STALVESTIGING MAES: TE ONTHOUDEN
DEEL 1: STALKLIMAATBEHEERSING
H1) FYSISCHE ELEMENTEN VAN DE MASSA - EN ENERGIE-BALANS IN DE STAL
STALLUCHT
• Absolute (gr/kg) en relatieve luchtvochtigeid (%)
o Max hvlheid relatieve vochtigheid ~ temperatuur
o Dus: % waterdamp ~ temperatuur lucht
• Soortelijk gewicht vochtige lucht
o Vochtige < droge lucht
o Warme < koude lucht
• Enthalpie: energie- inhoud lucht
o Sensibele en latente warmte
o Omzetting water => waterdamp kost warmte/E = LATENTE energie
• Principe evaporatieve koeling
o Lucht voelt kouder aan maar is vochtiger
o Vooral effectief wanneer initiële lucht lage RV heeft
WANDEN
• Warmtegeleiding afh van materiaal en wanddikte
o Landa = coeff. => laag = isoleren
o Maat voor geleiding / conductie
• Warmteovergang door stroming en straling
o Alfa
o Weerstand = 1/alfa
• Warmtedoorgang = U-waarde
o Combi Warmtegeleiding & Warmteovergang
o Wensen we zo laag mog.
• Beste samenstelling wand:
o Buitenmuur - spouw - isolatie - binnenmuur
• Warmteverliezen stal met 4 muren
o ~ gewogen U-waarden
o ~ T-verschillen
MASSA- EN ENERGIE- BALANS
• Vocht en CO2 balans
o GEEN VERLIES VIA WANDEN, alleen via ventilatie
o Vochtgehalte stallucht = die van buitenlucht + die van in de stal / ventilatiedebiet
• Warmte balans (energie)
o WEL VERLIES VIA WANDEN en ventilatie
o 2/3 verlies via ventilatie
o 1/3 verlies via wanden waarvan 2/3 via het dak
, H2) DIERGEBONDEN ELEMENTEN VAN DE MASSA - EN ENERGIE-BALANS IN DE STAL
DIERWARMTEVERLIEZEN
• Conductie / geleiding: vloer, roostervloer (T eronder!), dierinvloed, …
o Niet stationaire (bel. comfort) en stationaire fase
• Convectie / aan lucht: via huid en ademhaling
o Tocht = verhoogde luchtsnelheid aan een lage T of plotse T daling
• Radiatie / straling: warmte-uitwisseling door 2 lichamen van verschillende T zonder contact
• Evaporisatie / verdamping: perspiratie (onzichtb.) en transpiratie !!
HOMOIOTHERMIE
• Comfortzone: Tzone waarbij dier thermisch comfort ervaart zonder ‘oncomfortabel gedrag’
• Comfortzone laagst bij HK, hoogst bij jonge dieren
DIERWARMTEPRODUCTIE
• Voelbaar (conductie, convectie en radiatie)
• Latent (respiratie, perspiratie en transpiratie)
• Richtwaardes:
o T < 10° : 80% voelbaar
o T > 30° : 20% voelbaar
H3) KLIMAATPARAMETERS
TEMPERATUUR
• Optimale luchttemperatuur iets boven OKT (comfort) : beetje E vr warmte, veel vr productie
• OKT afh v lichaamsgewicht, ad libitum voederen, luchtsnelheid
• Warmteproductie afh van voederopname
• Warmteverlies afh luchtsnelh, groepsgrootte, ….
