Logica en wetenschapsfilosofie
Notities les
Inleiding
• Oefeningen gaan inzicht geven!! Kan dingen inzien door oefeningen te maken, vergelijkingen zien.
Hoe meer oefeningen maakt, hoe meer dingen herkennen in andere oefeningen! Oefeningen
kunnen bespreken op verzoek (zie lokalen in ppt inleiding eerste les).
• Examen = openboek! Je mag ALLES gebruiken!
• Voorbeeldexamens op canvas! Let op: zijn elementen die niet meer gekend moeten zijn, bv
redeneren in PL1! Hoe dichter bij het heden, hoe meer overeenkomt met examen dit jaar. Krijgt
variant van zo’n examen.
• Logica = strikt systeem, systeem ligt vast.
• Voorbeeld oef: maak een bewijs in PL/maak een semantisch tableau (semantiek = is uitspraak die
ik heb nu waar of vals, gaat over mogelijke waarheid) in PL; kan zijn dat al eens gemaakt hebt bij
oefeningen; dan kan gewoon overschrijven!!!
• Let op gebruik welke tekens!!
• Examenindeling:
- Deel logica: oefening syntactisch bewijs in PL + semantisch tableau in PL opstellen (beide 3p)
& enkele theorievragen (4p)
- Deel wetenschapsfilosofie: toepassing normatieve (3p) en theorievraag filosofie van de psychologie (2p)
,Weblectures 9
Weblecture 1: Formaliseren en opbouw van de taal (PL) 9
INLEIDING 9
FORMALISEREN 9
OPBOUW VAN DE TAAL IN PL 9
Twee opmerkingen 10
Voorbeeld 10
Weblecture 2: Primitieve afleidingsregels 11
OPBOUW VAN DE REDENERINGEN IN PL 11
Primitieve regels voor… 11
1. De conjunctie 11
2. De disjunctie 11
3. De negatie 12
4. De gelijkwaardigheid 12
5. De implicatie 13
COMPLEXE REDENERINGEN OF BEWIJZEN 13
Voorbeeld – vorm bewijs binnen PL 14
Weblecture 3: Complexe redeneringen of bewijzen 15
Voorbeeld 1 15
HYPOTHETISCH- OF VOORWAARDELIJK BEWIJS 17
Voorbeeld 2 18
Voorbeeld 3 21
Weblecture 4: Afgeleide redeneerregels 24
AFGELEIDE REDENEERSTAPPEN 24
1. (DS) ~A, A ⋁ B / B (disjunctief syllogisme) 24
2. (MT) A ⊃ B, ~B / ~A (modus tollens) 24
3. (TR) A ⊃ B, B ⊃ C / A ⊃ C (transitiviteit van de implicatie) 24
4. (TP) A ⊃ B/ ~B ⊃ ~A (transpositie van de implicatie) 25
5. (NC) ~(A & B)/~A ⋁ ~B (negatie conjunctie) 25
6. (ND) ~ ( A ⋁ B) / ~A & ~B (negatie disjunctie) 25
7. (NI) ~ (A ⊃ B)/ A & ~B (negatie implicatie) 25
Voorbeeld bewijs TP (transpositie van de implicatie) 25
Voorbeeld bewijs stelling 27
HEURISTIEK – HOE MAAK JE BEWIJZEN? 29
Inhoudelijk 29
Samenvatting heuristiek 30
,Weblecture 5: Semantiek (in het bijzonder: Tableaus) 31
INLEIDING 31
Samengevat 32
SEMANTISCHE AFSPRAKEN 33
Semantische afspraken 33
Vraag naar waarheidswaarde bij een willekeurige WFF 33
Voorbeeld 33
DE 5 WAARHEIDSWAARDE VAN COMPLEXE PROPOSITIES 34
1. (SAC) w (A & B) = 1 asa w(A) = 1 en w(B) = 1 34
2. (SAD) w (A \/ B) = 1 asa w(A) = 1 of w(B) = 1 34
3. (SAI) w (A ⊃ B) = 1 asa w (A) = 0 of W(B) = 1 34
4. (SAN) w (~A) = 1 asa w(A) = 0 34
