SAMENVATTING SOCIOLOGIE
DE INLEIDING
OVER VISSEN IN HET WATER
Vissen hebben water nodig om te leven. Ze hebben ook zuurstof nodig.
Mensen zijn zoals vissen. We hebben ook iets nodig om volledig tot ons
recht te komen à het sociale, contacten met anderen, samenleving/
maatschappij. Zonder dit kunnen mensen als individu zich niet
ontwikkelen. Het sociale <-> de mens.
Wij zijn van nature sociale wezens. De mentale bevolking is in de corona
heel sterk achteruitgegaan. Mensen kwamen in opstand tegen de
beperktheden van contact hebben. Ze hielden protesten omdat ze
contacten nodig hadden/ hebben.
Een vis heeft niet door dat hij zich bevindt in water. Het omgeeft hem,
maar hij heeft er geen vat op. Ook wij mensen kunnen dat sociale niet
vatten. Het is er, we hebben het nodig en we hebben alleen maar door
dat we het nodig hebben als het er niet is.
Sociologie is moeilijk, want we kunnen het niet zien.
DE ENE VIJVER IS DE ANDERE NIET….
Er zijn omgevingen waar vissen zich goed kunnen ontwikkelen en er zijn
omgevingen waar ze zich niet goed kunnen ontwikkelen. De kwaliteit van
het water bepaalt hoe een vis kan overleven.
Dat is bij de mens ook. De omgeving doet ertoe wat ervoor nodig is. De
omgeving, het sociaal, de maatschappij… doet ertoe waar je als mens in
terecht komt.
Vissen en het water
We willen mensen minder vis maken. We willen het sociale zichtbaar/
duidelijker maken.
Hoe gaan we dat onderzoeken?
IS SOCIOLOGIE NUTTIG?
Sociologie is niet het voorschrijven van standaardsituaties. Alle
situaties zijn anders, er is geen standaard antwoordt op een bepaalde
situatie. Je moet kunnen handelen en kritisch nadenken over
maatschappelijke toestanden. Dat is niet
Downloaded by Anke Deneve ()
,kritiek hebben, maar over bepaalde situaties goed nadenken: heb je bepaalde
vooroordelen? Moet je anders naar de situatie kijken?...
Een individu is nooit echt individueel. Het is veel breder. Alles heeft altijd
een verband met de rest van de samenleving. à Sociologische
verbeelding
WETENSCHAP EN PROFESSIONALITEIT
Wetenschap stelt mensen in staat een situatie te verhelderen, te bekijken
iets te zien wat verder ligt dan wat ‘men’ denkt of zegt.
Beroepen die van dat sociale hun werk maken, draagt sociologie op
verschillende manieren bij tot hun professionaliteit
3bijdragen die sociologie kan bijdragen aan sociaal werken:
1. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF OVERSTIJGT HET ‘ALLEDAAGS
DENKEN’
Iedereen heeft een zekere kennis van hoe de samenleving in
elkaar zit. Wat wij normaal vinden hoeft niet normaal te zijn voor
een ander.
We leven allemaal op een andere manier. (bv: schoenen
uitdoen als je thuiskomt.)
2. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF GEEFT DE MOGELIJKHEID
EEN ACTIEVE ROL TE SPELEN IN DE SAMENLEVING WAARVAN
WE DEEL UITMAKEN
Sociologie biedt sociaal werkers een breder perspectief aan. Dat
creëert mogelijkheden om op een andere manier te handelen. Dit
kan bijdragen aan een actievere rol in de samenleving.
Inzicht verruimt, dus extra perspectieven op het denken over de
mens en diens ‘problemen’.
Empoweren; hoe beter we de samenhang tussen het uniek
individuele en de ruimere sociale context begrijpen, hoe meer
mogelijkheden we zien.
Sociologisch perspectief: legt verband tussen persoonlijk probleem
(vb: geen werk hebben, ongezond leven) en de context (vb:
tekort aan werkgelegenheid, ontbreken van een gezonde
leefomgeving)
➔ Maakt daardoor de link duidelijk tussen het ‘private/ persoonlijke’ en het
‘publieke/ politieke’.
