THEORETISCHE CRIMINOLOGIE EN VICTOMOLOGIE
Les 1: introductie en denken als criminoloog
Introductie
Binnen de criminologie zijn geen echte theorieën in de wetenschappelijke zin van het
woordà theorieën moeten hard bewijs leveren voor een verklaring van een
fenomeenà NIET MOGELIJK BIJ CRIMINOLOGIE
OP EXAMEN OPEN VRAAG LECTUUR KOPPELEN AAN DE CURSUS
1. Denken als een criminoloog?
Denken over criminaliteit en bestraNing is niet hetzelfde als criminologie
• Denken over criminaliteit doet iedereenà niet specifiek voor de criminologie
• Criminologen eigenen dit toe vanwege de wetenschappelijke aanpak voor het
vraagstuk
• Thema is altijd al aanwezig geweestà deel van geschiedenis van menselijke
samenleving
à MAAR IS NIET CRIMINOLOGIE
• Politieke, culturele en historische ontwikkelingen spelen een rol in wat onze
onderzoeksvraag is binnen de criminologie
o We behandelen geen onderzoeksvraagstuk dat 1000 jaar geleden er
hetzelfde uitziet als vandaag
o De historiciteit is deel van hoe we onderzoeksvraagstuk moeten begrijpen
Criminologisch wetenschappelijk denken is niet van alle tijden
(Het denken over criminaliteit en bestraNing wel)
• Hiermee wilt men benadrukken dat wetenschappelijk denken over het vraagstuk
binnen de criminologie is recent en is specifiek
• ER ZIJN VERSCHILLENDE SOORTEN KENNISPRODUCTIE
o Er zijn andere vormen van kennis over het onderzoeksvraagstuk bv ouders
van kinderen die zijn omgekomen in verkeersongevallenà zijn
georganiseerd binnen organisaties en delen ervaringenà hebben een
bepaalde kennisà die kennis is specifiek maar die is niet
wetenschappelijkà andere vorm van kennisproductie
1
, o Die verschillende vormen van kennis over ons erg maatschappelijk en
politiek onderzoeksobject spelen op elkaar in en betwisten soms elkaars
rol
o Culturele producties bv boeken, films etcà hierin zit in een bepaalde
vorm van kennis in en de makers hiervan zeggen vaak dat ze aan research
doen, maar dit is niet in de wetenschappelijke zin van het woord
à Wetenschap en wetenschappelijk denken kent ook ontstaansgeschiedenis
Popular « academic criminology
• Er is heel veel common sense denken over criminaliteit en bestraNingà popular
criminology
o Het is voor ons van belang dat het onderzoeksvraagstuk zo
maatschappelijk gedragen wordt want hierdoor wordt het ook bepaald
o Bv politiek, ideologie, media, beelvorming etc
• Iedereen heeft een mening over maatschappelijk criminologische vraagstukken
o We behandelen het vraagstuk wetenschappelijk, maar het is niet iets dat
geïsoleerd zit (iets dat we kunnen afzonderen) van alle andere vragen van
het vraagstuk die wij bestuderen
o Criminologie als kruispuntwetenschapà hierdoor is het een complexe
disciplineà als we onderzoek doen mogen we de verschillende
disciplines niet vergeten
En is criminologie dan een wetenschap, en welke?
• Wat is wetenschappelijk denken?
• Is criminologie een wetenschap?
• Wat bestudeert de criminologie als wetenschap?
