DIVERSITEIT EN INCLUSIE IN
EDUCATIEVE SETTINGS
LES 1: INTRODUCTIE OPLEIDINGSONDERDEEL, BASISBEGRIPPEN, UITLEG
OPDRACHT
DIVERSITEIT
Pluriforme samenleving Þ diversiteit = prominent aanwezig
Diversiteit = verscheidenheid (verschillen)
Besef dat elk individu uniek is en dat er verschillen tussen bepaalde groepen mensen zijn
• Zichtbare kenmerken (geslacht, leeftijd, etniciteit,…)
• Minder zichtbare kenmerken (wensen, behoeften, ziekte/beperking, competenties,
werkstijlen, karaktereigenschappen)
Soorten diversiteit:
- Etniciteit - Religie - Beperkingen
- Seksuele oriëntatie - Taal - Diversiteit in talenten
- Socio-economische - Leeftijd - Diversiteit in leren
status - Fysieke mogelijkheden - …
- Gender identiteit - Mentale mogelijkheden
Diversiteitscirkel:
1
,Continue proces van omgaan met maatschappelijke tegenstellingen
- Arm vs. rijk
- Oud vs. jong
- Mannen vs. vrouwen
- Geletterd vs. ongeletterd
- Gekwalificeerd vs. ongeschikt
- Risicogroep vs. bevoorrechte groep
- Mensen die zorg nodig hebben vs. mensen die voor zichzelf kunnen zorgen
Þ Gaat vaak over iets hebben en iets niet hebben
Polarisatie
• Toenemend wij-zij-denken
• Proces waarbij de tegenstellingen tussen groepen sterker worden
• Kan zich manifesteren op verschillende locaties (bv. in een buurt, school of op de werkvloer,
maar ook op (sociale) media)
Polarisatie kan ontstaan tussen een groot aantal groepen in de SL, waarbij deze groepen op
uiteenlopende wijzen zijn te definiëren. Zoals op basis van:
- etnisch-culturele-religieuze verschillen
- lokale/nationale oriëntatie vs. ‘kosmopolieten’
- randstad vs. niet stedelijke gebieden
- arm vs. rijk
- hoog- vs. laagopgeleid
- links vs. rechts
INCLUSIE
Insluiten, meenemen of opnemen van achtergestelde groepen in de SL obv gelijkwaardige
rechten en plichten.
Þ Validisme, uitsluiting en discriminatie
“Inclusie betekent dat iedereen - ongeacht zijn achtergrond of huidige situatie - er als
vanzelfsprekend bij hoort. De situatie die ontstaat wanneer iemand ervaart dat hij welkom is
en contact kan maken met zijn omgeving.” (Hütten, 2012, p.19)
Inclusief onderwijs
• Stubbs (2008): strategieën, activiteiten en processen die als doel hebben kwalitatief
onderwijs te realiseren.
• Insluiting in de SL van achtergestelde groepen obv gelijkwaardige rechten en plichten.
• Inclusief onderwijs = reguliere scholen die hun infrastructuur, methodes, lesgeven,
materialen en beleid aanpassen voor alle studenten.
• DOEL: Veilig gevoel creeëren
• Postieve impact op sociale vaardigheden (voor alle leden)
2
, Statistieken:
o 12,7% van de adolescenten in Vlaanderen heeft een niet-westerse
migratieachtergrond (2011).
o Uit het PISA-onderzoek blijkt dat het prestatieverschil tussen arme en rijke leerlingen,
zowel voor wiskunde als de taalvaardigheidstest, het grootst is in België.
o Holebi’s in het algemeen, en biseksuele jongeren en lesbische meisjes in het
bijzonder, ervaren een lager welbevinden en mentaal welzijn.
o Leerkrachten lager onderwijs die positiever staan ten opzichte van diversiteit in het
onderwijs, hebben ook iets meer aandacht voor binnenklasdifferentiatie en
leerlinginspraak.
o Er is nood aan een aangepast professionaliseringsbeleid met duidelijke beleidskeuzes
in de trajecten waarop scholen inzetten. Het zou beter zijn dat schoolteams
voldoende intens rond bepaalde thema’s werken.