3. DE SOCIOLOGIE HELPT OM TE LEVEN EN TE WERKEN IN EEN
DIVERSE WERELD
Vb: dochter van boerenfamilie in Vlaamse polders, andere wereld
dochter van lobbyist van de Europese Unie in onze hoofdstad.
Zelfde leeftijd, zelfde geslacht, mogelijk beiden student in Gent en
toch zo verschillend à geen louter individueel verschil, maar
verschil in sociale context.
Meeste mensen hebben de neiging om hun eigen manier van leven
als beste te beschouwen. Het sociologisch perspectief zet aan om
daar afstand van te kunnen nemen, wat kritisch denken mogelijk
maakt.
Downloaded by Anke Deneve ()
, Meer handelingsperspectieven, meer rekening houden à meer in
diversiteit kunnen omgaan, meer respect voor een andere manier
van leven.
WAT IS SOCIOLOGIE?
➔ De studie van de maatschappij.
Geen slechte definitie, maar geen juiste definitie. Ook historici,
criminologen, communicatiewetenschappers… bestuderen de
samenleving, zij zouden dit ook als definitie kunnen zeggen.
WELKE SOORTEN MAATSCHAPPIJEN KEN JE?
4. Gelijke samenleving
5. Maatschappij zonder haat
6. Maatschappij met diversiteit
7. Niet moeren zijn zoals anderen
➔ Dit zijn utopieën= wat voor de ene een ideale maatschappij is, is
voor de andere een nachtmerrie (= distopie)
Sociologie = de studie van de moderne samenleving
Taakverdeling tussen sociologen. Niemand in de sociale wetenschappen
houd zich aan de taakverdeling.
8. Sociologen: moderne stadsmilieu
9. Antropologen: vreemde volken
Niet WAT sociologen bestuderen, maar HOE ze de maatschappij bestuderen à
sociologische verbeelding.
DEEL 1 HET VIZIER: DE SOCIOLOGISCHE KIJK
INLEIDING
Typische vragen voor sociale filosofie:
1. Waarom leven mensen in samenlevingen/in groepen?
2. Kan je vrij zijn als een individu in een samenleving? Zijn er
grenzen aan individuele vrijheid?
3. Wat is dan de ideale samenlevingsvorm?
2) Ideeën van Plato en Aristoteles zijn overgenomen door
denkers uit de Arabische wereld.
3) Ibn Khaldoen: overgrootvader van de sociologie.
Downloaded by Anke Deneve ()
, 4) In de middeleeuwen: Thomas More à boek Utopia (utopie), hierin
schetst hij een ideale samenleving.
5) Wat is een goede samenleving? Sociale filosofie.
Sociologen trekken zich weinig aan van wat de ideale samenleving is, maar
ze kijken eerder hoe de interacties met elkaar zijn.
Sociologie: gebaseerd op waarneembare feiten, het sociale als
feitelijkheid. Een wetenschap kan pas bloeien als het onderwezen
wordt aan universiteit.
Sociologie is binnen de sociale wetenschap de 2de jongste wetenschap
(recent). 1ste: sociale agogiek.
- Comte: vader van de sociologie, hij heeft als 1ste het woord
sociologie bedacht (oorspronkelijke naam: sociale fysica). Hij wilde
het de fysica van de sociale wetenschap maken. Enerzijds vader
van de sociologie, anderzijds een beetje een slechte vader à door
zijn ideeën was sociologie voor meer dan 50 jaar niet enkel aan de
universiteit.
- Marx: opleiding oorspronkelijk een jurist, hij had geen sociologie
gestudeerd, dus niet echt gezien als socioloog. Zijn ideeën: in 2
boeken ontwikkelt hij ideeën die we tot op de dag van vandaag nog
altijd als kernbegrippen beschouwen. Zijn ideeën hebben andere
mensen aan het denken gezet. Door dat denkwerk en vooral kritiek
dat Durkheim en Weber hun ideeën hebben onderzocht.
- De echte 2 vaders van de sociologie zijn Dunkheim (Fransman)
en Weber (Duitser).
- Sociologie maakt rond de eeuwwisseling een sprong naar
Amerika. Niet toevallig, dit waren de grote steden aan het begin
van de 19de eeuw. Sociologie en stedelijkheid hangt een beetje
samen.
HOOFDSTUK 1: WAT BESTUDEERT DE SOCIOLOGIE?