2.1. Wat is wetenschappelijk denken?
• Wetenschappelijk denken = waarnemenà met waarnemen bedoelt men hier
altijd een vorm van bevragenà dit kan op verschillende manieren bv observeren,
bevragen, tellen etc
• Zoeklichtperspectief Popperà als we waarnemen gaan we licht schijnenà
probleem: het geeft licht op een bepaalde plek, maar geen licht op andere
zakenà deze focus wordt bepaald door onze vraag (afbakenen: focus brengen)
• De bedoeling van dit waarnemen is zoekenà antwoorden zoeken op vragen
2
, • Wetenschap heeft dus altijd een selectieve focus: dat is een sterkte maar
tegelijkertijd ook een zwakte
o Selectiviteit is een sterkte: hierdoor kunnen
we focussen op een bepaalde vraag
o Selectiviteit is een zwakte: wat we
bestuderen is zo complex waardoor je door
de selectviteit een deel weglaatà je verliest
er dus complexiteit door à Het is nu net de
wetenschappelijke kunst om dit in je
achterhoofd te houden
• De vraag bepaald waar de onderzoeker naar kijkt
• Waarnemen is geen evidentie
o Je moet je kijken switchen
o Je moet ankerpunten en referentiepunten hebbenà de vraag geeft je deze
ankerpunten en referentiepunten
Wetenschap is een praktijk van handelen om waarnemingen te kunnen doen
« Leidt tot kennis (productie)
Wetenschap is een praktijk van doen (handelen)à dit proces leidt tot kennis
Wetenschappelijke kennis
Is abstracte kennis die op een systematische, objectieve en logische wijze
verkregen en getoetst werd of toetsbaar is, en die een zo precies mogelijk
omschreven deel van de werkelijkheid verklaart of tracht te verklaren
à In het vet staan de elementen die we gebruiken om wetenschappelijke kennis te
omschrijven
Klassieke visie op wetenschap
• 3 premissen: basisuitgangspunt, model van de natuurwetenschapper
(positivisme)
1. Orde en rationaliteit veronderstellen
§ De werkelijkheid die we willen bestuderen op een
wetenschappelijke manier heeft een bepaalde orde en rationaliteit
§ Het is onze opdracht als wetenschapper om die orde die je
misschien niet ziet bloot te leggen
§ Wat wij opleveren als inzichten of verklaringen is iets dat eigenlijk al
aanwezig is
2. Mens is enig kennend wezen
3
, § In deze zin is positivisme een uiterst antropocentrische manier van
denken over kennis
§ Het verondersteld dat andere wezens geen kennis hebben
3. Scheiding tussen subject en object (waarnemer en waargenomene)
§ Othering
§ De onderzoeker staat buiten zijn onderzoeksvraagstuk
§ In de sociale wetenschappen is dit veel moeilijker aangezien het
object ook menselijk is
• Wetenschap is actief op zoekà aarnemingen doen (feiten)
o Wetenschap is niet op basis van toevalligheden, maar door actief op zoek
te gaan
o Een wetenschapper gaat op een systematische en georganiseerde manier
waarnemingen doen
o Wetenschapper ondervraagt de natuur zoals een rechter een getuige
ondervraagdà systematiek en gerichtheid (vraagstelling en methode)
• Wetenschapper plaats zich buiten het gebeuren (subject en object scheiding)
o Over deze scheiding bestaat veel discussie, zeker in de sociale
wetenschappen, aangezien we iets bestuderen waar we eigenlijk midden
in staan
o Er is zelfs een tak binnen de criminologie die men insider criminologie
noemt waarbij men aan de slag gaat met personen die helemaal
deelmaken van het onderzoeksvraagstuk bv gevangenen
• Controle en toetsing
o Voordat kennis dat uit een wetenschappelijk onderzoek komt
wetenschappelijk aanvaard kan worden moet er controle en toetsing
gebeurenà zolang dat niet gebeurd is behoort het niet tot de
wetenschappelijke kennis (state of the art)
o Procedures en tests bv onderzoek opnieuw laten doen door een andere
onderzoeker
o Intersubjectiviteit: het betrekken van andere onderzoekers in de analyse
van het onderzoeksresultaat
o Falsificatie (Popper)
à Hierdoor heb je een constante beweging in de wetenschappelijke
kennis
Positivisme 19de eeuw
à Het denken mag zich niet onderwerpen, behalve aan feitenà feiten als
kenniselemten die lostaan van dogma, ideologie, politiek etc
4
Les 1: introductie en denken als criminoloog
Introductie
Binnen de criminologie zijn geen echte theorieën in de wetenschappelijke zin van het
