1
,2
,Inhoudsopgave
....................................................................................................................................................................... 1
1. INLEIDING .............................................................................................................................................. 9
1. WAT IS STRAF- EN CRIMINALITEITSBELEID EN WAT IS HUN RELATIE? ........................................................................ 10
1.1. Criminaliteitsbeleid en strafbeleid ................................................................................................. 10
1.2. Veiligheidsbeleid (security policy) en governance of security ........................................................ 10
1.3. From criminal law enforcement to criminal policy......................................................................... 11
1.4. De opname van het strafbeleid in het veiligheidsbeleid ................................................................ 12
1.5. Enkele (voorlopige) conclusies ....................................................................................................... 13
2. WELKE TYPES ZIJN ER IN DE CRIMINOLOGIE ........................................................................................................ 14
3. WAT IS DE RELATIE TUSSEN CRIMINOLOGISCHE THEORIE (EN ONDERZOEK) EN STRAFRECHTELIJKE BELEID? ....................... 15
4. WAT IS BELEIDSANALYSE? .............................................................................................................................. 17
2. DE VIJF STAPPEN VAN BELEIDSANALYSE EN INSTRUCTIES VOOR UW BELEIDSPLANNEN ....................... 20
1. DE VIJF FASEN VAN BELEIDSANALYSE ................................................................................................................. 21
1.1. Probleemstructurering ................................................................................................................... 21
3 types van problemen .............................................................................................................................................. 21
Fasen van probleemstructurering ............................................................................................................................. 21
Een variant: beleidskwesties ..................................................................................................................................... 22
1.2. Voorspelling ................................................................................................................................... 22
1.3. Voorschrijven ................................................................................................................................. 23
1.4. Monitoring ..................................................................................................................................... 26
Beleidsrelevante oorzaken en effecten: enkele belangrijke termen......................................................................... 26
Zes benaderingen voor monitoring, maar enkele gemeenschappelijke kenmerken ................................................ 27
1.5. Evaluatie ........................................................................................................................................ 27
Kenmerken en functies van evaluatie ....................................................................................................................... 27
Criteria voor evaluatie ............................................................................................................................................... 28
Approaches to evaluation ......................................................................................................................................... 28
Evalueerbaarheidsbeoordeling is voorwaarde voor volledige evaluatie .................................................................. 28
2. CONCLUSIE ................................................................................................................................................. 29
3. DE PRINCIPES EN DOELEN VAN HET STRAFRECHTELIJKE BELEID (CRIMINAL POLICY): NORMATIEVE
REFLECTIES EN EVALUATIES .......................................................................................................................... 30
1. PRINCIPES EN DOELEN VAN HET STRAFRECHT EN STRAF-/CRIMINEEL BELEID (CRIMINAL LAW AND PENAL/CRIMINAL POLICY) 31
1.1. Twee hoofdopvattingen om het strafrecht en het strafbeleid te rechtvaardigen.......................... 31
1.2 Instrumentele opvattingen (consequentialisme).................................................................................... 32
1.3. Juridisch moralisme/retributivisme ....................................................................................................... 35
1.4 . Geen consensus in de theorie of praktijk van het strafrecht ....................................................... 37
2. IN HOEVERRE WORDEN DE CONSEQUENTIALISTISCHE DOELEN BEREIKT? ................................................................... 38
3. IN HOEVERRE WORDEN DE MORELE ‘DOELEN’ BEREIKT EN WORDEN DE BEPERKINGEN GERESPECTEERD? ......................... 43
4. RECENTE ALTERNATIEVE BENADERINGEN EN DISCUSSIE ......................................................................................... 46
5. CONCLUSION ............................................................................................................................................... 50
TEKST: CONCLUSIE: WAT WERKT IN CRIMINALITEITSPREVENTIE HERZIEN – WEISBURD, FARRINGTON, GILL .............................. 51
TEKST: BEOORDELING VAN DE SCHADE VAN CRIMINALITEIT: EEN NIEUW KADER VOOR HET STRAFBELEID DOOR VICTORIA A.,
GREENFIELD EN LETIZIA PAOLI – TOMBS ..................................................................................................................... 52
6. TEKSTEN ..................................................................................................................................................... 53
Duff, R. A. (2013). Theories of criminal law. In E. N. Zalta (Ed.). p. 1-25 ...................................................... 53
