Onderzoeksmethoden en -technieken I:
psychometrie (OMTI)
Hoe beoordeel je de kwaliteit van psychologische testen?
Psychometrie
Wat is psychometrie?
Psychometrie is de wetenschappelijke studie van (de kwaliteit van) psychologische testen.
Wat is testing?
Testing is een proces waarbij men een eenmalige psychologische test afneemt van een persoon en tot
een specifiek score komt.
Wat is assessment?
Assessment is een proces waarbij men meerdere psychologische testen afneemt, aangevuld door
informatie uit andere bronnen (interviews, observaties…) om tot een holistisch beeld te komen over het
functioneren van een persoon.
Wat zijn de kenmerken van psychologische testen?
a. systematische procedure
b. staal van gedrag → via een eindig aantal items (= itempool) die zorgvuldig geselecteerd zijn (niet
noodzakelijk een rechtstreekse afspiegeling van het gedrag dat men wenst te meten)
c. testscore als resultaat → objectief (bv. vragenlijst met een aantal antwoordopties) of subjectief (bv.
Rorschach-test met oneindig verschillende antwoordopties)
d. interpretatie op basis van normen → in vergelijking met anderen
e. voorspelling van gedrag buiten de test als doelstelling
Op 3 niveaus gebeurt deze systematische procedure?
1. testontwikkeling → op basis van wetenschappelijk onderzoek
2. testafname → op gestandaardiseerde wijze
3. testscoring + interpretatie
Wat zijn items?
Dit kunnen vragen, stellingen of opdrachten zijn die fungeren als staal van het gedrag van een
persoon.
Wat is een construct?
Dit is de term voor een bepaald psychologisch kenmerk zoals creativiteit, depressie, intelligentie… We
gaan ervan uit dat ieder persoon elk kenmerk in zekere mate bezit.
Wat zijn normen?
Normen zijn een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief is voor
de populatie.
Wat is het verschil tussen norm-referenced en criterion-referenced testen?
Criterion-referenced testen gebruiken geen normen als vergelijking, maar bepaalde criteria (bv.
examen).
Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie (OMTI) 1
, Wat is Wissler’s mistake?
Clark Wissler vond weinig onderlinge verschillen in studieresultaten, maar de groep die hij onderzocht
waren allemaal topstudenten. Zijn fout was daarom de selectie van een te homogene groep.
Wat is de geschiedenis van psychologische testen?
Zie slides en boek.
Meetschalen
Welke soorten psychologische testen bestaan er?
a. close-ended — open-ended → op basis van antwoordformaat
b. individueel — in groep → op basis van de wijze waarop de test wordt afgenomen
c. voor volwassenen (bv. WAIS-IV) — voor kinderen (bv. WISC-IV) → op basis van leeftijd
d. per soort construct
Volgens welke soorten constructen onderscheid men psychologische testen?
a. intelligentie → cognitieve vaardigheden, zoals probleemoplossend denken en begrip van complexe
concepten (bv. Progressive Matrices van Raven)
b. bekwaamheid → schatting van het potentieel van iemand in een bepaalde gebied (bv. SAT, General
Aptitude Test Battery…)
c. prestatie → kennis, vaardigheden of capaciteiten in een bepaald domein (bv. examen)
d. creativiteit → in welke mate iemand nieuwe, originele ideeën of oplossingen voor problemen kan
bedenken (bv. Alternative Uses Test)
e. persoonlijkheid → persoonlijkheidstrekken of gedrag dat iemand typeert, zowel voor gezonde
populatie als voor klinische populatie (bv. Rorschach, TAT, MMPI, Sixteen Personality Factor van
Cattell, Bernreuter Personality Inventory…)
f. interesse → voorkeuren voor bepaalde beroepen, onderwerpen of activiteiten (bv. RIASEC)
g. gedrag → omschrijving, frequentie, oorzaken en gevolgen van gedrag (bv. interviews, observaties,
zelfbeoordelingen, rollenspellen…)
h. neuropsychologie → cognitieve, sensorische, perceptuele en motorische vaardigheden (bv.
complexe figuur van Rey, PseudiIsochromatic Plate Color Vision Test, Steadiness test…)
Wat zijn de voor- en nadelen van individuele testen in tegenstelling tot in groep?
Individuele testen leveren rijke data op, omdat er de mogelijkheid is om te observeren. De rol van de
testleider is complex; de testleider is deel van de test. Ze hebben een hoge kost.
Groepstesten zijn efficiënt en goedkoper. Er is een grotere standaardisatie en de rol van de testleider is
beperkt.
Wat is het verschil tussen empirische en hypothetische constructen?
Empirische constructen zijn rechtstreeks waarneembaar (bv. reactietijd). Hypothetische constructen
worden indirect gemeten en dat kan meestal op verschillende manieren (bv. angst).
Wat betekent operationaliseren?
Operationaliseren is het vertalen van een theoretisch construct naar een observeerbare variabele.