The Inclusion Equation
Values + Effective Systems + Cultural Competence + Emotional Intelligence = Inclusion
Þ Als je rekening houdt met alles kom je tot inclusie
Uitsluiting, segregatie, integratie en inclusie:
Uitsluiting / Exclusie Segregatie
Uitsluiting vindt plaats wanneer bepaalde Segregatie gebeurt wanneer organisaties
individuen of groepen direct of indirect de toegankelijkheid creëren voor bepaalde
toegang tot werk worden ontzegd en/of groepen maar anderen uitsluiten, of wanneer
discriminatie ervaren vanwege hun behoren functies worden verdeeld op basis van een
tot een bepaalde diversiteitsgroep. diversiteitskenmerk. Bv. buitendienstfuncties
zijn voorbehouden aan mannen
en klantenservice aan vrouwen.
Integratie Inclusie
Integratie is het proces waarbij beleid wordt Inclusie is een proces van systemische
gevoerd of aanpassingen worden gemaakt hervorming dat zowel fysieke als emotionele
om te voldoen aan de specifieke behoeften toegankelijkheid creëert, een gevoel van
van diverse groepen. Bijvoorbeeld, redelijke verbondenheid bevordert en werknemers
aanpassingen voor mensen met een aanmoedigt om authentiek te blijven. Het is
beperking. Hoewel dit een belangrijke stap is, belangrijk om te benadrukken dat integratie
bestaat het risico dat de diverse groep wordt niet automatisch leidt tot inclusie, tenzij de
verwacht zich aan te passen aan organisatiecultuur gebaseerd is
de norm van de meerderheid of op acceptatie.
constant als de ‘diverse’ groep
wordt behandeld.
3
, Equality vs. Equity
• Equality: iedereen hetzelfde geven
• Equity: iedereen geven wat ze nodig hebben om gelijkgesteld te worden, erkennen dat
personen afhankelijk van hun omstandigheden verschillende hulpmiddelen nodig hebben.
om tot een gelijk resultaat te komen.
EDUCATIEVE SETTINGS
Educatie
- Educare : opvoeden
- Educere : wegleiden uit (onwetendheid)
Een overkoepelende term voor vorming, onderwijs en opvoeding binnen een schoolse
omgeving (formele educatie) of daarbuiten (non-formeel en informeel).
Hoe kunnen we een leeromgeving creëren waarin verschillen met vertrouwen worden benaderd,
waarin ruimte is voor verschillen en waarin deze verschillen worden gewaardeerd en benut?
4
EDUCATIEVE SETTINGS
LES 1: INTRODUCTIE OPLEIDINGSONDERDEEL, BASISBEGRIPPEN, UITLEG
OPDRACHT
DIVERSITEIT
Pluriforme samenleving Þ diversiteit = prominent aanwezig
Diversiteit = verscheidenheid (verschillen)
Besef dat elk individu uniek is en dat er verschillen tussen bepaalde groepen mensen zijn
• Zichtbare kenmerken (geslacht, leeftijd, etniciteit,…)
• Minder zichtbare kenmerken (wensen, behoeften, ziekte/beperking, competenties,
werkstijlen, karaktereigenschappen)
Soorten diversiteit:
- Etniciteit - Religie - Beperkingen
- Seksuele oriëntatie - Taal - Diversiteit in talenten
- Socio-economische - Leeftijd - Diversiteit in leren
status - Fysieke mogelijkheden - …
- Gender identiteit - Mentale mogelijkheden
Diversiteitscirkel:
1
,Continue proces van omgaan met maatschappelijke tegenstellingen
- Arm vs. rijk
- Oud vs. jong
- Mannen vs. vrouwen
- Geletterd vs. ongeletterd
- Gekwalificeerd vs. ongeschikt
- Risicogroep vs. bevoorrechte groep
- Mensen die zorg nodig hebben vs. mensen die voor zichzelf kunnen zorgen
Þ Gaat vaak over iets hebben en iets niet hebben
Polarisatie
• Toenemend wij-zij-denken
• Proces waarbij de tegenstellingen tussen groepen sterker worden
• Kan zich manifesteren op verschillende locaties (bv. in een buurt, school of op de werkvloer,
maar ook op (sociale) media)
Polarisatie kan ontstaan tussen een groot aantal groepen in de SL, waarbij deze groepen op
uiteenlopende wijzen zijn te definiëren. Zoals op basis van:
- etnisch-culturele-religieuze verschillen
- lokale/nationale oriëntatie vs. ‘kosmopolieten’
- randstad vs. niet stedelijke gebieden
- arm vs. rijk
- hoog- vs. laagopgeleid
- links vs. rechts
INCLUSIE
Insluiten, meenemen of opnemen van achtergestelde groepen in de SL obv gelijkwaardige
rechten en plichten.