4. VERGELIJKEN VAN STRAFRECHTELIJKE BELEIDSMAATREGELEN: RESULTATEN, TRENDS EN
DETERMINANTEN ......................................................................................................................................... 59
1. VERGELIJKING VAN STRAFRECHTELIJKE BELEIDSMAATREGELEN: GROTE VERSCHILLEN IN MIDDELEN EN RESULTATEN ........... 60
1.1. Het meeste vergelijkende werk richt zich op strafbeleid................................................................ 60
1.2 Grote verschillen in … ............................................................................................................................. 60
2. WIJZIGINGEN IN PRINCIPES, UITKOMSTEN EN PRAKTIJKEN ..................................................................................... 65
2.1 Doelmatigheid (expediency) naast normatieve redenering ................................................................... 65
3
, 2.2 Wijzigingen in filosofieën en doeleinden ................................................................................................ 65
2.3 Veranderingen in het gebruik van gevangenisstraf ............................................................................... 67
2.4. Aanneming van afleidingsprogramma’s, met wisselende impact ................................................. 68
2.5 Veranderingen in gevangenisomstandigheden en programma’s .................................................. 69
2.6 Vijf generalisaties (Tonry, 2022)............................................................................................................. 69
3. DETERMINANTEN VAN STRAF (CRIMINEEL) BELEIDEN............................................................................................ 71
3.1 ‘Risico, ‘beschermende, en ‘niet-factoren’ ............................................................................................. 71
3.2 ‘Niet-factoren’? ...................................................................................................................................... 71
3.3 Risicofactoren ......................................................................................................................................... 72
3.4. Beschermende factoren ........................................................................................................................ 76
4. BEOORDELING EN CONCLUSIE.......................................................................................................................... 77
5. CRIMINAL POLICIES IN BELGIUM .......................................................................................................... 78
1. DE PRINCIPES VAN HET BELGISCH STRAFRECHTELIJK BELEID EN DE UITKOMSTEN ERVAN ............................................... 79
1.1. Aanhoudende neoklassieke benadering met enkele updates ........................................................ 79
1.2. Weinig grote hervormingen van het strafbeleid ............................................................................ 79
1.3. Belangrijke kenmerken van het nieuwe strafrecht ........................................................................ 80
1.4. Hoge mate van vervolgingsvrijheid (gegevens 2022) .................................................................... 81
1.5. Vonnissen opgelegd in 2020: voornamelijk boetes ........................................................................ 82
1.6. Langdurige toename van de gevangenispopulatie: kleine afname in 2014-20, maar groei weer . 82
1.7. Gemiddelde lengte van straffen is gegroeid .................................................................................. 82
1.8. Meer gevangenen die lange straffen uitzitten ............................................................................... 83
1.9. Ook scherpe toename van voorlopige hechtenis ........................................................................... 83
1.10. Aanhoudend problem van overbevolking ...................................................................................... 83
1.11. Nieuwe gevangenissen in aanbouw, waaronder een zeer grote in Haren ..................................... 83
1.12. Model gevangeniswet, maar nog niet volledig toegepast ............................................................. 84
1.13. “Bifurcation policy” (Snacken, 2007; Scheirs et al. 2016) .............................................................. 84
1.14. Rehabilitatie verwaarloosd, mensenrechten van gevangenen vaak niet gerespecteerd ............... 85
1.15. Vroegtijdige, uitgebreide introductie van herstelrecht .................................................................. 85
2. VAN STRAFBELEID NAAR VEILIGHEIDSBELEID ....................................................................................................... 87
2.1. Belangrijke stappen in de ondervraging van strafbeleid in veiligheidsbeleid ................................ 87
2.2. Paradigmatische verklaring in het kader van integrale veiligheid (KIV) in 2016 ................................... 87
2.3. Ondergeschiktheid van het strafbeleid aan het integrale veiligheidsbeleid.......................................... 88
2.2. Recente positieve ontwikkelingen .................................................................................................. 88
2.3. Aanhoudende, minder positieve eigenschappen ........................................................................... 89
2.4. Maar geïntegreerde aanpak wordt de facto al in veel sectoren gebruikt ..................................... 89
2.5. Plan van de nieuwe regeringscoalitie ............................................................................................ 90
3. STRAFBELEID IN BELGIË: OP ZOEK NAAR DETERMINANTEN ..................................................................................... 91
3.1. Wat zijn de determinanten van het Belgische strafbeleid ............................................................. 91
3.2. Externe factoren ............................................................................................................................ 91
3.3. Interne factoren ............................................................................................................................. 91