5. (SAG) w (A ≡ B) = 1 asa w (A ⊃ B) = 1 en w (B ⊃ A) = 1 34
Methodes om waarheidsbehoud na te gaan 34
1. Methode van de waarheidstafels (= directe methode) 34
2. Tableaus (= indirecte methode) 35
TABLEAUS 35
Afbouwregels 36
1. (&1) 36
2. (&0) 36
3. (∨1) 36
4. (∨0) 36
5. (~1) 36
6. (~0) 36
7. (⊃1) 36
8. (⊃0) 36
9. (≡1) 36
10. (≡0) 36
Oefeningen 36
Oefening 1 36
Oefening 2 (= in de cursus oefening 3!) 39
Oefening 3 (= in de cursus oefening 13!) 41
Oefening 4 (= in de cursus oefening 19!) 42
SPECIFIEKE EIGENSCHAPPEN VAN PL 44
Adequaatheid en volledigheid 44
, Weblecture 6: Normatieve wetenschapsfilosofie 45
HET VERBAND TUSSEN THEORIE EN WERKELIJKHEID 45
2 dimensies 46
2 types van wetenschappelijke redenering 46
Samenvatting: verband theorie – werkelijkheid 47
(Drie criteria van de normatieve methode) 47
1. VERIFICATIELEER 47
Probleem 1: Universele uitspraken 48
Probleem 2: Tijdsgebonden uitspraken 48
Probleem 3: Dispositionele uitspraken 49
Probleem 4: Theoretisch geladen uitspraken 49
2. CONFIRMATIELEER 50
Probleem 1: Zwarte raven paradox 51
Probleem 2: Irrelevante confirmatie paradox 51
Probleem 3: Groen-grauw paradox 51
Bijkomend probleem 51
3. FALSIFICATIELEER 52
Voordelen 52
Voordeel 1 52
Voordeel 2 52
Voordeel 3 52
Problemen 53
Probleem 1: Verisimitude 53
Probleem 2: Achtergrondkennis 53
Descriptieve benadering van de methode (zie cursus!) 53
Weblecture 7: Filosofie van de psychologie 54
INLEIDING 54
DE MENSELIJKE GEEST ALS OBJECT 54
Een materialistisch dilemma (Descartes) 55
Logisch behaviorisme (Ryle) 56
Identiteitstheorie (Place & Smart) 57
Functionalisme (Lewis & Armstrong) 58
Computationalisme (Fodor) 59
Interpretationisme (Dennett) 59
Eliminativisme (Churchland) 61
DE PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP 61
Emancipatie van de wijsbegeerte 62
De hermeneutische methode – 1e kwestie 63
Een huis met vele kamers – 2e kwestie 64
Notities les
Inleiding
• Oefeningen gaan inzicht geven!! Kan dingen inzien door oefeningen te maken, vergelijkingen zien.
Hoe meer oefeningen maakt, hoe meer dingen herkennen in andere oefeningen! Oefeningen
kunnen bespreken op verzoek (zie lokalen in ppt inleiding eerste les).
• Examen = openboek! Je mag ALLES gebruiken!
• Voorbeeldexamens op canvas! Let op: zijn elementen die niet meer gekend moeten zijn, bv
redeneren in PL1! Hoe dichter bij het heden, hoe meer overeenkomt met examen dit jaar. Krijgt
variant van zo’n examen.
• Logica = strikt systeem, systeem ligt vast.
• Voorbeeld oef: maak een bewijs in PL/maak een semantisch tableau (semantiek = is uitspraak die
ik heb nu waar of vals, gaat over mogelijke waarheid) in PL; kan zijn dat al eens gemaakt hebt bij
oefeningen; dan kan gewoon overschrijven!!!
• Let op gebruik welke tekens!!