Downloaded by Anke Deneve ()
DE INLEIDING
OVER VISSEN IN HET WATER
Vissen hebben water nodig om te leven. Ze hebben ook zuurstof nodig.
Mensen zijn zoals vissen. We hebben ook iets nodig om volledig tot ons
recht te komen à het sociale, contacten met anderen, samenleving/
maatschappij. Zonder dit kunnen mensen als individu zich niet
ontwikkelen. Het sociale <-> de mens.
Wij zijn van nature sociale wezens. De mentale bevolking is in de corona
heel sterk achteruitgegaan. Mensen kwamen in opstand tegen de
beperktheden van contact hebben. Ze hielden protesten omdat ze
contacten nodig hadden/ hebben.
Een vis heeft niet door dat hij zich bevindt in water. Het omgeeft hem,
maar hij heeft er geen vat op. Ook wij mensen kunnen dat sociale niet
vatten. Het is er, we hebben het nodig en we hebben alleen maar door
dat we het nodig hebben als het er niet is.
Sociologie is moeilijk, want we kunnen het niet zien.
DE ENE VIJVER IS DE ANDERE NIET….
Er zijn omgevingen waar vissen zich goed kunnen ontwikkelen en er zijn
omgevingen waar ze zich niet goed kunnen ontwikkelen. De kwaliteit van
het water bepaalt hoe een vis kan overleven.
Dat is bij de mens ook. De omgeving doet ertoe wat ervoor nodig is. De
omgeving, het sociaal, de maatschappij… doet ertoe waar je als mens in
terecht komt.
Vissen en het water
We willen mensen minder vis maken. We willen het sociale zichtbaar/
duidelijker maken.
Hoe gaan we dat onderzoeken?
IS SOCIOLOGIE NUTTIG?
Sociologie is niet het voorschrijven van standaardsituaties. Alle
situaties zijn anders, er is geen standaard antwoordt op een bepaalde
situatie. Je moet kunnen handelen en kritisch nadenken over
maatschappelijke toestanden. Dat is niet
Downloaded by Anke Deneve ()
,kritiek hebben, maar over bepaalde situaties goed nadenken: heb je bepaalde
vooroordelen? Moet je anders naar de situatie kijken?...
Een individu is nooit echt individueel. Het is veel breder. Alles heeft altijd
een verband met de rest van de samenleving. à Sociologische
verbeelding
WETENSCHAP EN PROFESSIONALITEIT
Wetenschap stelt mensen in staat een situatie te verhelderen, te bekijken
iets te zien wat verder ligt dan wat ‘men’ denkt of zegt.
Beroepen die van dat sociale hun werk maken, draagt sociologie op
verschillende manieren bij tot hun professionaliteit
3bijdragen die sociologie kan bijdragen aan sociaal werken:
1. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF OVERSTIJGT HET ‘ALLEDAAGS
DENKEN’
Iedereen heeft een zekere kennis van hoe de samenleving in
elkaar zit. Wat wij normaal vinden hoeft niet normaal te zijn voor
een ander.
We leven allemaal op een andere manier. (bv: schoenen
uitdoen als je thuiskomt.)
2. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF GEEFT DE MOGELIJKHEID
EEN ACTIEVE ROL TE SPELEN IN DE SAMENLEVING WAARVAN
WE DEEL UITMAKEN
Sociologie biedt sociaal werkers een breder perspectief aan. Dat
creëert mogelijkheden om op een andere manier te handelen. Dit
kan bijdragen aan een actievere rol in de samenleving.
Inzicht verruimt, dus extra perspectieven op het denken over de
mens en diens ‘problemen’.
Empoweren; hoe beter we de samenhang tussen het uniek
individuele en de ruimere sociale context begrijpen, hoe meer
mogelijkheden we zien.
Sociologisch perspectief: legt verband tussen persoonlijk probleem
(vb: geen werk hebben, ongezond leven) en de context (vb:
tekort aan werkgelegenheid, ontbreken van een gezonde
leefomgeving)
➔ Maakt daardoor de link duidelijk tussen het ‘private/ persoonlijke’ en het
‘publieke/ politieke’.
3. DE SOCIOLOGIE HELPT OM TE LEVEN EN TE WERKEN IN EEN
DIVERSE WERELD
Vb: dochter van boerenfamilie in Vlaamse polders, andere wereld
dochter van lobbyist van de Europese Unie in onze hoofdstad.
