Organisatie van de veiligheidssector deel II
Hoofdstuk 1: Inleiding
Veiligheid is niet langer enkel een lokale of nationale kwestie; door globalisering
en technologische vooruitgang zijn interne en internationale veiligheid
onlosmakelijk verbonden.
Verwevenheid: Crisissen zoals de coronapandemie, de oorlog in
Oekraïne (vluchtelingenstromen, energieprijzen, cyberaanvallen) en
klimaatverandering (natuurrampen) tonen aan dat lokale veiligheid
beïnvloed wordt door internationale gebeurtenissen.
Spanningsveld: Er is een voortdurende balans tussen nationale
soevereiniteit en de noodzaak tot internationale samenwerking via
organisaties zoals de VN, EU, NAVO en Interpol.
Hoofdstuk 2: Lokale veiligheid
Het Lokaal Veiligheidsbeleid: De Regierol
Hoewel internationale factoren meespelen, wordt veiligheid vooral lokaal
ervaren. Het lokaal bestuur (steden en gemeenten) heeft de regierol in het
voorbereiden, uitstippelen en uitvoeren van het integraal veiligheidsbeleid.
Veiligheidsmonitor: Een tweejaarlijkse federale bevraging die peilt naar
het onveiligheidsgevoel, slachtofferschap, aangiftegedrag en de
beoordeling van de politie.
Buurtproblemen: Klassieke lokale problemen zijn verkeersoverlast
(snelheid), diefstal (inbraak), geluidshinder en sociale overlast
(alcohol/drugs/samenscholing).
Bestuurlijke Handhaving
Het lokaal bestuur handelt op een bestuurlijk niveau om de openbare orde te
handhaven, wat verschilt van het gerechtelijke optreden van politie en justitie.
Gemeentelijke Administratieve Sancties (GAS)
Ingevoerd (1999) om straffeloosheid bij 'kleine' criminaliteit en overlast
(individuele gedragingen die de levenskwaliteit verstoren) aan te pakken,
aangezien deze feiten vaak geseponeerd werden door parketten.
Procedure: 1. Reglement opstellen, 2. Vaststelling door
ambtenaar/politie, 3. Beoordeling door sanctionerend ambtenaar.
, Sancties: Administratieve geldboete (max. €500), schorsing/intrekking
van een vergunning, of sluiting van een inrichting.
Alternatieven: Gemeenschapsdienst (taakstraf) of lokale bemiddeling.
GAS 4 & 5: Specifieke varianten voor respectievelijk stilstaan/parkeren en
beperkte snelheidsovertredingen (zones 30 en 50).
Wet Gemeentelijke Bestuurlijke Handhaving (2024)
Nieuwe wetgeving om ondermijnende criminaliteit (bv. drugshandel of corruptie
die de bovenwereld infiltreert) aan te pakken via integriteitsonderzoeken op
exploitanten van risicovolle inrichtingen.
DIOB (Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen): Een
federale dienst met drie taken: 1. Jaarlijkse risicoanalyses van sectoren, 2.
Niet-bindend advies geven aan gemeenten bij integriteitsonderzoeken, 3.
Beheren van een centraal register van onderzoeken.
ARIEC: Arrondissementele Informatie- en Expertisecentra die gemeenten
adviseren.
De Preventiedienst en het SVPP
Lokale preventie wordt gestuurd door de Strategische Veiligheids- en
Preventieplannen (SVPP).
Contractlogica: Gemeenten sluiten een overeenkomst met de federale
overheid (Binnenlandse Zaken) en ontvangen subsidies in ruil voor het
uitvoeren van specifieke projecten.
Actoren: De preventieambtenaar is de regisseur die projecten trekt en
partners verbindt. Daarnaast zijn er een interne evaluator en een
financieel coördinator.
Stuurcomité: Een operationeel kernteam bestaande uit de
burgemeester, korpschef en preventieambtenaar (vervangt de vroeger
verplichte, bredere Consultatieve Preventieraad).
De coördinator: een neutrale persoon die alle partners rond de tafel brengt.
Taken omvatten beleidscoördinatie, plannen schrijven, en soms ook
noodplanning en crisisbeheer.
Gemeenschapswachten
,Een niet-politioneel veiligheidsberoep (Wet 15 mei 2007) gericht op
preventie en het verhogen van het veiligheidsgevoel.
Zeven wettelijke opdrachten:
o 1. Sensibiliseren
o 2. Informeren/signaleren van problemen
o 3. Verkeerspreventie/helpen oversteken
o 4. GAS-vaststellingen
o 5. Toezicht bij publieke evenementen
o 6. Ontradende aanwezigheid/conflicten voorkomen
o 7. Begeleiden van schoolgroepen.
Bevoegdheden: Zij hebben geen dwangbevoegdheid, mogen geen
wapens of handboeien gebruiken en mogen enkel de identiteit controleren
bij een GAS-vaststelling.
Buurtinformatienetwerk (BIN)
Een samenwerking tussen burgers en lokale politie om informatie uit te wisselen
over misdrijven en verdachte gedragingen.
Basisprincipes: 1. Politie beheert de informatie, 2.
