Algemene psychologie
Hoofdstuk 1: Wat is psychologie?
Een definitie van psychologie
Psyche=geest
Logos=gebied van studie
Lekenpsychlogie en pseudopsychologie zijn GEEN psychologie:
- Lekenpsychologie (volkspsychologie)
● Gebaseerd op gezond verstand, intuïtie of spreekwoorden (“soort zoekt
soort”, “tegenpolen trekken elkaar aan”)
● Vaak fout of te simplistisch, want het is niet wetenschappelijk getest
● “Iedereen weet dat toch”
- Pseudopsychologie
● Theorieën die zich voordoen als wetenschappelijk, maar geen bewijs
hebben ● Voorbeelden:
○ Grafologie: persoonlijkheid afleiden uit handschrift
○ Kleurprofielen: karakter koppelen aan kleuren (blauw =
perfectionist,) ○ Horoscopen, aura’s, handlezen, …
Dienen psychologen als extra? → neen, psychologen gebruiken hun
psychologische kennis en een vriend(in) waar je uw hart verlucht gebruikt haar
verstand
Psychologie: De wetenschap van het gedrag en de mentale processen
● Extern gedrag wordt bestudeerd
● Gebruik van gedragsevidentie => externe gedrag bestuderen om interne
handelingen te begrijpen (meetbaar → extern; onmeetbaar → intern)
Melisa Camci - 1
,Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt
hebben
1. Oude griekse filosofen (500-400 v. Chr)
● Plato (dualisme): mens = lichaam + ziel (gescheiden)
● Aristoteles: kennis via ervaring, nadenken over gedrag
● Tot de 15e eeuw: kennis vooral via geloof en theologie
● Geocentrisme= aarde staat centraal
● Kennis=product van rede, godelijke ingeving en intuitie
2. T.e.m 15de eeuw
• Positie kerk werd groter en stuurde de smnlv
• Kerk produceerde kennis op basis van geloof
• Vertaling van griekse geschriften door theologen
• God bijbel= waarheid
• Kennis = vanuit geloof de mens proberen begrijpen via rede
3. Wetenschappelijke revolutie (16e eeuw)
• Oude ideeen bleken fout
• Zon centraal = gedachte switch
● Copernicus: heliocentrisme → mens niet meer middelpunt van universum
● Werd coperinicaanse revolutie genoemd
● Nieuwe kennis via observatie en experimenten
● Boekdrukkunst, ondekkinsreizen en contact met andere culturen
● Grondslag voor moderne wetenschap
→ i.p.v. na te denken over dingen, begonnen ze actie te nemen zoals
experimenten uitvoeren
● Kennis =product van wetenschappelijk onderzoek (observatie en
experimenten)
4. Rationalisme (17e eeuw – Descartes)
● Waarheid via rede (denken): “Cogito ergo sum” = ik denk, dus ik ben
● Nativisme: kennis deels aangeboren, dus geen tabula rasa
● Dualisme: lichaam (onderzoekt de wetenschap) vs. geest (nog ongrijpbaar)
→ de mens kan leven zonder lichaam, maar niet zonder geest. Het lichaam
is volgens Descartes een machine
● Kennis = product van aangeboren ideen en via rede afgeleide
inzichten
→ The Mind-Body Problem: “Hoe kan iets materieels iets immaterieels
beïnvloeden, of omgekeerd? Waar zit die geest in ons lichaam?
- We weten het antw nog niet
5. Empirisme (17e–18e eeuw – Locke, Hume & Hobbes)
● Kennis komt via zintuiglijke ervaring
● Geest = tabula rasa (onbeschreven blad) =Locke
Melisa Camci - 2
, ● Associaties tussen ervaringen leiden tot kennis
● Kennis = product van ervaring (observatie=> associaties)
=> Nature vs. Nurture-debat: Zijn eigenschappen aangeboren
(nature→rationalisme) of aangeleerd (nurture→empirisme)?