3.4. Tussenliggende factoren ................................................................................................................ 92
3.5. Belgisch strafbeleid versus dat van het VK en de VS ...................................................................... 93
3.6. Invloed van criminologie op het strafbeleid ................................................................................... 93
4. CONCLUSIES ................................................................................................................................................ 94
6. GASTCOLLEGE: MISDAAD EN STRAFBELEID ................................................................................................ 96
1. POLITIE, AANKLAGERS EN YAKUZA EN DE PARADOXEN VAN EEN ORDELIJKE SAMENLEVING .................................................. 97
1.1 Context ................................................................................................................................................... 97
1.2 Uitleggen van de uitzonderlijk lage criminaliteitscijfers in Japan .......................................................... 97
1.3 Andere kant van de medaille.................................................................................................................. 98
1.4 Georganiseerde misdaad in Japan; veranderingen en continuïteiten............................................ 99
1.5 Omgaan met georganiseerde misdaad in Japan: verandering en continuïteiten ................................ 100
1.6.Beleid en misdaad in Japan .................................................................................................................. 102
1.7 Conclusie: problemen in het vooruitzicht… .......................................................................................... 104
4
,7.CRIMINAL POLICIES IN THE NETHERLANDS AND SCANDINAVIA ................................................................ 105
1.STRAF- EN VEILIGHEIDSBELEID IN NEDERLAND ......................................................................................................... 106
1.1. De evolutie van het strafbeleid (penal policy) .............................................................................. 106
1.2. The expansion of criminal policy and the rise of integral security policy ..................................... 111
2. CRIMINAL POLICIES IN SCANDINAVIA .............................................................................................................. 113
2.1 Criminal policies and their determinants ............................................................................................. 113
2.2 The extraordinary case of Finland ........................................................................................................ 115
2.3 The rise of gang crime and the adoption of repressive measures in Sweden ....................................... 117
3. CONCLUSIONS AND DISCUSSION .................................................................................................................... 119
8.THE RISE OF EXPERIMENTAL CRIMINOLOGY AND IST RELEVANCE (AND RISKS) FOR CRIMINAL POLICY ..... 121
1. EXPERIMENTAL CRIMINOLOGY ............................................................................................................................ 122
1.1 Development ........................................................................................................................................ 122
1.2 Examples, some key findings and policy impact................................................................................... 124
2. CRITICISMS ..................................................................................................................................................... 129
3. ONCLUSION AND DISCUSSION .............................................................................................................................. 132
9. DE OPKOMST VAN ZEMIOLOGIE EN ANDERE SCHADE-GEBASEERDE BENADERINGEN, EN HUN RELEVANTIE
VOOR HET STRAFBELEID ............................................................................................................................. 133
STUDIEVRAGEN VOOR DEZE LES ............................................................................................................................... 134
OVERZICHT ......................................................................................................................................................... 134
1. ZEMIOLOGIE: EEN NIEUWE BENADERING VOORGESTELD DOOR PADDY HILLYARD, STEVE TOMBS EN ANDERE KRITISCHE
CRIMINOLOGEN ................................................................................................................................................... 135
1.1. ‚Een kritische‘ kritiek op de criminologie...................................................................................... 135
1.2. Naar “zemiologie”........................................................................................................................ 137
1.3. Conceptualisering van schade verder ontwikkeld door Pemberton (2007, 2015)........................ 138
1.4. Zes argumenten ter ondersteuning van een nieuwe discipline .................................................... 138
1.5. Criminologie vs. zemiologie ......................................................................................................... 140
1.6. Project voorgesteld door anderen................................................................................................ 140
2.DE SCHADE-GEBASEERDE BENADERING VAN VICTORIA GREENFIELD EN LETIZIA PAOLI ..................................................... 141
2.1. De relevantie van schade en schadevermindering voor criminaliteit en strafbeleid ........................... 141
Het werk van Greenfield en Paoli over schade aanvult, en gaat verder dan, zemiologie ....................................... 141
De relevantie van schade voor criminaliteit in de juridische geschiedenis ............................................................. 141
De link tussen schade en misdaad is duidelijk in fundamentele teksten ................................................................ 142
De relevantie van schade voor criminaliteit in de juridische theorie ...................................................................... 142