Stel, je wilt meten of intelligentie kinderen beter presteren op school. Je wilt het verband dan
onderzoeken tussen de constructen intelligentie en schoolprestaties. Operationaliseren houdt in dat je
dit doet aan de hand van bv. de resultaten op de WISC-IV en op het examen.
Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie (OMTI) 2
, Welke variabelen gebruikt men voor constructen zoals burn-out, hartslag in rust,
stress…?
a. burn-out → via de Burnout Assessment Tool (BAT)
b. hartslag in rust → via een elektrocardiagram (ECG)
c. stress → via huidgeleiding of vragenlijst (bv. DASS-21)
d. …
Wat zijn de 3 vereisten voor variabelen?
1. identiteit → alle metingen in de verschillende categorieën van de variabele moeten identiek zijn op
een bepaald kenmerk
2. mutuele exclusiviteit → een meting kan slechts tot 1 categorie behoren
3. exhaustiviteit → alle metingen kunnen ingedeeld worden in de gebruikte categorieën
Welke 2 betekenissen kan het nulpunt hebben in meetschalen?
a. arbitrair/relatief nulpunt → arbitrair gekozen punt op een meetschaal (0° Celcius = een bepaalde
temperatuur, IQ-score van 100 = een bepaalde intelligentie)
b. absoluut nulpunt → afwezigheid van een bepaald kenmerk (bv. 0 seconden = geen reactietijd)
Welke 4 soorten meetschalen zijn er?
1. nominaal → weinig wiskundige/kwantitatieve waarde, slechts labels voor categorieën van
kwalitatieve waarde (bv. postcodes)
Zijn de observaties gelijk of verschillend?
2. ordinaal → weinig differentiërende waarde, slechts labels voor de rangschikking van metingen (bv.
Likertantwoordschaal)
Zijn de observaties kleiner of groter?
3. interval → differentiërende waarde volgens gestandaardiseerde meeteenheden (bv. temperatuur in
°C)
Wat is de afstand tussen de observaties?
4. ratio → zoals een interval, maar met een absoluut nulpunt (wiskundig het meest waardevol, bv.
reactietijd in seconden)
Zijn de ratios van observaties gelijk of niet?
Absoluut
Identiteit Orde Kwantiteit
nulpunt
Nominaal X
Ordinaal X X
Interval X X X
Ratio X X X X
Wat zijn non-parametrische en parametrische testen?
Non-parametrische testen gebruiken nominale en ordinale meetschalen (bv. Mann-Whitney test).
Parametrische testen gebruiken interval en ratio meetschalen (bv. ANOVA).
Kan men ordinale meetschalen beschouwen als interval meetschalen?
Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie (OMTI) 3
psychometrie (OMTI)
Hoe beoordeel je de kwaliteit van psychologische testen?
Psychometrie
Wat is psychometrie?
Psychometrie is de wetenschappelijke studie van (de kwaliteit van) psychologische testen.
Wat is testing?
Testing is een proces waarbij men een eenmalige psychologische test afneemt van een persoon en tot
een specifiek score komt.
Wat is assessment?
Assessment is een proces waarbij men meerdere psychologische testen afneemt, aangevuld door
informatie uit andere bronnen (interviews, observaties…) om tot een holistisch beeld te komen over het
functioneren van een persoon.
Wat zijn de kenmerken van psychologische testen?
a. systematische procedure
b. staal van gedrag → via een eindig aantal items (= itempool) die zorgvuldig geselecteerd zijn (niet
noodzakelijk een rechtstreekse afspiegeling van het gedrag dat men wenst te meten)
c. testscore als resultaat → objectief (bv. vragenlijst met een aantal antwoordopties) of subjectief (bv.
Rorschach-test met oneindig verschillende antwoordopties)
d. interpretatie op basis van normen → in vergelijking met anderen
e. voorspelling van gedrag buiten de test als doelstelling
Op 3 niveaus gebeurt deze systematische procedure?
1. testontwikkeling → op basis van wetenschappelijk onderzoek
2. testafname → op gestandaardiseerde wijze
3. testscoring + interpretatie
Wat zijn items?
Dit kunnen vragen, stellingen of opdrachten zijn die fungeren als staal van het gedrag van een
persoon.
Wat is een construct?
Dit is de term voor een bepaald psychologisch kenmerk zoals creativiteit, depressie, intelligentie… We
gaan ervan uit dat ieder persoon elk kenmerk in zekere mate bezit.
Wat zijn normen?
Normen zijn een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief is voor
de populatie.
Wat is het verschil tussen norm-referenced en criterion-referenced testen?
Criterion-referenced testen gebruiken geen normen als vergelijking, maar bepaalde criteria (bv.
examen).
Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie (OMTI) 1
, Wat is Wissler’s mistake?
Clark Wissler vond weinig onderlinge verschillen in studieresultaten, maar de groep die hij onderzocht
waren allemaal topstudenten. Zijn fout was daarom de selectie van een te homogene groep.
Wat is de geschiedenis van psychologische testen?
Zie slides en boek.
