelux (aanvankelijk douane-unie, later economische unie; sedert 2008 ‘Benelux
Unie’)
 Op regionaal vlak start een samenwerking: Nog voor einde WOII ontstaat er nauwe
samenwerking tss drie kleine landen die weten dat ze baadt hebben bij samenwerking. Eerst
in vorm van douane-unie en later wordt dit een meer economische samenwerking
 Zürich, 19 september 1946: speech Winston Churchill, “a kind of United States of Europe”
(Bronnenboek p. 439)
 De grootste vraag was wat te doen bij Duitsland? WOII was net geweest en paar decennia
ervoor was de WOI geweest, Er waren dus enorme conflicten geweest me Duitsland maar is
een groot land en ligt in midden van Europa. Enerzijds ontstaat er ongerustheid: groot
wantrouwen van ze gaan toch niet opnieuw beginnen en opnieuw oorlog starten, anderzijds
zeiden mensen let op is een groot land en ligt in midden van Europa, als we duitsland niet
aan onze kant hebben gaat de Sovjet dit misschien we, vanuit Oost Europa ligt die dichtbij en
verzekert men dat sovjet DUI niet in zijn macht zou kunnen krijgen.
 Churchill: eerste min VK en was zo langs kant vd geallieerde heeft afgesproken om reactie
tegen nazi Dui te leiden, deze wint dus de oorlog met Amerikanen en geallieerden. Paradox
hij verliest de verkiezingen, maar is alom bekend en gerespecteerd. Hij reist Europa rond en
geeft toespraken , een bepaalde is belangrijk: die van 19 sep 1946, titel is something that will
asstunish you (iets dat u wil verbijsteren)
 Die zegt de oplossing ligt in het creëren van een soort VS van Europa, dit is
interessant maar was nog niet wat mensen verbijsterde een Europese
samenwerking. Hij gaat verder Duitsland is schuldig aan WOII en moeten voorkomen
dat die zich kan herbewapenen en een agressieve oorlog zou kunnen starten, maar
er zal ooit een vergelding moeten komen en we moeten naar de toekomst kijken.
Dan komt het bijzondere (voorlaatste alinea) de eerste stap is dus een
samenwerking tussen Frankrijk en DUI en samen moeten ze de leiding nemen.
 1948: Organisatie voor Europese Economische Samenwerking (Marshallplan < Truman-doctrine)
 Was niet de enige met dergelijke gedachten. Opvolging Roosevelt , president Truman en zag
ook wat er in Europa aan het gebeuren was en hij lanceert ook een bepaalde doctrine van

1

, buitenlands beleid. Zijn doctrine is dat hij bepleit dat er een actieve rol is in buitenlands
beleid voor VS: onze opdracht is als VS moeten wij te hup komen van de vrije volkeren
/landen die hetzij interne of externe onrust / druk te maken hebben
 Wil dit doen met minister v buitenlandse zaken: Marshall plan: om enorme materiële en
financiële hulp te geven aan de Am bondgenoot in Europa. Op die manier ook Duitsland erbij
gaan betrekken om die er bovenop te krijgen. Niet met een cheque, we gaan ondersteuning
geven, maar Europa gaat daarvoor en structuur moeten oprichten om dit op een degelijke
manier te beheren. De organisatie voor Europese en economische samenwerking, om het
Marshall geld op een goede manier te gaan besteden.
 1961: OESO
 1949: NAVO en Raad van Europa (1950: EVRM)
 9 mei 1950, het Schuman-plan (Monnet/Schuman): “L’Europe ne se fera pas d’un coup, ni dans une
création d’ensemble, elle se fera par des réalisations concrètes, créant d’abord une solidarité de fait”
(Bronnenboek p. 442)
 Economische en politieke doeleinden
 Duitse economische reconstructie onder auspiciën van een supranationale organisatie
open voor andere Europese landen
 Supranationaal ipv klassiek intergouvernementeel model (overdracht van bevoegdheden aan
hoger, onafhankelijk niveau ipv samenwerking tussen soevereine Staten)
 Concrete, pragmatische aanpak, weliswaar met ambitieuze langetermijnvisie
 Kolen en staal

Supranationaal: iets wat boven de natie staat, vandaar de hogere autoriteit Dat onafhankelijk hoger niveau
gaat bindende beslissingen nemen . men gaat stukje soevereiniteit overdragen aan hoger niveau, dit kan
bindende beslissingen nemen.
EGKS: Europese gemeenschap voor komen en staal
 18 april 1951: Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (Parijs; EGKS)
– België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland