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: criminalisering ................................................... 143
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: criminaliteitsbestrijding en politie ..................... 144
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: vonnis en straf ................................................... 144
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: hulpprogramma’s voor slachtoffers en
herstelrecht ............................................................................................................................................................. 145
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: misdaadpreventie .............................................. 145
Tegenstrijdige bevindingen, maar een gemeenschappelijke draad ........................................................................ 146
2.2.Conceptualisering van schade en het Schadebeoordelingskader (Harm Assessment Framework)...... 147
Onze conceptualisering van schade ........................................................................................................................ 147
Taxonomie geeft praktische betekenis aan ‘schade’ .............................................................................................. 148
Harm assessment framework (schadebeoordelingskader) ..................................................................................... 148
We stellen het businessmodel grafisch voor, bv. .................................................................................................... 149
We beoordelen de Ernst van schade aan de hand van benchmarks....................................................................... 149
We rangschikken schade op Ernst en incidentie ..................................................................................................... 150
We sorteren resultaten op dragers en belangen, bv. ............................................................................................. 150
Eenvoudige tellingen kunnen licht werpen op de aard van de schade ................................................................... 150
We kunnen ook de verdeling van schade onder dragers onderzoeken .................................................................. 150
We onderzoeken causaliteit via een 2-staps proces ............................................................................................... 151
Toepassingen bestrijken steeds bredere thematische en geografische terreinen ................................................. 151
2.3.De potentiële bijdrage van schadebeoordeling aan (crimineel) beleid ................................................ 152
Schadebeoordeling als “diagnose van onrecht”...................................................................................................... 152
Wordt rechtvaardigheid effectief nagestreefd via crimineel beleid? ..................................................................... 152
Potentiële bijdragen van schadebeoordeling overspannen fasen van crimineel beleid ......................................... 153
5
, Schadebeoordeling biedt basislijn voor beleidsbeoordeling................................................................................... 154
Aanbevelingen ......................................................................................................................................................... 155
2.4. De beoordeling van Tombs en de ESC Boekprijs .................................................................................. 155
Tombs‘ beoordeling ................................................................................................................................................ 155
Winnaar van de 2023 Book award of the European Society of Criminology .......................................................... 156
3. ANDERE SCHADEGERICHTE BENADERINGEN IN DE CRIMINOLOGIE ................................................................................ 157
3.1. Ongerichte, maar groeiende aandacht voor schade in de criminologie ...................................... 157
3.2. Sherman et al.’s (2016) Criminaliteitsschade-index ..................................................................... 157
3.3. Methodologieën voor schadebeoordeling van praktijkmensen ................................................... 158
4. CONCLUSIE EN DISCUSSIE ............................................................................................................................. 159
4.1. Conclusies .................................................................................................................................... 159
4.2. Beleidsmpact................................................................................................................................ 159
4.3. Discussievragen ........................................................................................................................... 160
10. THE RISE OF GREEN CRIMINOLOGY........................................................................................................ 161
10.1 GREEN CRIMINOLOGY AND ITS KEY CONCEPTS .................................................................................................... 162
10.1.1 What is environmental/green ‘crime’? ........................................................................................... 162
10.1.2 For White and Heckenberg (2014), legal definitions lead to underassessment of problem ............ 163
10.1.2 For White and Heckenberg (2014), other environmental ‘crimes’ also need to be considered....... 164
10.1.3 Harm is central concept in green criminology ................................................................................. 164
10.1.4 Three sets of offences and three sets of harms/risks according to White and Monod (2017) ........ 165
10.1.5 Two distinctions among types of environmental crimes/issues ...................................................... 165
10.1.6 Geographic scale of green crimes ................................................................................................... 166