woordà theorieën moeten hard bewijs leveren voor een verklaring van een
fenomeenà NIET MOGELIJK BIJ CRIMINOLOGIE
OP EXAMEN OPEN VRAAG LECTUUR KOPPELEN AAN DE CURSUS
1. Denken als een criminoloog?
Denken over criminaliteit en bestraNing is niet hetzelfde als criminologie
• Denken over criminaliteit doet iedereenà niet specifiek voor de criminologie
• Criminologen eigenen dit toe vanwege de wetenschappelijke aanpak voor het
vraagstuk
• Thema is altijd al aanwezig geweestà deel van geschiedenis van menselijke
samenleving
à MAAR IS NIET CRIMINOLOGIE
• Politieke, culturele en historische ontwikkelingen spelen een rol in wat onze
onderzoeksvraag is binnen de criminologie
o We behandelen geen onderzoeksvraagstuk dat 1000 jaar geleden er
hetzelfde uitziet als vandaag
o De historiciteit is deel van hoe we onderzoeksvraagstuk moeten begrijpen
Criminologisch wetenschappelijk denken is niet van alle tijden
(Het denken over criminaliteit en bestraNing wel)
• Hiermee wilt men benadrukken dat wetenschappelijk denken over het vraagstuk
binnen de criminologie is recent en is specifiek
• ER ZIJN VERSCHILLENDE SOORTEN KENNISPRODUCTIE
o Er zijn andere vormen van kennis over het onderzoeksvraagstuk bv ouders
van kinderen die zijn omgekomen in verkeersongevallenà zijn
georganiseerd binnen organisaties en delen ervaringenà hebben een
bepaalde kennisà die kennis is specifiek maar die is niet
wetenschappelijkà andere vorm van kennisproductie
1
, o Die verschillende vormen van kennis over ons erg maatschappelijk en
politiek onderzoeksobject spelen op elkaar in en betwisten soms elkaars
rol
o Culturele producties bv boeken, films etcà hierin zit in een bepaalde
vorm van kennis in en de makers hiervan zeggen vaak dat ze aan research
doen, maar dit is niet in de wetenschappelijke zin van het woord
à Wetenschap en wetenschappelijk denken kent ook ontstaansgeschiedenis
Popular « academic criminology
• Er is heel veel common sense denken over criminaliteit en bestraNingà popular
criminology
o Het is voor ons van belang dat het onderzoeksvraagstuk zo
maatschappelijk gedragen wordt want hierdoor wordt het ook bepaald
o Bv politiek, ideologie, media, beelvorming etc
• Iedereen heeft een mening over maatschappelijk criminologische vraagstukken
o We behandelen het vraagstuk wetenschappelijk, maar het is niet iets dat
geïsoleerd zit (iets dat we kunnen afzonderen) van alle andere vragen van
het vraagstuk die wij bestuderen
o Criminologie als kruispuntwetenschapà hierdoor is het een complexe
disciplineà als we onderzoek doen mogen we de verschillende
disciplines niet vergeten
En is criminologie dan een wetenschap, en welke?
• Wat is wetenschappelijk denken?
• Is criminologie een wetenschap?
• Wat bestudeert de criminologie als wetenschap?