Politie handhaaft orde (burgers patrouilleren NOOIT
om private milities te vermijden), 3. Vrijwillig initiatief
van burgers.
BIN-Z: Specifieke BIN's voor zelfstandige
ondernemers (bv. handelswijken).
Diefstalpreventie-adviseur
Geeft kosteloos, objectief advies over inbraakbeveiliging.
Drie soorten maatregelen (in deze volgorde):
1. Organisatorisch: Gedrag (ramen sluiten, post ophalen).
2. Fysisch/Mechanisch: Sloten, cilinders, rolluiken.
3. Elektronisch: Alarminstallatie, camera's.
CPTED: Crime Prevention Through Environmental Design (bv. snoeien van
struiken voor meer sociale controle).
, Lokale Integrale Veiligheidscel (LIVC)
Een multidisciplinair overleg (burgemeester, politie, sociale partners) ter
preventie van radicalisering, extremisme en terrorisme.
Beroepsgeheim: Dankzij de Potpourri V-wet (Art. 458ter Sw.)
hebben hulpverleners en politie een spreekrecht om informatie te delen
over radicalisering zonder hun beroepsgeheim te schenden.
Casemanagement: Er wordt gewerkt met individuele dossiers om
vroegtijdig signalen (zoals extremistische symbolen) op te pikken en
trajecten op maat te voorzien
Hoofdstuk 3: Politie
Veiligheidsmonitor: hoe veilig voelen de burgers zich?
Om de 2 jaar brede bevraging bij de bevolking over hoe veilig mensen zich
voelen en hun contact met de politie
Gelijkaardige thema’s:
o Slachtofferschap: of je slachtoffer werd van bepaalde feiten
o Aangiftegedrag: heb je dat gemeld/aangifte gedaan, en zo niet
waarom niet?
o Onveiligheidsgevoel: hoe veilig voel je je en wat beïnvloedt dat?
o Buurtproblemen en overlast (bv sluikstort, geluidsoverlast,
verkeersproblemen)
o Preventie en maatregelen: welke preventietools/maatregel je
gebruikt of niet
o Beoordeling van de politiewerking: tevredenheid…
Klassieke buurtproblemen:
Inbraak en diefstal
Grote geografische verschillen tussen de perceptie van inbraak in de buurt: in
Brussel en Luik wordt het meer als een probleem gezien dan vb in West-
Vlaanderen, Limburg en Luxemburg.
Verkeersoverlast
De meeste problemen die worden gemeld zijn ongepaste snelheid, agressief
verkeersgedrag, etc. op het laatste staat verkeersongevallen.
Hoofdstuk 1: Inleiding
Veiligheid is niet langer enkel een lokale of nationale kwestie; door globalisering
en technologische vooruitgang zijn interne en internationale veiligheid
onlosmakelijk verbonden.
Verwevenheid: Crisissen zoals de coronapandemie, de oorlog in
Oekraïne (vluchtelingenstromen, energieprijzen, cyberaanvallen) en
klimaatverandering (natuurrampen) tonen aan dat lokale veiligheid
beïnvloed wordt door internationale gebeurtenissen.
Spanningsveld: Er is een voortdurende balans tussen nationale
soevereiniteit en de noodzaak tot internationale samenwerking via
organisaties zoals de VN, EU, NAVO en Interpol.
Hoofdstuk 2: Lokale veiligheid
Het Lokaal Veiligheidsbeleid: De Regierol
Hoewel internationale factoren meespelen, wordt veiligheid vooral lokaal
ervaren. Het lokaal bestuur (steden en gemeenten) heeft de regierol in het
voorbereiden, uitstippelen en uitvoeren van het integraal veiligheidsbeleid.
Veiligheidsmonitor: Een tweejaarlijkse federale bevraging die peilt naar
het onveiligheidsgevoel, slachtofferschap, aangiftegedrag en de
beoordeling van de politie.
Buurtproblemen: Klassieke lokale problemen zijn verkeersoverlast
(snelheid), diefstal (inbraak), geluidshinder en sociale overlast
(alcohol/drugs/samenscholing).
Bestuurlijke Handhaving
Het lokaal bestuur handelt op een bestuurlijk niveau om de openbare orde te
handhaven, wat verschilt van het gerechtelijke optreden van politie en justitie.
Gemeentelijke Administratieve Sancties (GAS)
Ingevoerd (1999) om straffeloosheid bij 'kleine' criminaliteit en overlast
(individuele gedragingen die de levenskwaliteit verstoren) aan te pakken,
aangezien deze feiten vaak geseponeerd werden door parketten.
Procedure: 1. Reglement opstellen, 2. Vaststelling door
ambtenaar/politie, 3. Beoordeling door sanctionerend ambtenaar.
, Sancties: Administratieve geldboete (max. €500), schorsing/intrekking
van een vergunning, of sluiting van een inrichting.
Alternatieven: Gemeenschapsdienst (taakstraf) of lokale bemiddeling.
GAS 4 & 5: Specifieke varianten voor respectievelijk stilstaan/parkeren en
beperkte snelheidsovertredingen (zones 30 en 50).
