Inleiding tot de criminologie
Les 1 (22 september 2025)
Definities criminologie
Crime drop (jaren 90’ daling van criminaliteit) <-> onveiligheidsgevoelens
daling van eigendomsdelicten,-geweldsdelicten en levensdelicten
MAAR: er komen nieuwe delicten nuance
Gevolgen?
- Meer regels en strafbaarstellingen
- Roep naar hogere straffen – effect??
o Wat is het doel van straffen? ( vergelding, afschrikking- algemene versus
individuele preventie, herstel
Gevangenissen zitten vol (door de overbevolking) zorgt voor veiligheidsproblemen
Oplossen? extra gevangenissen OF alternatieve straffen
Criminaliteitscurve
Meestal stopt criminaliteit op bepaalde leeftijd
18-25 is er een daling:
- Individuele factoren (brein ontwikkeld)
- Sociale factoren (studeren, partner, levensgebeurtenissen)
Jongeren kinderen beschermen startleeftijd zo laat mogelijk maken
Criminaliteit doorheen de tijd
Ancien Régime
- Koning bepaalde criminaliteit
o Alleenheerschappij
o Ben je tegen de koning straf
o Mensen afschrikken dmv openbare straffen
Verlichting
Klassieke strafrecht met focus op de DAAD
sociaal contract
, gaan uit van de rationele mens
bewuste keuze van criminaliteit
kosten & baten systeem (kosten lager dan baat criminaliteit)
kleine misdrijf kleine straf
magna charta (eerste codificaties in klassieke strafrecht)
Positivisme
focus op DADER
criminaliteit als gevolg van sociale factoren
gaan uit van de gedetermineerde mens (die gevaar is voor my)
mens kan er niet aan doen (bv. Weinig zelfvertrouwen, milieu…)
focus op een sanctie ipv een straf (dader helpen)
Enge definitie criminaliteit = strafrecht
Pas vanaf 2026 worden overtredingen, wanbedrijven, misdaden gezien als misdrijven
Sutherland: Criminaliteit is gedrag dat de staat verboden heeft omdat het schadelijk is
voor de samenleving, en waarvoor je straf kunt krijgen.
iets doen of niets doen verzuim (schuldenaar zijn verplichtingen niet nakomt)
Criminaliseren: illegaal, strafbaar in de strafwet
Decriminaliseren: illegaal, administratieve straf
(bv. Portugal je doet drugs politie pakt je op maar gaat niet het strafrecht betrekken (bv.
Gasboete/waarschuwing))
Legaliseren: legaal, niet meer strafbaar, WEL regels opleggen
bv. Drugs is legaal maar je mag het enkel in de aphoteker kopen
Brede, sociale definitie: criminaliteit als sociaal construct
Sutherland: criminologen moeten zich niet beperken tot strafrecht
criminaliteit = deviant gedrag, overlast, dreiging (niet in het SWb maar in wet
inlichtingen en veiligheidsdienst 1998)
Criminaliteit komt uit cultuurgebonden sociale interacties
het is gevolg van interactie en negotiatie tussen individuen die samenleven in
complexe sociale groep
( radicale stromingen)
VARIEERT qua tijd en ruimte
Criminaliteit en politiek
sociale & politieke context
reflectie tijd (waarin we leven)
(American Prohibition, verkopen van alcohol verboden illegale markt wordt groter)
(roken – sociale context, abortus – politieke context)
Normatieve vs. Reactieve
Normatieve criminaliteitsdefinitie: criminaliteit dat bots op de norm (strafrechtsnorm,
morele norm, sociale norm)
Reactieve criminaliteitsdefinitie: sociale reactie op een handeling, iets bestempelen als
criminaliteit ( het is criminaliteit als je zegt dat het criminaliteit is) t.o.v. enge invulling
van criminaliteit
Wat is criminologie?