Er werd heel veel opgericht maar voor hem is dit niet genoeg, hij zei het EVRM is uiteraard belangrijk en we
gaan mensenrechten respecteren, maar om echt een alliantie en bondgenootschap te krijgen in Europa, gaan
we meer moeten doen dan loutere verplichte teksten te maken , veel beter om concreet samen te werken.
Daartoe ontwikkelde hij een plan dat gericht was in eerste plaats nr Duitsland, want hij wilde ook
samenwerking tss duitsland en Frankrijk staten. Economisch genoeg zijn er twee belangrijke sectoren, kolen en
staal. Niet alles loopt daar goed, misschien gaan we meer liberalisering krijgen en de bedrijven die hierin actief
zijn sterken worden. Bovendien stel dat Duitsland het opnieuw in zijn hoofd zou krijgen om opnieuw oorlog te
starten dan heeft die staal en kolen halen, dus kijk we kunnen eco voordeel halen door samenwerking, maar als
we sectoren staal en kolen aan de nationale sectoren maar in een soort internationale. Europese org plaatsen
dan zal Duitsland niet meer in staat zijn aan agressie te gaan voorbereiding. Moeten organisatie hebben die
kool een staat sectoren onder een gem controle gaat plaatsen. Gaat hiermee naar Robert Schuman: was een
echte politicus, die wist dat hij de zaken politiek verkocht kan krijgen. Dei giet het land in een politiek voorstel
en wordt goedgekeurd door de franse regering. Dit as voor FR enorme stap: zeggen wij beiden aan Dui aan dat
we beide de controle opgeven over de twee belangrijke sectoren vd eco en de controle overdragen aan een
hoger Europees niveau. Je krijgt een land dat vrijwillig aanbiedt om stukje van soevereiniteit of te staan een
aan nieuwe EU organisatie. Op 9 mei 1950 is het ondertekend. Door het gem maken van kolen en staal en
oprichting van nieuwe hogere autoriteit waarvan de beslissingen verbindend zullen zijn, gaan we de eerste stap
realiseren ve Europese federalisten die het mogelijk maakt om vrede in Europa te waarborgen.

Ondertekening van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal door Jean
Monnet (1888-19979) en Robert Schuman (1886-1963)

2

, Mislukking Europese Defensiegemeenschap en Europese Politieke Gemeenschap: dit blijkt te vroeg te zijn
ne wordt daardoor niet goed gekeurd, zijn twee mislukkingen.
 5j later zijn er nieuwe verwezenlijkingen. Het is duidelijk dat eco samenwerking dat dit rendeert. We
hebben dit gdn voor Kolen en staal, ondertussen hebben we atoom energie. Laten we dit ook doen ovv
Atoomenergie, men richt een zelfde soort organisatie : Euratom verdrag 25 maart 1975. Zelfde da genoeg
een verdrag ondertekend: verdrag van Rome: we gaan dit verbreden, zo breed mogelijk samenwerking
liberalisering vd economieën van de deelnemende landen. Het is niet beperkt tot 1 sector, maar heel
breed toepassingsgebeid waarin men een gemeenschappelijk markt gaat maken. (EEG). Het geldt meer als
een kaderverdrag, we willen een aantal doelstellingen bereiken en geven bevoegdheden om deze te
beslissingen te nemen, maar hoe ze dit concreet gaan doen dat zal verder wel blijken, minder gedetailleerd
maar wel breder qua toepassingsgebeid. Belangrijk is dat deze 3 verdragen, drie aparte intern organisatie,
dat deze werken volgen dezelfde essentiële methode, niet intergouvernementele samenwerking, maar wel
de supranationale methode ( afstand van soevereiniteit). Dit EGSK, EEG en Euratom, noemt men dit tot
vandaag de communautaire methode. Dit loopt moreel erg goed en met steun van een aantal belangrijke
arresten ven het HvJ die ook de Europese samenwerking ten goede zal komen.
 25 maart 1957: Verdragen tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap
(Rome; EEG) en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Rome; Euratom) –
België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland
 Verschillen tussen verdragen (EGKS als “traité-loi”; EEG als “traité-cadre”) maar 3
Gemeenschappen met klassieke intergouvernementele elementen en vooral gekenmerkt
door supranationale benadering (“communautaire methode”)
 Belangrijke arresten Hof van Justitie in vroege jaren ’60, obv teleologische interpretatie:
autonome, nieuwe rechtsorde gekenmerkt door voorrang en rechtstreekse werking