Þ Validisme, uitsluiting en discriminatie
“Inclusie betekent dat iedereen - ongeacht zijn achtergrond of huidige situatie - er als
vanzelfsprekend bij hoort. De situatie die ontstaat wanneer iemand ervaart dat hij welkom is
en contact kan maken met zijn omgeving.” (Hütten, 2012, p.19)
Inclusief onderwijs
• Stubbs (2008): strategieën, activiteiten en processen die als doel hebben kwalitatief
onderwijs te realiseren.
• Insluiting in de SL van achtergestelde groepen obv gelijkwaardige rechten en plichten.
• Inclusief onderwijs = reguliere scholen die hun infrastructuur, methodes, lesgeven,
materialen en beleid aanpassen voor alle studenten.
• DOEL: Veilig gevoel creeëren
• Postieve impact op sociale vaardigheden (voor alle leden)
2
, Statistieken:
o 12,7% van de adolescenten in Vlaanderen heeft een niet-westerse
migratieachtergrond (2011).
o Uit het PISA-onderzoek blijkt dat het prestatieverschil tussen arme en rijke leerlingen,
zowel voor wiskunde als de taalvaardigheidstest, het grootst is in België.
o Holebi’s in het algemeen, en biseksuele jongeren en lesbische meisjes in het
bijzonder, ervaren een lager welbevinden en mentaal welzijn.
o Leerkrachten lager onderwijs die positiever staan ten opzichte van diversiteit in het
onderwijs, hebben ook iets meer aandacht voor binnenklasdifferentiatie en
leerlinginspraak.
o Er is nood aan een aangepast professionaliseringsbeleid met duidelijke beleidskeuzes
in de trajecten waarop scholen inzetten. Het zou beter zijn dat schoolteams
voldoende intens rond bepaalde thema’s werken.
The Inclusion Equation
Values + Effective Systems + Cultural Competence + Emotional Intelligence = Inclusion
Þ Als je rekening houdt met alles kom je tot inclusie
Uitsluiting, segregatie, integratie en inclusie:
Uitsluiting / Exclusie Segregatie
Uitsluiting vindt plaats wanneer bepaalde Segregatie gebeurt wanneer organisaties
individuen of groepen direct of indirect de toegankelijkheid creëren voor bepaalde
toegang tot werk worden ontzegd en/of groepen maar anderen uitsluiten, of wanneer
discriminatie ervaren vanwege hun behoren functies worden verdeeld op basis van een
tot een bepaalde diversiteitsgroep. diversiteitskenmerk. Bv. buitendienstfuncties
zijn voorbehouden aan mannen
en klantenservice aan vrouwen.
Integratie Inclusie
Integratie is het proces waarbij beleid wordt Inclusie is een proces van systemische
gevoerd of aanpassingen worden gemaakt hervorming dat zowel fysieke als emotionele
om te voldoen aan de specifieke behoeften toegankelijkheid creëert, een gevoel van
van diverse groepen. Bijvoorbeeld, redelijke verbondenheid bevordert en werknemers
aanpassingen voor mensen met een aanmoedigt om authentiek te blijven. Het is
beperking. Hoewel dit een belangrijke stap is, belangrijk om te benadrukken dat integratie
bestaat het risico dat de diverse groep wordt niet automatisch leidt tot inclusie, tenzij de
verwacht zich aan te passen aan organisatiecultuur gebaseerd is
de norm van de meerderheid of op acceptatie.
constant als de ‘diverse’ groep
wordt behandeld.
3
, Equality vs. Equity
• Equality: iedereen hetzelfde geven
• Equity: iedereen geven wat ze nodig hebben om gelijkgesteld te worden, erkennen dat
personen afhankelijk van hun omstandigheden verschillende hulpmiddelen nodig hebben.
om tot een gelijk resultaat te komen.
EDUCATIEVE SETTINGS
Educatie
- Educare : opvoeden
- Educere : wegleiden uit (onwetendheid)
Een overkoepelende term voor vorming, onderwijs en opvoeding binnen een schoolse
omgeving (formele educatie) of daarbuiten (non-formeel en informeel).
Hoe kunnen we een leeromgeving creëren waarin verschillen met vertrouwen worden benaderd,
waarin ruimte is voor verschillen en waarin deze verschillen worden gewaardeerd en benut?
4