• Examenindeling:
- Deel logica: oefening syntactisch bewijs in PL + semantisch tableau in PL opstellen (beide 3p)
& enkele theorievragen (4p)
- Deel wetenschapsfilosofie: toepassing normatieve (3p) en theorievraag filosofie van de psychologie (2p)
,Weblectures 9
Weblecture 1: Formaliseren en opbouw van de taal (PL) 9
INLEIDING 9
FORMALISEREN 9
OPBOUW VAN DE TAAL IN PL 9
Twee opmerkingen 10
Voorbeeld 10
Weblecture 2: Primitieve afleidingsregels 11
OPBOUW VAN DE REDENERINGEN IN PL 11
Primitieve regels voor… 11
1. De conjunctie 11
2. De disjunctie 11
3. De negatie 12
4. De gelijkwaardigheid 12
5. De implicatie 13
COMPLEXE REDENERINGEN OF BEWIJZEN 13
Voorbeeld – vorm bewijs binnen PL 14
Weblecture 3: Complexe redeneringen of bewijzen 15
Voorbeeld 1 15
HYPOTHETISCH- OF VOORWAARDELIJK BEWIJS 17
Voorbeeld 2 18
Voorbeeld 3 21
Weblecture 4: Afgeleide redeneerregels 24
AFGELEIDE REDENEERSTAPPEN 24
1. (DS) ~A, A ⋁ B / B (disjunctief syllogisme) 24
2. (MT) A ⊃ B, ~B / ~A (modus tollens) 24
3. (TR) A ⊃ B, B ⊃ C / A ⊃ C (transitiviteit van de implicatie) 24
4. (TP) A ⊃ B/ ~B ⊃ ~A (transpositie van de implicatie) 25
5. (NC) ~(A & B)/~A ⋁ ~B (negatie conjunctie) 25
6. (ND) ~ ( A ⋁ B) / ~A & ~B (negatie disjunctie) 25
7. (NI) ~ (A ⊃ B)/ A & ~B (negatie implicatie) 25
Voorbeeld bewijs TP (transpositie van de implicatie) 25
Voorbeeld bewijs stelling 27
HEURISTIEK – HOE MAAK JE BEWIJZEN? 29
Inhoudelijk 29
Samenvatting heuristiek 30
,Weblecture 5: Semantiek (in het bijzonder: Tableaus) 31
INLEIDING 31
Samengevat 32
SEMANTISCHE AFSPRAKEN 33
Semantische afspraken 33
Vraag naar waarheidswaarde bij een willekeurige WFF 33
Voorbeeld 33
DE 5 WAARHEIDSWAARDE VAN COMPLEXE PROPOSITIES 34
1. (SAC) w (A & B) = 1 asa w(A) = 1 en w(B) = 1 34
2. (SAD) w (A \/ B) = 1 asa w(A) = 1 of w(B) = 1 34
3. (SAI) w (A ⊃ B) = 1 asa w (A) = 0 of W(B) = 1 34
4. (SAN) w (~A) = 1 asa w(A) = 0 34
5. (SAG) w (A ≡ B) = 1 asa w (A ⊃ B) = 1 en w (B ⊃ A) = 1 34
Methodes om waarheidsbehoud na te gaan 34
1. Methode van de waarheidstafels (= directe methode) 34
2. Tableaus (= indirecte methode) 35
TABLEAUS 35
Afbouwregels 36
1. (&1) 36
2. (&0) 36
3. (∨1) 36
4. (∨0) 36
5. (~1) 36
6. (~0) 36
7. (⊃1) 36
8. (⊃0) 36
9. (≡1) 36
10. (≡0) 36
Oefeningen 36
Oefening 1 36
Oefening 2 (= in de cursus oefening 3!) 39
Oefening 3 (= in de cursus oefening 13!) 41
Oefening 4 (= in de cursus oefening 19!) 42
SPECIFIEKE EIGENSCHAPPEN VAN PL 44
Adequaatheid en volledigheid 44
, Weblecture 6: Normatieve wetenschapsfilosofie 45
HET VERBAND TUSSEN THEORIE EN WERKELIJKHEID 45
2 dimensies 46
2 types van wetenschappelijke redenering 46
Samenvatting: verband theorie – werkelijkheid 47
(Drie criteria van de normatieve methode) 47
1. VERIFICATIELEER 47
Probleem 1: Universele uitspraken 48
Probleem 2: Tijdsgebonden uitspraken 48
Probleem 3: Dispositionele uitspraken 49
Probleem 4: Theoretisch geladen uitspraken 49
2. CONFIRMATIELEER 50
Probleem 1: Zwarte raven paradox 51
Probleem 2: Irrelevante confirmatie paradox 51
Probleem 3: Groen-grauw paradox 51
Bijkomend probleem 51
3. FALSIFICATIELEER 52
Voordelen 52
Voordeel 1 52
Voordeel 2 52
Voordeel 3 52
Problemen 53
Probleem 1: Verisimitude 53
Probleem 2: Achtergrondkennis 53
Descriptieve benadering van de methode (zie cursus!) 53
Weblecture 7: Filosofie van de psychologie 54
INLEIDING 54
DE MENSELIJKE GEEST ALS OBJECT 54
Een materialistisch dilemma (Descartes) 55
Logisch behaviorisme (Ryle) 56
Identiteitstheorie (Place & Smart) 57
Functionalisme (Lewis & Armstrong) 58
Computationalisme (Fodor) 59
Interpretationisme (Dennett) 59
Eliminativisme (Churchland) 61
DE PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP 61
Emancipatie van de wijsbegeerte 62
De hermeneutische methode – 1e kwestie 63
Een huis met vele kamers – 2e kwestie 64