Ondertekening van het Verdrag tot oprichting van de EEG (L) & tot oprichting van Euratom (R)
 8 april 1965: Fusieverdrag (gemeenschappelijke instellingen voor de drie Gemeenschappen)
 Verzet President de Gaulle, Akkoord van Luxemburg (1966) (Bronnenboek p. 444)
 Franse president: heeft het franse verzet geleid ind e WOII: eind jaren 50 verkozen tot president
van FR, die zag wel ondertussen hebben we de Europees integratie met die gemeenschappen; .
Die wil voornamelijk de franse belangen behartigen en merkt da tin gemeenschap is afgesproken
dat men in een geleidelijke evolutie nr mee integratie de lidstaat u vetorecht opgeven en staat
gepland om dit te hebben voer landbouw beleid. Is voor Frankrijk suupper belangrijk en die zegt
dit wil ik niet dat fr niet meer mee kan beslissen over wat er gebeurd met de FR landbouw en dat
accepteer ik niet. We willen ons vetorecht behouden zodat we onze belangen kunnen behartigen.
 Die boycot de vergaderingen vd raad van ministers in Europese, daardoor was er niet enkel 1/6
landen afwezig en is ook grootste land en heeft veel invloed en in tweede helft van jaren 620 de
Europese samenwerking volledig stilvalt.
 oplossing vinden in jaren1966 akkoord van Luxemburg: tussen fr en andere landen tot een soort
compromis genomen: men geraakt het inhoudelijk niet eens en stelt vast dat men verschillend
standpunten heeft maar dat dit niet mag beletten dat men verder kan samenwerken (EXAMEN) :
persbericht, is geen groot verdrag!
 We gaan blijven discussiëren tot we een oplossing vinden, defacto stapt men af van de
meerderheidsbesluitvorming en gaat men altijd eenparigheid tot beslissingen komen. Als je
meerderheid beslist: discussiëren je en niet eens: meerderheid beslist. Als je met eenparigheid
hebt ga je vaak geen opl bereiken of een heel verwaterd compromis. Dit is dus een eco crisis die
zich aankondigt. De besluitvorming gaat erg traag voorruit, dus economisch gezien komt Europa
in moeilijk jaren terecht.

 Jaren ‘70: economische crisis, de facto eenparigheidseis…
 1 januari 1973: toetreding Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk (na 2 veto’s)

3

,  Bij het derde verzoek mag VK wel lid worden van de EEG, doordat delors gestorven is en de
nieuwe minister is aangewezen: pompidu
 1 januari 1981: toetreding Griekenland
 Jaren ‘80: Kohl, Mitterrand, Delors… -> positive dynamiek
 Helmit Kofl: pro Europees en zet zich er sterk in voor de Europese integratie, Mitterand franse en
franse voorzitter Delors: is heel strategisch en heeft veel ingang gezet heeft lidstaten kunne
voertuigen om toch lid te worden. Door boodschap tussen deze drie is er veel voorruit gegaan
 Ondanks de moeilijkheden ontstaat er een positieve sfeer en voorruitgang
 1 januari 1986: toetreding Portugal en Spanje
 Hebben :lang onder dictator geweest, er ontstaat ook de wens om toe te treden tot EEG,
gelijkaardig is bij Portugal en Griekenlang, er is dictatuur geweest en deze komen tot een einde en
dan ontstaat er de wil om te kunnen toetreden.
 17 en 28 februari 1986: Europese Akte (“interne markt” ipv “gemeenschappelijke markt”,
QMV – ‘Europa 1992’)
 De Europese akte: ( EXAMEN): misleidende naam, hoewel de naam het anders laat uitschijnen is
dit een verdrag, ondertekend in 1986, dus 30j na het verdrag vorm waarbij de EEG is opgericht, is
dit het eerste verdrag naast het fusie verdrag waardoor verdragen serieus worden aangepast
( >Zoals EEG verdrag). Dit is dus een verdrag waarmee het oorspronkelijke EEG na 30j is
aangepast geweest. Deze aanpassing bestond erin om te zeggen we willen extra push geven aan
eco samenwerking, wel we gaan iets nieuw doen. We werken al 30j in Europa naar een
gemeenschappelijke markt, nieuwe doelstelling: we gaan op 5-6 j tijd een interen markt creëren:
we gaan alle grenzen zoveel mogelijk weghalen binnen de lidstaten en willen komen tot
verdergaand economische samenwerking; Als je nauw kijkt sie r geen groot verschil tussen gemm
en interne markt. Men wilde voornamelijk nieuwe doelstellingen stellen en aanleiding om in
verdrag int e stellen om deze te bereiken de beslissingen zouden worden genomen met
meerderheid. (akkoord van Luxemburg, perscommité en neiging tot eenparigheid die daaruit
voortvloeide) nu zei men we schuiven onze verschillen opzij en commissie maakt een plan van
meer dan 300 wetten en dit plan wordt aangenomen en om dit te doen besluiten we met
meerderheid ,geen vetrecht. In deze periode heeft men veel Europese wetgeving aangenomen.
Om deze interne markt te bereiken tegen 1992. Zelfs landen zoals VK die zeer huiverig stonden
tegenvoer overdracht soevereiniteit , wilden wel liberalisering en vrijhandel en idee van interne
markt wordt door VK gesteund