2.1. Wat is wetenschappelijk denken?
• Wetenschappelijk denken = waarnemenà met waarnemen bedoelt men hier
altijd een vorm van bevragenà dit kan op verschillende manieren bv observeren,
bevragen, tellen etc
• Zoeklichtperspectief Popperà als we waarnemen gaan we licht schijnenà
probleem: het geeft licht op een bepaalde plek, maar geen licht op andere
zakenà deze focus wordt bepaald door onze vraag (afbakenen: focus brengen)
• De bedoeling van dit waarnemen is zoekenà antwoorden zoeken op vragen
2
, • Wetenschap heeft dus altijd een selectieve focus: dat is een sterkte maar
tegelijkertijd ook een zwakte
o Selectiviteit is een sterkte: hierdoor kunnen
we focussen op een bepaalde vraag
o Selectiviteit is een zwakte: wat we
bestuderen is zo complex waardoor je door
de selectviteit een deel weglaatà je verliest
er dus complexiteit door à Het is nu net de
wetenschappelijke kunst om dit in je
achterhoofd te houden
• De vraag bepaald waar de onderzoeker naar kijkt
• Waarnemen is geen evidentie
o Je moet je kijken switchen
o Je moet ankerpunten en referentiepunten hebbenà de vraag geeft je deze
ankerpunten en referentiepunten
Wetenschap is een praktijk van handelen om waarnemingen te kunnen doen
« Leidt tot kennis (productie)
Wetenschap is een praktijk van doen (handelen)à dit proces leidt tot kennis
Wetenschappelijke kennis
Is abstracte kennis die op een systematische, objectieve en logische wijze
verkregen en getoetst werd of toetsbaar is, en die een zo precies mogelijk
omschreven deel van de werkelijkheid verklaart of tracht te verklaren
à In het vet staan de elementen die we gebruiken om wetenschappelijke kennis te
omschrijven
Klassieke visie op wetenschap
• 3 premissen: basisuitgangspunt, model van de natuurwetenschapper
(positivisme)
1. Orde en rationaliteit veronderstellen
§ De werkelijkheid die we willen bestuderen op een
wetenschappelijke manier heeft een bepaalde orde en rationaliteit
§ Het is onze opdracht als wetenschapper om die orde die je
misschien niet ziet bloot te leggen
§ Wat wij opleveren als inzichten of verklaringen is iets dat eigenlijk al
aanwezig is
2. Mens is enig kennend wezen
3
, § In deze zin is positivisme een uiterst antropocentrische manier van
denken over kennis
§ Het verondersteld dat andere wezens geen kennis hebben
3. Scheiding tussen subject en object (waarnemer en waargenomene)
§ Othering
§ De onderzoeker staat buiten zijn onderzoeksvraagstuk
§ In de sociale wetenschappen is dit veel moeilijker aangezien het
object ook menselijk is
• Wetenschap is actief op zoekà aarnemingen doen (feiten)
o Wetenschap is niet op basis van toevalligheden, maar door actief op zoek
te gaan
o Een wetenschapper gaat op een systematische en georganiseerde manier
waarnemingen doen
o Wetenschapper ondervraagt de natuur zoals een rechter een getuige
ondervraagdà systematiek en gerichtheid (vraagstelling en methode)
• Wetenschapper plaats zich buiten het gebeuren (subject en object scheiding)
o Over deze scheiding bestaat veel discussie, zeker in de sociale
wetenschappen, aangezien we iets bestuderen waar we eigenlijk midden
in staan
o Er is zelfs een tak binnen de criminologie die men insider criminologie
noemt waarbij men aan de slag gaat met personen die helemaal
deelmaken van het onderzoeksvraagstuk bv gevangenen
• Controle en toetsing
o Voordat kennis dat uit een wetenschappelijk onderzoek komt
wetenschappelijk aanvaard kan worden moet er controle en toetsing
gebeurenà zolang dat niet gebeurd is behoort het niet tot de
wetenschappelijke kennis (state of the art)
o Procedures en tests bv onderzoek opnieuw laten doen door een andere
onderzoeker
o Intersubjectiviteit: het betrekken van andere onderzoekers in de analyse
van het onderzoeksresultaat
o Falsificatie (Popper)
à Hierdoor heb je een constante beweging in de wetenschappelijke
kennis
Positivisme 19de eeuw
à Het denken mag zich niet onderwerpen, behalve aan feitenà feiten als
kenniselemten die lostaan van dogma, ideologie, politiek etc
4
