Inhoud
1 Klinisch redeneren........................................................................................................... 2
2 Het verpleegkundig proces..............................................................................................3
2.1 Informatieverzameling: verpleegkundige anamnese.................................................3
2.1.1 het anamnese gesprek........................................................................................4
2.1.2 informatieverzameling: soorten gegevens...........................................................4
2.1.3 subjectieve en objectieve gegevens bronnen......................................................5
2.1.4 primaire en secundaire gegevens bronnen..........................................................5
2.1.5 onderdelen van een verpleegkundige anamnese................................................5
2.1.6 observatie............................................................................................................ 5
2.1.7 metingen............................................................................................................. 6
3 Methodes voor het verzamelen en structureren van gegevens.......................................7
3.1 Het PAN-model.......................................................................................................... 7
3.2 De ABCDE-methode................................................................................................... 7
3.3 ICF-model.................................................................................................................. 8
3.4 De patronen van Gordon........................................................................................... 8
3.4.1 gegevensverzameling volgens de patronen van Gordon...................................10
3.4.2 voorbeeldvragen per gezondheidspatroon........................................................10
4 Verpleegkundige diagnose (PES)...................................................................................10
4.1 Verpleegkundige diagnose in PES-structuur............................................................11
4.1.1 p: probleem....................................................................................................... 11
4.1.2 E: etiologie (oorzaak/samenhangende factor)...................................................11
4.1.3 s: symptomen.................................................................................................... 11
4.2 Soorten verpleegdiagnoses.....................................................................................11
4.2.1 Actuele of feitelijke diagnose.............................................................................12
4.2.2 Dreigende, potentiële of risicodiagnose.............................................................12
4.2.3 Mogelijke of hypothetische diagnose.................................................................12
4.2.4 Welzijnsdiagnose (of gezondheid bevorderende) diagnose...............................12
4.2.5 Multidisciplinaire problemen..............................................................................13
4.2.6 Cluster diagnose of diagnostische cluster..........................................................13
5 Van PES naar PESDIE..................................................................................................... 13
5.1 Het formuleren van doelstellingen of resultaten......................................................14
5.2 SMART-geformuleerde resultaten/doelen................................................................14
5.3 Resultaten gekoppeld aan het soort verpleegkundige diagnose..............................14
6 Uitvoeren van interventies (gebaseerd op Wilkinson, 2020)..........................................14
6.1 Kiezen van verpleegkundige interventies................................................................15
7 Evalueren van de interventies.......................................................................................15
1
,METHODIEKEN BINNEN DE
VERPLEEGKUNDE
1 KLINISCH REDENEREN
2
, Klinisch redeneren is een specifieke en beroepsgerichte vorm van associatief en kritisch
denken.
“Klinisch redeneren is het denkproces met betrekking tot het opmerken, herkennen en
verzamelen van klachten, signalen, klinimetrie, de informatie interpreteren, inzicht
krijgen in de klinische problematiek van de patiënt interventies plannen en uitvoeren
uitkomsten evalueren, erop reflecteren en leren van het proces” – Hoffmann, 2007
Klinisch redeneren is de kern van het verpleegkundig handelen en is onmisbaar voor een
veiligheid van de patiënt en een kwalitatieve zorg. Wil je goed kunnen klinisch redeneren
dan zijn 3 basis beroepsvaardigheden van belang: observeren, analyseren en
communiceren.
2 HET VERPLEEGKUNDIG PROCES
Het verpleegkundig proces is een gestructureerde, systematische methode die
verpleegkundigen gebruiken om zorg te plannen en te verlenen. Het biedt een
wetenschappelijk kader voor klinisch redeneren en bestaat uit 5 fasen.
2.1 INFORMATIEVERZAMELING: VERPLEEGKUNDIGE ANAMNESE
Deze kan plaatsvinden bij de start van de opname, maar ook op elk ander moment
tijdens het verblijf in de zorginstelling verzameld de verpleegkundige gegevens over de
patiënt.