Voormalig Commissievoorzitter Jacques Delors)

De knieval van Bondskanselier Willy (Duitsland) Brandt bij het monument voor de opstand in het getto van
Warschau (7 december 1970): bekend geworden omdat die de zogenaamde Oost politiek starten, die begint de
opening te maken met samenwerking met >Europa ( nobelprijs voor vrede). Positie van Duitsland binnen
Europa tot vandaag en kondigde aan wat er in de jaren na de foto gebeurde. Die gaat namens duitsland in
bezoek die op bezoek gaat in polen, heel veel Poolse joden zijn vermoord. Die zal plots tijdens het regen, zakt
hij op zijn knieën en dit maakte indruk. Hij zat nederig op zijn knieën voor het monument van de Joodse
slachtoffers als Duitse bondskanselier. Duitsland maakt oz duidelijk dat we geen schrik meer moeten hebben en
ze beseft wat ze heeft misdaan en vergeving vraagt. Zeer belangrijk moment voor het wegnemen van de
wantrouw tegen <duitsland. En de aankondiging van Europees ernaar Oost-Europa.

President Mitterrand en bondskanselier Kohl hand in hand bij de herdenking van de Slag bij Verdun (22
september 1984): Duitse eerste minister en Franse president, komen samen voor de herdenking van een van
de meest bloederige veldslagen. Ze herdenken de oorlog en tijdens de plechtigheid nemen ze elkaar hand vast.
Dit is erg bekend geworden, dit toont de nauwe samenwerking tussen Frankrijk en Dutsland na de WOII
symboliseert. Dit vat echt de Europese integratie samen!!

4

, 9 november 1989: Val Berlijnse Muur
 Einde Koude Oorlog, eenmaking Duitsland,…
 Eenmaking Duitsland : muur viel en Kohl (Duitse bondskanselier) zei: ze moeten als Duitsland
terug één land kunnen worden. Hiervoor moesten garanties zijn dat Duitsland zich verankert
in Europa en de Europese samenleving, ze moeten niet opnieuw een oorlog starten; Om dat
duidelijk te maken gaven ze vrijwillig de Duitse Mark op en gingen mee voor de Europese
munt. En ze willen sterkere democratische garanties op Europees niveau. Dit werd meteen
veruit de grootste lidstaat.
 Kohl zei niet zomaar we worden lid, is erg hard over onderhandeld. Hij heeft iets opgegeven
om zo duidelijk te maken kaan de andere Europees elanden dat ze geen schrik meer moesten
hebben van Duitsland omdat ze zich helemaal verankerde in de Europese integratie. Ze
hebben hun munt opgenomen (basis van de reconstructie en waren ze erg trots op). Hier legt
de kiem tot totstandkoming van de euro en meer samenwerking tussen de lidstaten
 Neergelegd in het verdrag van Maastricht (EXAMEN: inhoud): stappen naar Europese
eenmaking: samenwerking, procedures, gekoppeld aan subsidiariteitsbeginsel ( voorkeur
gegeven aan lidstaten en Europa enkel optreed indien de lidstaten er zelf niet uitkomen), 1
Europese munt…
 een nieuwe organisatie opgericht: Er wordt ook de Europese Unie opgericht: vervangt niet de
bestaande gemeenschappen maar komt erbij. Naast de 3 gemeenschappen ( deze blijven
bestaan EU komt niet in de plaats!) nu ook de unie. Zorgt voor een overkoepelende
gemeenschap. Er komt nu een vierde organisatie
• idee was dat EU het soort gemeenschappelijk dak zou zijn voor de Europese
samenwerking, alles wat er gemeenschappelijk is aan de drie gemeenschappen ( bv
de grondrechten zijn belangrijk)
 7 februari 1992: Verdrag betreffende de Europese Unie (EU-Verdrag, Maastricht)
 Nieuwe bevoegdheden en procedures, maar ook subsidiariteit
 Economische en Monetaire Unie (-> euro, 1 januari 2002)
 Eén gemeenschappelijk dak (EU), met drie pijlers: verdrag van Maastricht creëerde
pijlerstructuur!
• Europese Gemeenschappen (EG; EGKS, Euratom): de economische samenwerking,
de gemeenschappen die men al had vanaf de jaren 50. Heel nauwe samenwerking
volgens de supranationale methode. De twee andere pijlers werken niet volgens
supranationale methode maar volgens de klassieke intergouvernementele methode.
Er was samenwerking voor zover men volgens klassieke modellen een aantal zaken
gemeenschappelijk beleid wou doen. Dus alles rust eignelijk op de economische
samenwerking, maar men verbrede wel het terrein van de samenwerking
• Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB): men ging voor het eerst
samenwerken op vlak van buitenlands beleid, gemeenschappelijk buitenlans en
veiligheidsbeleid.
• Samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (SJBZ): het idee was
hier, we kwamen tot open grenzen en grenscontrole werden opgeheven, we wisten
wel niet iedereen die grenzen overschrijdt heeft goede bedoelingen. We gaan
moeten samenzitten op vlak van politie, strafrechtelijke samenwerking. We gaan qua
veiligheid ( intern, binnen en tussen de lidstaten onderling) gaan we moeten
samenwerken.
 1 Europees kader, maar 4 verdragen: EU verdrag, EG verdrag, het EEG verdrag en het
Euratom. Dit is complex, maar bleek wel te werken en succesvol want andere landen willen
toetreden.
 1 januari 1995: toetreding Oostenrijk, Finland en Zweden