Zelfde leeftijd, zelfde geslacht, mogelijk beiden student in Gent en
toch zo verschillend à geen louter individueel verschil, maar
verschil in sociale context.
Meeste mensen hebben de neiging om hun eigen manier van leven
als beste te beschouwen. Het sociologisch perspectief zet aan om
daar afstand van te kunnen nemen, wat kritisch denken mogelijk
maakt.
Downloaded by Anke Deneve ()
, Meer handelingsperspectieven, meer rekening houden à meer in
diversiteit kunnen omgaan, meer respect voor een andere manier
van leven.
WAT IS SOCIOLOGIE?
➔ De studie van de maatschappij.
Geen slechte definitie, maar geen juiste definitie. Ook historici,
criminologen, communicatiewetenschappers… bestuderen de
samenleving, zij zouden dit ook als definitie kunnen zeggen.
WELKE SOORTEN MAATSCHAPPIJEN KEN JE?
4. Gelijke samenleving
5. Maatschappij zonder haat
6. Maatschappij met diversiteit
7. Niet moeren zijn zoals anderen
➔ Dit zijn utopieën= wat voor de ene een ideale maatschappij is, is
voor de andere een nachtmerrie (= distopie)
Sociologie = de studie van de moderne samenleving
Taakverdeling tussen sociologen. Niemand in de sociale wetenschappen
houd zich aan de taakverdeling.
8. Sociologen: moderne stadsmilieu
9. Antropologen: vreemde volken
Niet WAT sociologen bestuderen, maar HOE ze de maatschappij bestuderen à
sociologische verbeelding.
DEEL 1 HET VIZIER: DE SOCIOLOGISCHE KIJK
INLEIDING
Typische vragen voor sociale filosofie:
1. Waarom leven mensen in samenlevingen/in groepen?
2. Kan je vrij zijn als een individu in een samenleving? Zijn er
grenzen aan individuele vrijheid?
3. Wat is dan de ideale samenlevingsvorm?
2) Ideeën van Plato en Aristoteles zijn overgenomen door
denkers uit de Arabische wereld.
3) Ibn Khaldoen: overgrootvader van de sociologie.
Downloaded by Anke Deneve ()
, 4) In de middeleeuwen: Thomas More à boek Utopia (utopie), hierin
schetst hij een ideale samenleving.
5) Wat is een goede samenleving? Sociale filosofie.
Sociologen trekken zich weinig aan van wat de ideale samenleving is, maar
ze kijken eerder hoe de interacties met elkaar zijn.
Sociologie: gebaseerd op waarneembare feiten, het sociale als
feitelijkheid. Een wetenschap kan pas bloeien als het onderwezen
wordt aan universiteit.
Sociologie is binnen de sociale wetenschap de 2de jongste wetenschap
(recent). 1ste: sociale agogiek.
- Comte: vader van de sociologie, hij heeft als 1ste het woord
sociologie bedacht (oorspronkelijke naam: sociale fysica). Hij wilde
het de fysica van de sociale wetenschap maken. Enerzijds vader
van de sociologie, anderzijds een beetje een slechte vader à door
zijn ideeën was sociologie voor meer dan 50 jaar niet enkel aan de
universiteit.
- Marx: opleiding oorspronkelijk een jurist, hij had geen sociologie
gestudeerd, dus niet echt gezien als socioloog. Zijn ideeën: in 2
boeken ontwikkelt hij ideeën die we tot op de dag van vandaag nog
altijd als kernbegrippen beschouwen. Zijn ideeën hebben andere
mensen aan het denken gezet. Door dat denkwerk en vooral kritiek
dat Durkheim en Weber hun ideeën hebben onderzocht.
- De echte 2 vaders van de sociologie zijn Dunkheim (Fransman)
en Weber (Duitser).
- Sociologie maakt rond de eeuwwisseling een sprong naar
Amerika. Niet toevallig, dit waren de grote steden aan het begin
van de 19de eeuw. Sociologie en stedelijkheid hangt een beetje
samen.
HOOFDSTUK 1: WAT BESTUDEERT DE SOCIOLOGIE?
Downloaded by Anke Deneve ()
