Hoofdstuk 1: het moderne staatsbegrip 5
1. staat en soevereiniteit 6
2. types staten 6
Stemmen voor 1789 7
3. instellingen 8
3.1. leenrecht 8
3.2 standenvertegnwoordiging 8
4. vragen 9
Hoofdstuk 2: verhoudingen tussen staten sinds 1453 9
1. internationale betrekkingen van Karel V tot de franse revolutie 10
1.1 de strijd tussen Valois/Bourbon en Bourgondië/Habsburg 10
1.2 de strijd om de suprematie tussen keizer, duitse rijksvorsten en buitenlandse
concurrenten 11
1.3 botsingen tussen europese staten en hun buren 12
1.4 expansie van het europese systeem naar andere continenten 12
2. van middeleeuwen naar nieuwe tijden, of de geboorte van het internationaal recht 13
2.1 De spaanse neoscholastiek 14
2.2 een tussenfiguur: alberico gentili 15
2.3 een cruciale brugfiguur: hugo grotius 15
2.4 de school van het natuurrecht 15
2.4.1 samuel pufendorf 16
2.4.3 de eerste verdragencollecties 16
2.4.4 diplomatiehandboeken 16
2.5 positivisme 17
2.5.1 emer de vattel 17
2.5.2 johann jakob moser 17
hoofdstuk 3: absolute monarchie en revolutie 17
1. absolute monarchie 17
2. revolutie 18
3. congres van wenen (1814-1815) 19
hoofdstuk 4: de negentiende eeuw 19
1. de geboorte van de natiestaat 20
2. de europese dominantie in een hogere versnelling 20
3. de geboorte van het nieuwe volkenrecht 21
hoofdstuk 5: de twintigste eeuw: catastrofes en wedergeboorte van het internationaal
recht. 22
1. wereldoorlog en de volkenbond 22
1.1 begin van de oorlog 22
1.2 de vrede van versailles 22
1.3 pact van de volkenbond 22
1.4 mandatensysteem 22
1.5 minderhedenbescherming 23
1
, 1.6 arbeidsvoorwaarden 23
2. wereldoorlog II en de verenigde naties 23
2.1 de oorlog 23
2.2 de verenigde naties 23
2.3 de koude oorlog 23
3. de val van de muur en de unipolaire wereld 24
4. een zeropolaire wereld met geïntegreerde zones? 24
EU 24
1. de franse revolutie 27
1.1 de crisis van het ancien regime en de staten-generaal 27
1.2 van staten-generaal naar assemblee nationale 28
1.3 de val van de bastille en de afschaffing van het leenrecht 28
1.4 universele rechten van de mens, rechten van de burger 28
2. de constitutionele monarchie en de geboorte van de scheiding der machten (3
september 1791) 29
3. de conventie en de grondwet van het jaar 1 (24 juni 1973) 31
4. het comité de salut public (1793-1794): dictatuur om de revolutie te redden 32
5. de grondwet van het jaar III (22 augustus 1795) 33
6. het consulaat (jaar VII) (13 december 1799) 34
7. het keizerrijk (18 mei 1804) 35
8. de restauratie 1814/1815 35
8.1 de charte octroyée 4 juni 1814 35
8.2 een napoleontische intermezzo 36
9. de julimonarchie (charte van 14 augustus 1830) 37
9.1 het burgerlijke regime van louis-philippe 37
10. de tweede republiek 4 november 1848 38
10. revolutie en republiek van februari tot november 38
10.2 de machtsgreep van lodewijk napoleon bonaparte december 1848 40
11. het tweede keizerrijk (14 januari 1852) 40
11.1 van republiek naar keizerrijk 1851-1852 40
11.2 frankrijk wordt terug een familiezaak 41
11.3 buitenlandse politiek van napoleon III 41
12 de derde republiek (1871/1875) 42
12.1 de commune van parijs 42
12.2 de lois constitutionnelles 42
12.3 gepolariseerd politiek leven 43
13 de vierde republiek 43
13.1 de tweede wereldoorlog 43
2
, 13.2 bevrijding en regeneratie 43
13.2.1 het ontwerp van 19 april 1946: links en parlementair 44
a. fundamentele rechten en vrijheden 44
b. de scheiding der machten 44
c. echec voor de keizer 44
13.2.2 de grondwet van 27 oktober 1946 44
14. de vijfde republiek 45
14.1 de nieuwe organisatie der machten 46
a. Wetgevende macht 46
b. Uitvoerende Macht 46
c. de rechterlijke macht 47
14.2 quinquennat: 48
14.3 vanaf 2017 49
1. terminologie 50
2. Grondwettelijke documenten en structuren 51