5

,  2 oktober 1997: Verdrag van Amsterdam ( maakt men een nieuw verdrag), weer een verdrag tot
wijziging van bestaande verdragen, nieuwe bevoegdheden…
 Nieuwe bevoegdheid en procedures
 Nauwere samenwerking
 “Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht” (RVVR) in de eerste en de derde pijler: men gaat
een nieuw begrip introduceren,
 Derde pijler: Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken (PJSS): krijgt een nieuwe
naam, men gaat dan de focus leggen tussen strafrechtelijke samenwerking tussen de
lidstaten.

 26 februari 2001: Verdrag van Nice (institutionele hervorming in licht
van nakende uitbreiding; Handvest van de grondrechten van de EU)
 Men weet dat meer dan 10 na de vul vd muur dat landen die vroeger tot Oostblok behoorde (
Hongarije, Tsjechje) dat die gaan toetreden tot EU. We moeten deze dus klaarmaken tot de
uitbreiding. We moeten voorzichtig zijn want deze nieuwe lidstaten komen uit
communistische regimes ( waar GR niet zo belangrijk zijn) dat deze zich tov de grondrechten
democratisch gaan opstellen. Dat dus dit ook voor de oude en nieuwere lidstaten binden
zullen zijn .
 1 januari 2002: invoering euromunten en -biljetten
 23 juli 2002: EGKS-Verdrag verstrijkt en wordt niet verlengd (cf. brede toepassing EG-Verdrag)
 In dit verdrag stond is opgericht tot 50, tot men dit zou velrengen . We hebben ondertussen
de EG en hebben geen nood meer aan de EGKS, dit wordt overgenomen door EG. Heet houdt
op te bestaan: ebben we dus nog EU, EG en de Euratom.
 1 mei 2004: toetreding Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen,
Slovakije, Slovenië, Tsjechië
 Een uitbreiding naar oost en centraal Europa.
 29 oktober 2004: ondertekening Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa
(“Europese Grondwet”)
 Door de uitbreiding, zegt men nu is het moment met al die nieuwe landen, we hebben heel
de tijd aan de verdragen gesleuteld. laten we nu alles terug op een rijtje zetten en nieuwe
verdragen maken om alles goed te kunnen regelen. Als je ziet hoe nauw we samenwerken en
hoe belangrijk deze zijn geworden moeten we om reden van duidelijkheid en gewicht: een
nieuw verdrag en dit noemen we dit meer een …verdrag, we noemen dit houdende een
grondwet= Europese Grondwet.
 Mei – juni 2005: verwerping Europese Grondwet door negatieve referenda in Frankrijk
en Nederland
 Dit verdrag moet worden goedgekeurd door de lidstaten, er zijn landen een GW dit is
verregaand we hebben als een grondwet in ons eigen land. Dus eu in een organisatie en geen
and, gaat dit niet te ver. DI tis een dermate belangrijke staat dat we eerst een referendum
gaan organiseren, eerste2 worden georganiseerd in twee stichtende landen (Frankrijk en
Nederland) en in die twee landen is er een negatieve stemming en wordt de Europese GW
verworpen. Met als reden het gaat te ver en er wordt te veel ingegrepen en Europa zou
teveel bevoegdheden hebben , de plannen voor zo’n GW verdwijnen
 1 januari 2007: toetreding Bulgarije en Roemenië
 13 december 2007: ondertekening Verdrag van Lissabon (inwerkingtreding 1 december
2009)
 Kort na de toetreden van nog eens twee landen . Gaat men de Europese grondwet een andere
naam geven, men heeft met wat aanpassingen gezegd we willen samenwerking en willen het
geen GW noemen we blijven internationale organisatie en we maken een nieuw verdrag.
Het verdrag van Lissabon