6. Evolutietheorie (19e eeuw – Darwin)
● “Survival of the fittest”: organismen passen zich aan aan hun omgeving
● Bvb: giraffen
● Menselijk gedrag = resultaat van evolutie
● Onderzoek bij dieren helpt om menselijk gedrag te begrijpen ● →
comparatieve psychologie
7. De geboorte van de moderne psychologie (1879)
● Wilhelm Wundt richt het eerste psychologisch laboratorium op in
Leipzig → laboratorium Wundt
● Eerste experimenten over bewustzijn, reactiesnelheid, perceptie
=> startpunt van psychologie als echte wetenschap
Wiliam James: Stream of consiousness
De beginjaren van de psychologie
Stroming Kernidee Belangrijkste Kritiek
vertegenwoordigers
Structuralisme Analyse van de structuur van het Wundt, Titchener & Te subjectief, weinig
bewustzijn via introspectie Külpe betrouwbaar
(zelfobservatie)
Functionalisme -Onderzoek naar de functie van William James & Meer praktisch en
bewustzijn, "Hoe helpt het ons Dewey toepasbaar
aanpassen aan de omgeving?” -
Geïnspireerd door:
● James “stream of
consciousness”><
atomisme structuralisme
● Evolutietheorie
Gestaltpsychologie “Het geheel is meer dan de som Wertheimer, Köhler Basis voor modern
der delen → focus op perceptie & Koffka perceptieonderzoek
(want perceptie stuurt gedrag) en
hoe we patronen waarnemen
Melisa Camci - 3
, Psychoanalyse -Gedrag wordt gestuurd door Freud Invloedrijk in therapie,
onbewuste driften en conflicten - maar moeilijk
Therapie = inzicht krijgen in dat wetenschappelijk te
onbewuste toetsen
Behaviorisme -Enkel observeerbaar gedrag telt; Watson & Skinner Legt basis
voor gedrag = reactie (R) op prikkel (S) leerpsychologie en -
Behavioristen verklaren gedrag gedragstherapie d.m.v.
leerprincipes
-Geïnspireerd door: positivisme
Hedendaagse psychologie
Moderne visie
- Je kan gedrag onderzoeken (behaviorisme) maar we willen weten wat er
tussen de stimulatie en reactie zit
De klassieke scholen bestaan niet meer, maar hun ideeën leven verder:
● Psychoanalyse → psychodynamische therapie
● Behaviorisme → gedragstherapie
● Gestalt → perceptieonderzoek
Biopsychosociale benadering
Gedrag wordt beïnvloed door drie factoren:
● Biologisch: genen, hersenwerking, hormonen (Heeft jou
famillie depressie, handicap…)
● Psychologisch: gedachten, emoties, zelfbeeld (Hoe zie je
jezelf? Depressieve persoonlijkheid)
● Sociaal: opvoeding, cultuur, relaties (Heb je veel
vrienden word je gepest?)
Vb.: depressie
Biologisch: erfelijke aanleg
Psychologisch: negatief zelfbeeld
Sociaal: pesten of sociale isolatie
Melisa Camci - 4
Hoofdstuk 1: Wat is psychologie?
Een definitie van psychologie
Psyche=geest
Logos=gebied van studie
Lekenpsychlogie en pseudopsychologie zijn GEEN psychologie:
- Lekenpsychologie (volkspsychologie)
● Gebaseerd op gezond verstand, intuïtie of spreekwoorden (“soort zoekt
soort”, “tegenpolen trekken elkaar aan”)
● Vaak fout of te simplistisch, want het is niet wetenschappelijk getest
● “Iedereen weet dat toch”
- Pseudopsychologie
● Theorieën die zich voordoen als wetenschappelijk, maar geen bewijs
hebben ● Voorbeelden:
○ Grafologie: persoonlijkheid afleiden uit handschrift
○ Kleurprofielen: karakter koppelen aan kleuren (blauw =
perfectionist,) ○ Horoscopen, aura’s, handlezen, …
Dienen psychologen als extra? → neen, psychologen gebruiken hun
psychologische kennis en een vriend(in) waar je uw hart verlucht gebruikt haar
verstand
Psychologie: De wetenschap van het gedrag en de mentale processen
● Extern gedrag wordt bestudeerd
● Gebruik van gedragsevidentie => externe gedrag bestuderen om interne
handelingen te begrijpen (meetbaar → extern; onmeetbaar → intern)
Melisa Camci - 1
,Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt
hebben
1. Oude griekse filosofen (500-400 v. Chr)
● Plato (dualisme): mens = lichaam + ziel (gescheiden)
● Aristoteles: kennis via ervaring, nadenken over gedrag
● Tot de 15e eeuw: kennis vooral via geloof en theologie
● Geocentrisme= aarde staat centraal
● Kennis=product van rede, godelijke ingeving en intuitie
2. T.e.m 15de eeuw
• Positie kerk werd groter en stuurde de smnlv
• Kerk produceerde kennis op basis van geloof
• Vertaling van griekse geschriften door theologen
• God bijbel= waarheid
• Kennis = vanuit geloof de mens proberen begrijpen via rede
3. Wetenschappelijke revolutie (16e eeuw)
• Oude ideeen bleken fout
• Zon centraal = gedachte switch
● Copernicus: heliocentrisme → mens niet meer middelpunt van universum
● Werd coperinicaanse revolutie genoemd
● Nieuwe kennis via observatie en experimenten
● Boekdrukkunst, ondekkinsreizen en contact met andere culturen
● Grondslag voor moderne wetenschap
→ i.p.v. na te denken over dingen, begonnen ze actie te nemen zoals
experimenten uitvoeren
● Kennis =product van wetenschappelijk onderzoek (observatie en
experimenten)
4. Rationalisme (17e eeuw – Descartes)
● Waarheid via rede (denken): “Cogito ergo sum” = ik denk, dus ik ben
● Nativisme: kennis deels aangeboren, dus geen tabula rasa
● Dualisme: lichaam (onderzoekt de wetenschap) vs. geest (nog ongrijpbaar)
→ de mens kan leven zonder lichaam, maar niet zonder geest. Het lichaam
is volgens Descartes een machine
● Kennis = product van aangeboren ideen en via rede afgeleide
inzichten
→ The Mind-Body Problem: “Hoe kan iets materieels iets immaterieels
beïnvloeden, of omgekeerd? Waar zit die geest in ons lichaam?