2.1 Magna Carta 51
2.2 de absolute monarchie op z’n engels 52
2.3 het common law 52
2.4 de burgeroorlog 52
2.5 de glorious revolution 52
2.6 act of settlement (1701) en act of union (1706-1707) 53
2.7 groot-brittannië vanaf de negentiende eeuw 54
2.8 groot-brittannië en europa: divide et impera 56
3. het verenigd koninkrijk 57
3.1 schotland 57
3.2 Ierland 58
3.3 noord-ierland 59
3.4 Wales 60
1. het heilig roomse rijk der duitse natie (967-1806) 61
2. het congres van wenen en de duitse bond (1815-1866) 62
3. het frankfurter parlement 62
4. de duitse eenmaking (1864-1871) 63
5. het tweede rijk (1871-1919) 63
6. de weimarrepubliek (1919-1933) 64
7. het derde rijk (1933-1945) 65
8. De DDR en de bondsrepubliek (1949-1990) 66
8.1 de DDR 66
8.2 de BRD 67
3
, 9. de berliner republik 68
1. kolonisatie, verovering en expansie 68
2. de institutionele uitbouw 69
2.1 de kolonies en hun instellingen 70
2.2 the declaration of independence en de articles of confederation 70
2.2.1 verenigde kolonies tot onafhankelijke staten 71
2.2.2 the articles of confederation 71
2.3 de federale grondwet van 1787 71
2.3.1 de noodzaak om te herzien 71
2.3.2 twee plannen in philadelphia 72
2.3.3 compromis 72
3. checks and balances in theorie en in praktijk 73
3.1 de grondwet van 1787 73
3.2 institutionele structuren 73
3.2.1 wetgevende macht 73
3.2.2 uitvoerende macht 74
3.2.3 rechterlijke macht 75
3.3 fundamentele rechten en vrijheden 75
1. de tsaristische periode (tot 1917) 76
2. de februari- en oktoberrevoluties (1917) 77
3. de sovjets grondwetten (1918-1978) 78
3.1 de grondwet van 10 juli 1918 78
3.2 de grondwet van 31 januari 1924 79
3.3 de grondwet van 5 december 1936 79
4.1 de desintegratie van de USSR en laatste sovjet grondwet 80
4.2 van de USSR naar russische federatie 80
4.3 het bewind van jeltsin en de grondwet van de russische federatie van 1993 81
4
1. staat en soevereiniteit 6
2. types staten 6
Stemmen voor 1789 7
3. instellingen 8
3.1. leenrecht 8
3.2 standenvertegnwoordiging 8
4. vragen 9
Hoofdstuk 2: verhoudingen tussen staten sinds 1453 9
1. internationale betrekkingen van Karel V tot de franse revolutie 10
1.1 de strijd tussen Valois/Bourbon en Bourgondië/Habsburg 10
1.2 de strijd om de suprematie tussen keizer, duitse rijksvorsten en buitenlandse
concurrenten 11
1.3 botsingen tussen europese staten en hun buren 12
1.4 expansie van het europese systeem naar andere continenten 12
2. van middeleeuwen naar nieuwe tijden, of de geboorte van het internationaal recht 13
2.1 De spaanse neoscholastiek 14
2.2 een tussenfiguur: alberico gentili 15
2.3 een cruciale brugfiguur: hugo grotius 15
2.4 de school van het natuurrecht 15
2.4.1 samuel pufendorf 16
2.4.3 de eerste verdragencollecties 16
2.4.4 diplomatiehandboeken 16
2.5 positivisme 17
2.5.1 emer de vattel 17
2.5.2 johann jakob moser 17
hoofdstuk 3: absolute monarchie en revolutie 17
1. absolute monarchie 17
2. revolutie 18
3. congres van wenen (1814-1815) 19
hoofdstuk 4: de negentiende eeuw 19
1. de geboorte van de natiestaat 20
2. de europese dominantie in een hogere versnelling 20
3. de geboorte van het nieuwe volkenrecht 21
hoofdstuk 5: de twintigste eeuw: catastrofes en wedergeboorte van het internationaal
recht. 22
1. wereldoorlog en de volkenbond 22
1.1 begin van de oorlog 22
1.2 de vrede van versailles 22
1.3 pact van de volkenbond 22
1.4 mandatensysteem 22
1.5 minderhedenbescherming 23
1
, 1.6 arbeidsvoorwaarden 23
2. wereldoorlog II en de verenigde naties 23
2.1 de oorlog 23
2.2 de verenigde naties 23
2.3 de koude oorlog 23
3. de val van de muur en de unipolaire wereld 24
4. een zeropolaire wereld met geïntegreerde zones? 24
EU 24
1. de franse revolutie 27
1.1 de crisis van het ancien regime en de staten-generaal 27