6

,  Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie (VWEU): twee Verdragen met dezelfde juridische waarde
 is opnieuw niet meer dan een wijziging verdrag, het heeft de toen bestaand verdragen
gewijzigd en een andere naam gegeven:
 het EG verdrag: wordt gewijzigd en krijgt ook een nieuwe naam, namelijk verdrag
betreffende de werking van de Europese unie. EU treedt in plaats van en is
opvolgster van EG
 Je hebt ook nog altijd het Euratom verdrag, dit bestaat nog altijd maar zien we
verder in deze cursus niet meer.
 Het wordt allemaal vereenvoudigd, we spreken vanaf nu over de EU
 1 organisatie: de EU (naast Euratom)
 Afschaffing pijlerstructuur
 Institutioneelrechtelijke vernieuwingen (permanente voorzitter Europese Raad;
bijzondere tweeledige positie Hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse
zaken en veiligheidsbeleid;…)
 Handvest Grondrechten zelfde juridische waarde als de Verdragen
 1 juli 2013: Toetreding Kroatië
 29 maart 2017: VK roept art. 50 VEU in na Brexit-referendum op 23 juni 2016
 Een nieuw referendum te organiseren: stem voor de Brexit, VK treedt uit de Eu op 31 januari
2020 na zeer lange onderhandeling. Vanaf februari 2020 hebben we nog slechts 27 lidstaten.
 31 januari 2020: Brexit – einde lidmaatschap VK
 overgangsperiode tot 31 december 2020 en Handels- en samenwerkingsovereenkomst
met ingang van 1 januari 2021
 met ingang van 1 februari 2020 nog 27 LS (Bronnenboek p. 589 e.v.)
 Verdere uitbreiding EU?
 Vandaag zijn er 9 kandidaat-Lidstaten: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Georgië, Moldavië,
Montenegro, Noord-Macedonië, Oekraïne, Servië, Turkije
 Dit zijn staten waarmee heel concreet wordt onderhandeld of geweest tot
toetreding. Voor sommige duurt dit zeer lang (Turkije). Voor ander landen zou een
toetreding wel is nabij kunnen gebeuren (Montenegro)
 1 potentiële kandidaat-lidstaten Kosovo: dan gaat men stilaan liggen voorbereiden
 Europese Politieke Gemeenschap

De Europese integratie: een groot succesverhaal: horen vaak kritiek op EU dat besluitvorming te traag gaat men
doet te veel of te weinig; maar rode draad doorheen de geschiedenis is een succes gebleken
 Vrede (cf. Nobelprijs voor de Vrede gekregen in 2012): toen Europese integratie een aanvang nam
waren er drie enorme conflicten geweest met voornamelijk Frankrijk en Duitsland tov elkaar.
 Shaman plan: we moeten concrete eco gaan samenwerken , maar ons doel is LT vrede ene
stabiliteit in Europa. Binnen de EU hebben we een ongekende periode van vrede en stabiliteit
gecreërd
 Vandaag moeilijk voorstelbaar is dat franse en duits elgers tegen elkaar gaan optreden en
oorlog gaan voeren
 Uitbreiding (van 6 -> 28, – 1 = 27 Lidstaten (LS) na Brexit)
 Succes op vlak van de groei van Europese integratie
 De Brexit: is jammer maar bleek niet catastrofaal, VK had altijd al een bijzondere relatie met
de EU en vandaag zien we hoewel het VK buten de EU zijn er nog steeds nauwe banden zijn
op een aantal vlakken.
 Heeft zich enorm uitgebreid: het samenbrengen van West en Oost Europa die toen twee
verschillende werelden waren dat onmogelijk leek, is wel gelukt