Wet Gemeentelijke Bestuurlijke Handhaving (2024)
Nieuwe wetgeving om ondermijnende criminaliteit (bv. drugshandel of corruptie
die de bovenwereld infiltreert) aan te pakken via integriteitsonderzoeken op
exploitanten van risicovolle inrichtingen.
DIOB (Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen): Een
federale dienst met drie taken: 1. Jaarlijkse risicoanalyses van sectoren, 2.
Niet-bindend advies geven aan gemeenten bij integriteitsonderzoeken, 3.
Beheren van een centraal register van onderzoeken.
ARIEC: Arrondissementele Informatie- en Expertisecentra die gemeenten
adviseren.
De Preventiedienst en het SVPP
Lokale preventie wordt gestuurd door de Strategische Veiligheids- en
Preventieplannen (SVPP).
Contractlogica: Gemeenten sluiten een overeenkomst met de federale
overheid (Binnenlandse Zaken) en ontvangen subsidies in ruil voor het
uitvoeren van specifieke projecten.
Actoren: De preventieambtenaar is de regisseur die projecten trekt en
partners verbindt. Daarnaast zijn er een interne evaluator en een
financieel coördinator.
Stuurcomité: Een operationeel kernteam bestaande uit de
burgemeester, korpschef en preventieambtenaar (vervangt de vroeger
verplichte, bredere Consultatieve Preventieraad).
De coördinator: een neutrale persoon die alle partners rond de tafel brengt.
Taken omvatten beleidscoördinatie, plannen schrijven, en soms ook
noodplanning en crisisbeheer.
Gemeenschapswachten
,Een niet-politioneel veiligheidsberoep (Wet 15 mei 2007) gericht op
preventie en het verhogen van het veiligheidsgevoel.
Zeven wettelijke opdrachten:
o 1. Sensibiliseren
o 2. Informeren/signaleren van problemen
o 3. Verkeerspreventie/helpen oversteken
o 4. GAS-vaststellingen
o 5. Toezicht bij publieke evenementen
o 6. Ontradende aanwezigheid/conflicten voorkomen
o 7. Begeleiden van schoolgroepen.
Bevoegdheden: Zij hebben geen dwangbevoegdheid, mogen geen
wapens of handboeien gebruiken en mogen enkel de identiteit controleren
bij een GAS-vaststelling.
Buurtinformatienetwerk (BIN)
Een samenwerking tussen burgers en lokale politie om informatie uit te wisselen
over misdrijven en verdachte gedragingen.
Basisprincipes: 1. Politie beheert de informatie, 2.
Politie handhaaft orde (burgers patrouilleren NOOIT
om private milities te vermijden), 3. Vrijwillig initiatief
van burgers.
BIN-Z: Specifieke BIN's voor zelfstandige
ondernemers (bv. handelswijken).
Diefstalpreventie-adviseur
Geeft kosteloos, objectief advies over inbraakbeveiliging.
Drie soorten maatregelen (in deze volgorde):
1. Organisatorisch: Gedrag (ramen sluiten, post ophalen).
2. Fysisch/Mechanisch: Sloten, cilinders, rolluiken.
3. Elektronisch: Alarminstallatie, camera's.
CPTED: Crime Prevention Through Environmental Design (bv. snoeien van
struiken voor meer sociale controle).
, Lokale Integrale Veiligheidscel (LIVC)
Een multidisciplinair overleg (burgemeester, politie, sociale partners) ter
preventie van radicalisering, extremisme en terrorisme.
Beroepsgeheim: Dankzij de Potpourri V-wet (Art. 458ter Sw.)
hebben hulpverleners en politie een spreekrecht om informatie te delen
over radicalisering zonder hun beroepsgeheim te schenden.
Casemanagement: Er wordt gewerkt met individuele dossiers om
vroegtijdig signalen (zoals extremistische symbolen) op te pikken en
trajecten op maat te voorzien
Hoofdstuk 3: Politie
Veiligheidsmonitor: hoe veilig voelen de burgers zich?
Om de 2 jaar brede bevraging bij de bevolking over hoe veilig mensen zich
voelen en hun contact met de politie
Gelijkaardige thema’s:
o Slachtofferschap: of je slachtoffer werd van bepaalde feiten
o Aangiftegedrag: heb je dat gemeld/aangifte gedaan, en zo niet
waarom niet?
o Onveiligheidsgevoel: hoe veilig voel je je en wat beïnvloedt dat?
o Buurtproblemen en overlast (bv sluikstort, geluidsoverlast,
verkeersproblemen)
o Preventie en maatregelen: welke preventietools/maatregel je
gebruikt of niet
o Beoordeling van de politiewerking: tevredenheid…
Klassieke buurtproblemen:
Inbraak en diefstal
Grote geografische verschillen tussen de perceptie van inbraak in de buurt: in
Brussel en Luik wordt het meer als een probleem gezien dan vb in West-
Vlaanderen, Limburg en Luxemburg.
Verkeersoverlast
De meeste problemen die worden gemeld zijn ongepaste snelheid, agressief
verkeersgedrag, etc. op het laatste staat verkeersongevallen.