Enkele voorbeelden:
- De preoperatieve anamnese
- Achteruitgang tijdens opname
- Observatie van een huidletsel
- Spoedsituatie
In de anamnese verzamelt de verpleegkundige systematisch relevante en belangrijke
gegevens van de patiënt. Het doel van de verpleegkundige anamnese is om een
totaalbeeld (holistisch beeld) van de zorgvrager te krijgen. Hiervoor heb je gegevens
nodig over:
- De menselijke reacties van de zorgvrager op gezondheids- en ziektepatronen
- Het gezin en de gemeenschap waarin iemand leeft
3
1 Klinisch redeneren........................................................................................................... 2
2 Het verpleegkundig proces..............................................................................................3
2.1 Informatieverzameling: verpleegkundige anamnese.................................................3
2.1.1 het anamnese gesprek........................................................................................4
2.1.2 informatieverzameling: soorten gegevens...........................................................4
2.1.3 subjectieve en objectieve gegevens bronnen......................................................5
2.1.4 primaire en secundaire gegevens bronnen..........................................................5
2.1.5 onderdelen van een verpleegkundige anamnese................................................5
2.1.6 observatie............................................................................................................ 5
2.1.7 metingen............................................................................................................. 6
3 Methodes voor het verzamelen en structureren van gegevens.......................................7
3.1 Het PAN-model.......................................................................................................... 7
3.2 De ABCDE-methode................................................................................................... 7
3.3 ICF-model.................................................................................................................. 8
3.4 De patronen van Gordon........................................................................................... 8
3.4.1 gegevensverzameling volgens de patronen van Gordon...................................10
3.4.2 voorbeeldvragen per gezondheidspatroon........................................................10
4 Verpleegkundige diagnose (PES)...................................................................................10
4.1 Verpleegkundige diagnose in PES-structuur............................................................11
4.1.1 p: probleem....................................................................................................... 11
4.1.2 E: etiologie (oorzaak/samenhangende factor)...................................................11
4.1.3 s: symptomen.................................................................................................... 11
4.2 Soorten verpleegdiagnoses.....................................................................................11
4.2.1 Actuele of feitelijke diagnose.............................................................................12
4.2.2 Dreigende, potentiële of risicodiagnose.............................................................12
4.2.3 Mogelijke of hypothetische diagnose.................................................................12
4.2.4 Welzijnsdiagnose (of gezondheid bevorderende) diagnose...............................12
4.2.5 Multidisciplinaire problemen..............................................................................13
4.2.6 Cluster diagnose of diagnostische cluster..........................................................13
5 Van PES naar PESDIE..................................................................................................... 13
5.1 Het formuleren van doelstellingen of resultaten......................................................14
5.2 SMART-geformuleerde resultaten/doelen................................................................14
5.3 Resultaten gekoppeld aan het soort verpleegkundige diagnose..............................14
6 Uitvoeren van interventies (gebaseerd op Wilkinson, 2020)..........................................14
6.1 Kiezen van verpleegkundige interventies................................................................15
7 Evalueren van de interventies.......................................................................................15
1
,METHODIEKEN BINNEN DE
VERPLEEGKUNDE
1 KLINISCH REDENEREN
2
, Klinisch redeneren is een specifieke en beroepsgerichte vorm van associatief en kritisch
denken.
“Klinisch redeneren is het denkproces met betrekking tot het opmerken, herkennen en
verzamelen van klachten, signalen, klinimetrie, de informatie interpreteren, inzicht
krijgen in de klinische problematiek van de patiënt interventies plannen en uitvoeren
uitkomsten evalueren, erop reflecteren en leren van het proces” – Hoffmann, 2007
Klinisch redeneren is de kern van het verpleegkundig handelen en is onmisbaar voor een
veiligheid van de patiënt en een kwalitatieve zorg. Wil je goed kunnen klinisch redeneren
dan zijn 3 basis beroepsvaardigheden van belang: observeren, analyseren en
communiceren.
2 HET VERPLEEGKUNDIG PROCES
Het verpleegkundig proces is een gestructureerde, systematische methode die
verpleegkundigen gebruiken om zorg te plannen en te verlenen. Het biedt een
wetenschappelijk kader voor klinisch redeneren en bestaat uit 5 fasen.
2.1 INFORMATIEVERZAMELING: VERPLEEGKUNDIGE ANAMNESE
Deze kan plaatsvinden bij de start van de opname, maar ook op elk ander moment
tijdens het verblijf in de zorginstelling verzameld de verpleegkundige gegevens over de
patiënt.
Enkele voorbeelden:
- De preoperatieve anamnese
- Achteruitgang tijdens opname
- Observatie van een huidletsel
- Spoedsituatie
In de anamnese verzamelt de verpleegkundige systematisch relevante en belangrijke
gegevens van de patiënt. Het doel van de verpleegkundige anamnese is om een
totaalbeeld (holistisch beeld) van de zorgvrager te krijgen. Hiervoor heb je gegevens
nodig over:
- De menselijke reacties van de zorgvrager op gezondheids- en ziektepatronen
- Het gezin en de gemeenschap waarin iemand leeft
3