7

,  Integratie (Art. 1 VEU: “proces van totstandbrenging van een steeds hechter verbond
tussen de volkeren van Europa”)
 Nauwere samenwerking is gegroeid doorheen de jaren.
 Op heel veel vlakken is er veel meer samenwerking, deze is voortdurend verdiept geworden
staat zo in allereerste art. van VWEU verdrag: het idee van dynamiek die lijdt tot nauwere en
hechtere samenwerking heeft zich gerealiseerd
 Constitutionalisering
 Daarmee wordt bedoel daar waar we in het begin gestart waren met een idee van een relatie
technische Europese samenwerking op bepaalde domeinen vd economie heeft het Europees
kader zich ontplooit en lijken de Europese verdragen een beetje op de Europese grondwet.
 Want vndg als je deze leest zijn dit een systematisch geheel met waarden, beginsel een
doelstellingen waarover de Europese landen het eens zijn. Is geen oppervlakkige en
technische samenwerking ingebed n een diepgaand constitutioneel kader vergelijkbaar met
de rol die een nationale GW vervult
 Democratisering (sui generis democratisch model)
 Jaren 50: toen het startte had het Europees parlementen erg beperkte rol (geen
rechtstreekse verkiezing , louter adviserend optreden) : vndg hebben we wel rechtstreekse
verkiezingen en is het een de wetgevend orgaan.
 Vaak nog kritiek op aantal democratische tekortkomingen: staat op bepaalde punten zwakker
dan een nationaal parlement en niet op alles evenveel inspraak
 Rekening houden dat EU heen land is maar een organisatie, een bijzondere structuur want je
hebt verschillende types instellingen die we niet kennen in een staat, vandaar dat het
democratisch model van de EU een sui generis democratisch model, je kan het niet
vergelijken met wat er speelt in een staat
 Maar dat er een heel sterke beweging van democratiering zich heeft voltrokken staat
buiten twijfel, is niet enkel interne democratisering, maar ook extern: aantal landen
hebben door heu toetreding in eu een enorme sprong kunnen maken op vlak van
democratiering: vb Griekenland, Spanje komen van dictatuur en zeer autorisatie
regimes en zijn gegroeid tot volwaardige politieke democratieën;
 Modernisering
 Als je het verdrag an 1957 legt naast eu verdrag en werkingsverdrag van vandaag ga je zin
dat er enorme ontwikkeling hebben voortgedaan
 Eu is actie fop heel aantal domeinen die toen niet aan de orde zijn, heel veel van
consumentenbescherming die we in de lidstaten kennen komt van de Eu, ook voor
milieubescherming
 Nieuwe politieke beleidsdomeinen, zien we in aanpassing van Europese verdragen in
vergelijking dat toen een meer bepekte focus was omdat bepaalde politieke domeinen toen
niet op de agenda stonden.

Aparte cursus ‘Recht van de EU’: bron in internationale verdragen maar “een nieuwe/ eigen rechtsorde”; actief
op een heel breed domein; voortdurende dynamiek; supranationaal model…




8

,HOOFDSTUK 2: HET UNIERECHT VANDAAG: OVERZICHT EN WEGWIJS
Aandacht vestigen op twee aparte zaken, kan op het examen komen! Binnen het recht vd Europese unie is er
een zekere hiërarchie, het belangrijkste unierecht is het primaire unierecht: een recht dat wordt gebruikt om
de rechtsregels aan te duiden die door de lidstaten zelf zijn gemaakt of door hem dezelfde stempel hebben
gekregen dus alsof ze door hem zijn gemaakt.
 Onderscheid tussen primair Unierecht (nl de Verdragen zelf: unieverdrag en het werkingsverdrag;
Protocollen bij de verdragen; Handvest Grondrechten) : deze 4 vormen samen het primaire recht vd
Europees unie, belangrijkst recht van de EU
en secundair Unierecht: niet gemaakt door de lidstaten zelf, maar door de instelling, Europese
commies, raad van ministers, Europees parlement
 Vanwaar de hiërarchie? Omdat secundaire recht altijd een grondslag moet hebben in het
primaire recht, als de Europese instellingen optreden en besluiten maken met dit altijd
steunen op een rechtbsasis, moeten toelating en bevoegdheid krijgen o.g.v. primaire recht.
Dit is dus enkel geldig als het in overeenstemming is met het primaire recht. Vandaar dat het
HvJ kan voergaan tot nietigverklaring van secundair unierecht als dit i strijd is met het
primaire recht, het hof kan niet het primaire recht nietig verklaren.
 Primair recht: Bronnenboek p. 3, 35, 255 en 395

Vooraleer we naar de inhoud kijken van het Europees recht, moeten we kijken naar de opbouw en de structuur
van de verdragen. Dit hoofdstuk moeten we zelf doen, het is wel een belangrijk hoofdstuk om goed wegwijs te
geraken in het Europees recht. Hier vind je het overzicht van de verdragen en hoe deze zijn opgebouwd. Alles
wat er staat aan we de lessen erna gaan bekijken, maar zorg dat je het overzicht blijft houden op het geheel.