- We weten het antw nog niet
5. Empirisme (17e–18e eeuw – Locke, Hume & Hobbes)
● Kennis komt via zintuiglijke ervaring
● Geest = tabula rasa (onbeschreven blad) =Locke
Melisa Camci - 2
, ● Associaties tussen ervaringen leiden tot kennis
● Kennis = product van ervaring (observatie=> associaties)
=> Nature vs. Nurture-debat: Zijn eigenschappen aangeboren
(nature→rationalisme) of aangeleerd (nurture→empirisme)?
6. Evolutietheorie (19e eeuw – Darwin)
● “Survival of the fittest”: organismen passen zich aan aan hun omgeving
● Bvb: giraffen
● Menselijk gedrag = resultaat van evolutie
● Onderzoek bij dieren helpt om menselijk gedrag te begrijpen ● →
comparatieve psychologie
7. De geboorte van de moderne psychologie (1879)
● Wilhelm Wundt richt het eerste psychologisch laboratorium op in
Leipzig → laboratorium Wundt
● Eerste experimenten over bewustzijn, reactiesnelheid, perceptie
=> startpunt van psychologie als echte wetenschap
Wiliam James: Stream of consiousness
De beginjaren van de psychologie
Stroming Kernidee Belangrijkste Kritiek
vertegenwoordigers
Structuralisme Analyse van de structuur van het Wundt, Titchener & Te subjectief, weinig
bewustzijn via introspectie Külpe betrouwbaar
(zelfobservatie)
Functionalisme -Onderzoek naar de functie van William James & Meer praktisch en
bewustzijn, "Hoe helpt het ons Dewey toepasbaar
aanpassen aan de omgeving?” -
Geïnspireerd door:
● James “stream of
consciousness”><
atomisme structuralisme
● Evolutietheorie
Gestaltpsychologie “Het geheel is meer dan de som Wertheimer, Köhler Basis voor modern
der delen → focus op perceptie & Koffka perceptieonderzoek
(want perceptie stuurt gedrag) en
hoe we patronen waarnemen
Melisa Camci - 3
, Psychoanalyse -Gedrag wordt gestuurd door Freud Invloedrijk in therapie,
onbewuste driften en conflicten - maar moeilijk
Therapie = inzicht krijgen in dat wetenschappelijk te
onbewuste toetsen
Behaviorisme -Enkel observeerbaar gedrag telt; Watson & Skinner Legt basis
voor gedrag = reactie (R) op prikkel (S) leerpsychologie en -
Behavioristen verklaren gedrag gedragstherapie d.m.v.
leerprincipes
-Geïnspireerd door: positivisme
Hedendaagse psychologie
Moderne visie
- Je kan gedrag onderzoeken (behaviorisme) maar we willen weten wat er
tussen de stimulatie en reactie zit
De klassieke scholen bestaan niet meer, maar hun ideeën leven verder:
● Psychoanalyse → psychodynamische therapie
● Behaviorisme → gedragstherapie
● Gestalt → perceptieonderzoek
Biopsychosociale benadering
Gedrag wordt beïnvloed door drie factoren:
● Biologisch: genen, hersenwerking, hormonen (Heeft jou
famillie depressie, handicap…)
● Psychologisch: gedachten, emoties, zelfbeeld (Hoe zie je
jezelf? Depressieve persoonlijkheid)
● Sociaal: opvoeding, cultuur, relaties (Heb je veel
vrienden word je gepest?)
Vb.: depressie
Biologisch: erfelijke aanleg
Psychologisch: negatief zelfbeeld
Sociaal: pesten of sociale isolatie
Melisa Camci - 4