Meetschalen
Welke soorten psychologische testen bestaan er?
a. close-ended — open-ended → op basis van antwoordformaat
b. individueel — in groep → op basis van de wijze waarop de test wordt afgenomen
c. voor volwassenen (bv. WAIS-IV) — voor kinderen (bv. WISC-IV) → op basis van leeftijd
d. per soort construct
Volgens welke soorten constructen onderscheid men psychologische testen?
a. intelligentie → cognitieve vaardigheden, zoals probleemoplossend denken en begrip van complexe
concepten (bv. Progressive Matrices van Raven)
b. bekwaamheid → schatting van het potentieel van iemand in een bepaalde gebied (bv. SAT, General
Aptitude Test Battery…)
c. prestatie → kennis, vaardigheden of capaciteiten in een bepaald domein (bv. examen)
d. creativiteit → in welke mate iemand nieuwe, originele ideeën of oplossingen voor problemen kan
bedenken (bv. Alternative Uses Test)
e. persoonlijkheid → persoonlijkheidstrekken of gedrag dat iemand typeert, zowel voor gezonde
populatie als voor klinische populatie (bv. Rorschach, TAT, MMPI, Sixteen Personality Factor van
Cattell, Bernreuter Personality Inventory…)
f. interesse → voorkeuren voor bepaalde beroepen, onderwerpen of activiteiten (bv. RIASEC)
g. gedrag → omschrijving, frequentie, oorzaken en gevolgen van gedrag (bv. interviews, observaties,
zelfbeoordelingen, rollenspellen…)
h. neuropsychologie → cognitieve, sensorische, perceptuele en motorische vaardigheden (bv.
complexe figuur van Rey, PseudiIsochromatic Plate Color Vision Test, Steadiness test…)
Wat zijn de voor- en nadelen van individuele testen in tegenstelling tot in groep?
Individuele testen leveren rijke data op, omdat er de mogelijkheid is om te observeren. De rol van de
testleider is complex; de testleider is deel van de test. Ze hebben een hoge kost.
Groepstesten zijn efficiënt en goedkoper. Er is een grotere standaardisatie en de rol van de testleider is
beperkt.
Wat is het verschil tussen empirische en hypothetische constructen?
Empirische constructen zijn rechtstreeks waarneembaar (bv. reactietijd). Hypothetische constructen
worden indirect gemeten en dat kan meestal op verschillende manieren (bv. angst).
Wat betekent operationaliseren?
Operationaliseren is het vertalen van een theoretisch construct naar een observeerbare variabele.
Stel, je wilt meten of intelligentie kinderen beter presteren op school. Je wilt het verband dan
onderzoeken tussen de constructen intelligentie en schoolprestaties. Operationaliseren houdt in dat je
dit doet aan de hand van bv. de resultaten op de WISC-IV en op het examen.
Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie (OMTI) 2
, Welke variabelen gebruikt men voor constructen zoals burn-out, hartslag in rust,
stress…?
a. burn-out → via de Burnout Assessment Tool (BAT)
b. hartslag in rust → via een elektrocardiagram (ECG)
c. stress → via huidgeleiding of vragenlijst (bv. DASS-21)
d. …
Wat zijn de 3 vereisten voor variabelen?
1. identiteit → alle metingen in de verschillende categorieën van de variabele moeten identiek zijn op
een bepaald kenmerk
2. mutuele exclusiviteit → een meting kan slechts tot 1 categorie behoren
3. exhaustiviteit → alle metingen kunnen ingedeeld worden in de gebruikte categorieën
Welke 2 betekenissen kan het nulpunt hebben in meetschalen?
a. arbitrair/relatief nulpunt → arbitrair gekozen punt op een meetschaal (0° Celcius = een bepaalde
temperatuur, IQ-score van 100 = een bepaalde intelligentie)
b. absoluut nulpunt → afwezigheid van een bepaald kenmerk (bv. 0 seconden = geen reactietijd)
Welke 4 soorten meetschalen zijn er?
1. nominaal → weinig wiskundige/kwantitatieve waarde, slechts labels voor categorieën van
kwalitatieve waarde (bv. postcodes)
Zijn de observaties gelijk of verschillend?
2. ordinaal → weinig differentiërende waarde, slechts labels voor de rangschikking van metingen (bv.
Likertantwoordschaal)
Zijn de observaties kleiner of groter?
3. interval → differentiërende waarde volgens gestandaardiseerde meeteenheden (bv. temperatuur in
°C)
Wat is de afstand tussen de observaties?
4. ratio → zoals een interval, maar met een absoluut nulpunt (wiskundig het meest waardevol, bv.
reactietijd in seconden)
Zijn de ratios van observaties gelijk of niet?
Absoluut
Identiteit Orde Kwantiteit
nulpunt
Nominaal X
Ordinaal X X
Interval X X X
Ratio X X X X
Wat zijn non-parametrische en parametrische testen?
Non-parametrische testen gebruiken nominale en ordinale meetschalen (bv. Mann-Whitney test).
Parametrische testen gebruiken interval en ratio meetschalen (bv. ANOVA).
Kan men ordinale meetschalen beschouwen als interval meetschalen?
Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie (OMTI) 3