HET VERDRAG BETREFFENDE DE EUOPRESE UNIE ( VWEU)
 Art. 1: Twee verdragen met zelfde juridische waarde; EU ipv EG
 Art. 47: Rechtspersoonlijkheid van de EU
 Art. 2: Waarden waarop de EU berust (voorwaarde voor toetreding obv art. 49 VEU en bewaakt door
art. 7 VEU)
 Art. 3: Doelstellingen van de EU
 Art. 4: Verhouding EU-lidstaten
 Art. 5: Bevoegdheidstoedeling en –uitoefening (subsidiariteit en evenredigheid)
 Art. 6: Grondrechten (Handvest; EVRM; gemeenschappelijke constitutionele tradities LS)
 Art. 9-12: Unieburgerschap en democratie in de EU
 Art. 13-19: Kernbepalingen over de instellingen van de EU
 Art. 20: Nauwere samenwerking (differentiatie)
 Art. 21-46: Extern optreden, in het bijzonder het GBVB
 Art. 48: Herziening van de Verdragen
 Art. 49-50-52: Lidmaatschap en toepassingsgebied
 Art. 51: Protocollen


HET VERDRAG BETREFFENDE DE WERKING VAN DE EUROPESE UNIE ( VWEU)
 Art. 2-6: Categorisering van bevoegdheden
 Art. 7-17: Algemeen toepasselijke bepalingen
 Art. 18-19: Verbod discriminatie op grond van nationaliteit en bestrijding discriminatie
op andere gronden
 Art. 20-25: Unieburgerschap
 Art. 26-66: Interne markt (‘vier vrijheden’)
 Art. 67-89: Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht


9

,  Art. 101-109: Mededinging
 Art. 110: Binnenlandse belastingen (‘fiscaal discriminatieverbod’)
 Art. 114-118: Harmonisatie
 Art. 119-144: EMU
 Art. 145-197: Overig beleid en intern optreden EU
 Art. 205-222: Extern optreden EU
 Art. 223-309: Gedetailleerde institutionele bepalingen (7 instellingen, adviesorganen, EIB,
rechtshandelingen en procedures)
 Art. 310-325: Financiële bepalingen
 Art. 326-334: Nauwere samenwerking
 Art. 335-358: Algemene en slotbepalingen (handelingsbevoegdheid en aansprakelijkheden; zetel;
talen; voorrechten en immuniteiten…)


OVERIGE PRIMAIRE BRONNEN
Vanachter in het hoofdstuk ook nog iets belangrij: protocollen maken deel uit van primaire unie recht, omdat in
verdrag zelf letterlijk staat art. 51 VEU: de protocollen en bijlagen bij de verdragen maken een integrerend deel
daarvan uit. Wil zeggen dat de protocollen dezelfde waarde hebben zoals de verdragen
 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
 Zelfde juridische waarde als Verdragen (art. 6, lid 1, VEU)
 NB: “Toelichtingen”: Bronnenboek p. 411
 38 Protocollen aan verdragen toegevoegd: sommige zijn kort en andere lang.
 Waarom werken met protocollen; om te zorgen dat de verdragen niet oneindig groot
worden, er zijn een aantal teksten die men heel belangrijk vind maar vaak een specifieke
focus hebben: vb derde protocol dat bevat het statuut vh HvJ van de EU, bevat veel
basisregels. Men had dit evengoed in verdrag zelf kunnen schrijven , maar men vond dat dit
teveel in detail ging. Daarom maken we een protocol over waar alle regels netjes samen staat
n voegen dit toe aan het verdrag
 Integrerend deel van de Verdragen (art. 51 VEU)
 In tegenstelling tot de 65 Verklaringen
 Worden ook toegevoegd aan verdragen, deze verschillen van protocollen omdat ze een
louter politieke waarde hebben
 niet juridische bindend, maar louter politieke waarde (Bronnenboek p. 365)
 waarmee men aanduidt we vinden dit of dat belangrijk of gaan ervoor zorgen dat dit
of dat gaat gebeuren.
 Sommige verklaringen gaan uit van alle lidstaten, sommige van een kleiner groepje
en andere van een lidstaat. Heeft een politiek doel: wanneer onderhandeld werd
over verdragen, gingen sommige regeringsleiders naar de onderhandelingen en
zeiden in hun land tegen hem parlement medio voor ons si dit of dat belangrij ken ik
zorg ervoor dat dit in de verdragen kot
 Helaas gebeurde dit niet want eerste minister moest bakzeil halen bij de
onderhandelingen, als troostprij kregen ze een verklaring: namens België of
Frankrijk zeg ik dat we dit of dat erg belangrijk vinden en dat de EU daar ook
wel belang aan hechten. Kijk staat niet ind e verdragen maar EU heeft
erkend dat het ook wel belangrijk is het geeft een politiek signaal.

Examen: onthoud goed het verschil tussen protocollen en verklaringen!!




10