• Max 5° hoger dan buiten-T
RELATIEVE VOCHTIGHEID
• Norm: 60-80%
• Beïnvloeden via ventilatie
LUCHTSNELHEID
• Norm: <0,2 m/s
• Tocht en meer stof indien wisselend qua richting en intensiteit
• Grootst uit Westen
STALGASSEN
• Door anaërobe ontbinding mest/urine en ademlucht
• CO2: door ademlucht, indicatorgas ventilate-effectiviteit, meten thv in-, uit-laat en dieren, max. 3000ppm
• NH3: door ureum OO urease (urine OO mest), norm: max. 10-20 ppm
• H2S: door mest, roostervloeren, zwaarder dan lucht, toxisch
• CO: onvolledige verbranding, levensbedreigend
• CH4: door pens, boeikas effect
DEEL 1: STALKLIMAATBEHEERSING
H1) FYSISCHE ELEMENTEN VAN DE MASSA - EN ENERGIE-BALANS IN DE STAL
STALLUCHT
• Absolute (gr/kg) en relatieve luchtvochtigeid (%)
o Max hvlheid relatieve vochtigheid ~ temperatuur
o Dus: % waterdamp ~ temperatuur lucht
• Soortelijk gewicht vochtige lucht
o Vochtige < droge lucht
o Warme < koude lucht
• Enthalpie: energie- inhoud lucht
o Sensibele en latente warmte
o Omzetting water => waterdamp kost warmte/E = LATENTE energie
• Principe evaporatieve koeling
o Lucht voelt kouder aan maar is vochtiger
o Vooral effectief wanneer initiële lucht lage RV heeft
WANDEN
• Warmtegeleiding afh van materiaal en wanddikte
o Landa = coeff. => laag = isoleren
o Maat voor geleiding / conductie
• Warmteovergang door stroming en straling
o Alfa
o Weerstand = 1/alfa
• Warmtedoorgang = U-waarde
o Combi Warmtegeleiding & Warmteovergang
o Wensen we zo laag mog.
• Beste samenstelling wand:
o Buitenmuur - spouw - isolatie - binnenmuur
• Warmteverliezen stal met 4 muren
o ~ gewogen U-waarden
o ~ T-verschillen
MASSA- EN ENERGIE- BALANS
• Vocht en CO2 balans
o GEEN VERLIES VIA WANDEN, alleen via ventilatie
o Vochtgehalte stallucht = die van buitenlucht + die van in de stal / ventilatiedebiet
• Warmte balans (energie)
o WEL VERLIES VIA WANDEN en ventilatie
o 2/3 verlies via ventilatie
o 1/3 verlies via wanden waarvan 2/3 via het dak
, H2) DIERGEBONDEN ELEMENTEN VAN DE MASSA - EN ENERGIE-BALANS IN DE STAL
DIERWARMTEVERLIEZEN
• Conductie / geleiding: vloer, roostervloer (T eronder!), dierinvloed, …
o Niet stationaire (bel. comfort) en stationaire fase
• Convectie / aan lucht: via huid en ademhaling
o Tocht = verhoogde luchtsnelheid aan een lage T of plotse T daling
• Radiatie / straling: warmte-uitwisseling door 2 lichamen van verschillende T zonder contact
• Evaporisatie / verdamping: perspiratie (onzichtb.) en transpiratie !!
HOMOIOTHERMIE
• Comfortzone: Tzone waarbij dier thermisch comfort ervaart zonder ‘oncomfortabel gedrag’
• Comfortzone laagst bij HK, hoogst bij jonge dieren
DIERWARMTEPRODUCTIE
• Voelbaar (conductie, convectie en radiatie)
• Latent (respiratie, perspiratie en transpiratie)
• Richtwaardes:
o T < 10° : 80% voelbaar
o T > 30° : 20% voelbaar
H3) KLIMAATPARAMETERS
TEMPERATUUR
• Optimale luchttemperatuur iets boven OKT (comfort) : beetje E vr warmte, veel vr productie
• OKT afh v lichaamsgewicht, ad libitum voederen, luchtsnelheid
• Warmteproductie afh van voederopname
• Warmteverlies afh luchtsnelh, groepsgrootte, ….
• Max 5° hoger dan buiten-T
RELATIEVE VOCHTIGHEID
• Norm: 60-80%
• Beïnvloeden via ventilatie
LUCHTSNELHEID
• Norm: <0,2 m/s
• Tocht en meer stof indien wisselend qua richting en intensiteit
• Grootst uit Westen
STALGASSEN
• Door anaërobe ontbinding mest/urine en ademlucht
• CO2: door ademlucht, indicatorgas ventilate-effectiviteit, meten thv in-, uit-laat en dieren, max. 3000ppm
• NH3: door ureum OO urease (urine OO mest), norm: max. 10-20 ppm
• H2S: door mest, roostervloeren, zwaarder dan lucht, toxisch
• CO: onvolledige verbranding, levensbedreigend
• CH4: door pens, boeikas effect