Garofalo: italiaanse academische jurist
Topinard: gebruikt voor het eerst concept ‘criminologie’
Les 1 (22 september 2025)
Definities criminologie
Crime drop (jaren 90’ daling van criminaliteit) <-> onveiligheidsgevoelens
daling van eigendomsdelicten,-geweldsdelicten en levensdelicten
MAAR: er komen nieuwe delicten nuance
Gevolgen?
- Meer regels en strafbaarstellingen
- Roep naar hogere straffen – effect??
o Wat is het doel van straffen? ( vergelding, afschrikking- algemene versus
individuele preventie, herstel
Gevangenissen zitten vol (door de overbevolking) zorgt voor veiligheidsproblemen
Oplossen? extra gevangenissen OF alternatieve straffen
Criminaliteitscurve
Meestal stopt criminaliteit op bepaalde leeftijd
18-25 is er een daling:
- Individuele factoren (brein ontwikkeld)
- Sociale factoren (studeren, partner, levensgebeurtenissen)
Jongeren kinderen beschermen startleeftijd zo laat mogelijk maken
Criminaliteit doorheen de tijd
Ancien Régime
- Koning bepaalde criminaliteit
o Alleenheerschappij
o Ben je tegen de koning straf
o Mensen afschrikken dmv openbare straffen
Verlichting
Klassieke strafrecht met focus op de DAAD
sociaal contract
, gaan uit van de rationele mens
bewuste keuze van criminaliteit
kosten & baten systeem (kosten lager dan baat criminaliteit)
kleine misdrijf kleine straf
magna charta (eerste codificaties in klassieke strafrecht)
Positivisme
focus op DADER
criminaliteit als gevolg van sociale factoren
gaan uit van de gedetermineerde mens (die gevaar is voor my)
mens kan er niet aan doen (bv. Weinig zelfvertrouwen, milieu…)
focus op een sanctie ipv een straf (dader helpen)
Enge definitie criminaliteit = strafrecht
Pas vanaf 2026 worden overtredingen, wanbedrijven, misdaden gezien als misdrijven
Sutherland: Criminaliteit is gedrag dat de staat verboden heeft omdat het schadelijk is
voor de samenleving, en waarvoor je straf kunt krijgen.
iets doen of niets doen verzuim (schuldenaar zijn verplichtingen niet nakomt)
Criminaliseren: illegaal, strafbaar in de strafwet
Decriminaliseren: illegaal, administratieve straf
(bv. Portugal je doet drugs politie pakt je op maar gaat niet het strafrecht betrekken (bv.
Gasboete/waarschuwing))
Legaliseren: legaal, niet meer strafbaar, WEL regels opleggen
bv. Drugs is legaal maar je mag het enkel in de aphoteker kopen
Brede, sociale definitie: criminaliteit als sociaal construct
Sutherland: criminologen moeten zich niet beperken tot strafrecht
criminaliteit = deviant gedrag, overlast, dreiging (niet in het SWb maar in wet
inlichtingen en veiligheidsdienst 1998)
Criminaliteit komt uit cultuurgebonden sociale interacties
het is gevolg van interactie en negotiatie tussen individuen die samenleven in
complexe sociale groep
( radicale stromingen)
VARIEERT qua tijd en ruimte
Criminaliteit en politiek
sociale & politieke context
reflectie tijd (waarin we leven)
(American Prohibition, verkopen van alcohol verboden illegale markt wordt groter)
(roken – sociale context, abortus – politieke context)
Normatieve vs. Reactieve
Normatieve criminaliteitsdefinitie: criminaliteit dat bots op de norm (strafrechtsnorm,
morele norm, sociale norm)
Reactieve criminaliteitsdefinitie: sociale reactie op een handeling, iets bestempelen als
criminaliteit ( het is criminaliteit als je zegt dat het criminaliteit is) t.o.v. enge invulling
van criminaliteit
Wat is criminologie?
Garofalo: italiaanse academische jurist
Topinard: gebruikt voor het eerst concept ‘criminologie’