1.2 van staten-generaal naar assemblee nationale 28
1.3 de val van de bastille en de afschaffing van het leenrecht 28
1.4 universele rechten van de mens, rechten van de burger 28
2. de constitutionele monarchie en de geboorte van de scheiding der machten (3
september 1791) 29
3. de conventie en de grondwet van het jaar 1 (24 juni 1973) 31
4. het comité de salut public (1793-1794): dictatuur om de revolutie te redden 32
5. de grondwet van het jaar III (22 augustus 1795) 33
6. het consulaat (jaar VII) (13 december 1799) 34
7. het keizerrijk (18 mei 1804) 35
8. de restauratie 1814/1815 35
8.1 de charte octroyée 4 juni 1814 35
8.2 een napoleontische intermezzo 36
9. de julimonarchie (charte van 14 augustus 1830) 37
9.1 het burgerlijke regime van louis-philippe 37
10. de tweede republiek 4 november 1848 38
10. revolutie en republiek van februari tot november 38
10.2 de machtsgreep van lodewijk napoleon bonaparte december 1848 40
11. het tweede keizerrijk (14 januari 1852) 40
11.1 van republiek naar keizerrijk 1851-1852 40
11.2 frankrijk wordt terug een familiezaak 41
11.3 buitenlandse politiek van napoleon III 41
12 de derde republiek (1871/1875) 42
12.1 de commune van parijs 42
12.2 de lois constitutionnelles 42
12.3 gepolariseerd politiek leven 43
13 de vierde republiek 43
13.1 de tweede wereldoorlog 43
2
, 13.2 bevrijding en regeneratie 43
13.2.1 het ontwerp van 19 april 1946: links en parlementair 44
a. fundamentele rechten en vrijheden 44
b. de scheiding der machten 44
c. echec voor de keizer 44
13.2.2 de grondwet van 27 oktober 1946 44
14. de vijfde republiek 45
14.1 de nieuwe organisatie der machten 46
a. Wetgevende macht 46
b. Uitvoerende Macht 46
c. de rechterlijke macht 47
14.2 quinquennat: 48
14.3 vanaf 2017 49
1. terminologie 50
2. Grondwettelijke documenten en structuren 51
2.1 Magna Carta 51
2.2 de absolute monarchie op z’n engels 52
2.3 het common law 52
2.4 de burgeroorlog 52
2.5 de glorious revolution 52
2.6 act of settlement (1701) en act of union (1706-1707) 53
2.7 groot-brittannië vanaf de negentiende eeuw 54
2.8 groot-brittannië en europa: divide et impera 56
3. het verenigd koninkrijk 57
3.1 schotland 57
3.2 Ierland 58
3.3 noord-ierland 59
3.4 Wales 60
1. het heilig roomse rijk der duitse natie (967-1806) 61
2. het congres van wenen en de duitse bond (1815-1866) 62
3. het frankfurter parlement 62
4. de duitse eenmaking (1864-1871) 63
5. het tweede rijk (1871-1919) 63
6. de weimarrepubliek (1919-1933) 64
7. het derde rijk (1933-1945) 65
8. De DDR en de bondsrepubliek (1949-1990) 66
8.1 de DDR 66
8.2 de BRD 67
3
, 9. de berliner republik 68
1. kolonisatie, verovering en expansie 68
2. de institutionele uitbouw 69
2.1 de kolonies en hun instellingen 70
2.2 the declaration of independence en de articles of confederation 70
2.2.1 verenigde kolonies tot onafhankelijke staten 71
2.2.2 the articles of confederation 71
2.3 de federale grondwet van 1787 71
2.3.1 de noodzaak om te herzien 71
2.3.2 twee plannen in philadelphia 72
2.3.3 compromis 72
3. checks and balances in theorie en in praktijk 73
3.1 de grondwet van 1787 73
3.2 institutionele structuren 73
3.2.1 wetgevende macht 73
3.2.2 uitvoerende macht 74
3.2.3 rechterlijke macht 75
3.3 fundamentele rechten en vrijheden 75
1. de tsaristische periode (tot 1917) 76
2. de februari- en oktoberrevoluties (1917) 77
3. de sovjets grondwetten (1918-1978) 78
3.1 de grondwet van 10 juli 1918 78
3.2 de grondwet van 31 januari 1924 79
3.3 de grondwet van 5 december 1936 79
4.1 de desintegratie van de USSR en laatste sovjet grondwet 80
4.2 van de USSR naar russische federatie 80
4.3 het bewind van jeltsin en de grondwet van de russische federatie van 1993 81
4