10.1.7 Which knowledge and whose voice? ............................................................................................... 167
10.1.8 According to White (2008), green criminology should pursue three main aims ............................. 168
10.1.9 Analysis of causes is essential according to White & Heckenberg (2014) ....................................... 168
10.2 ECO-PHILOSOPHICAL PERSPECTIVES AND RELATED APPROACHES TO JUSTICE.............................................................. 170
10.2.1 Three eco-philosophical perspectives according to White (2008) ................................................... 170
10.2.2 Eco-philosophy is “Lens” to “see” problems .................................................................................... 170
10.2.3 Major implications also for harm assessment................................................................................. 171
10.2.4 Three theoretical frameworks and (normative) approaches to justice (White, 2008) .................... 171
10.2.5 Harm to be weighed with reference to different kinds of justice .................................................... 172
10.3 TYPES OF GREEN CRIMINOLOGY AND OVERVIEW OF EMPIRICAL RESEARCH ................................................................ 173
10.3.1 Radical green criminology (most left-winged) ................................................................................ 173
10.3.2 Eco-global criminology .................................................................................................................... 173
10.3.3 Environmental criminology ............................................................................................................. 174
10.3.4 Conservation criminology ................................................................................................................ 174
10.3.5 Constructivist green criminology ..................................................................................................... 174
10.3.6 Speciesist criminology ..................................................................................................................... 175
10.3.7 Most GC empirical studies published in US and UK according to Schellekens’ scoping review (2022)
................................................................................................................................................................... 175
10.4 STRENGTHS, WEAKNESSES AND IMPACT OF GREEN CRIMINOLOGY ........................................................................... 179
10.4.1 Strengths and weaknesses of green criminology according to Schellekens (2022) and others ....... 179
10.4.2 Weaknesses of green criminology according to Lynch (2020) ........................................................ 179
10.4.3 No full conceptualization/operationalization of harm .................................................................... 180
10.4.4 Green criminology connects different disciplines ............................................................................ 180
10.4.5 What criminology can offer to environmental policy ...................................................................... 180
10.4.6 What is the impact of green criminology? ...................................................................................... 181
10.5 CONSLUSION ............................................................................................................................................... 181
11. NORMATIVE DISCUSSION ON CRIMINAL POLICY AIMS, Q&A AND INFORMATION ON THE EXAM .......... 183
RECAP ON CRIMINAL POLICIES, CRIMINOLOGICAL THEORY AND RESEARCH AND THEIR CONTRIBUTION TO POLICY ...................... 188
What is a “good” criminal policy? .............................................................................................................. 188
Growing emphasis on consequentialist aims, but no evaluation tradition ................................................ 189
Decision criteria for prescription and evaluation are key ........................................................................... 189
Criminological theories have already impacted criminal policy ................................................................. 190
6
, New approaches are having impact, too ................................................................................................... 190
MODEL EXAM Q: CRIMINAL POLICY IN THE NORDIC COUNTRIES .................................................................................... 191
Summarize the evolution of such policies since the 1960s up to contemporary times. ............................. 191
Discuss the factors that, according to Lappi Seppälä and others, have promoted the Nordic Countries’
liberal criminal policies. .............................................................................................................................. 192
Critically assess the criminal policies of the Nordic Countries on the basis of the four normative principles
singled out by Travis et al. (2014). ............................................................................................................. 192
POSSIBLE EXAM QUESTIONS ON CRIMINAL POLICY ....................................................................................................... 193
POSSIBLE EXAM QUESTIONS ON CRIMINOLOGICAL THEORY AND RESEARCH ................................................ 193
RECAP ON COURSE AIMS AND PRACTICAL INFORMATION ON EXAM ................................................................................. 193
Aims: at the end of the course students are expected: .............................................................................. 193
Two more generic aims in addition to specific aims................................................................................... 194
Evaluation .................................................................................................................................................. 194
Key tips for writing essay-type exams ........................................................................................................ 194
7
,8
,1. Inleiding
9
, 1. Wat is straf- en criminaliteitsbeleid en wat is hun relatie?
1.1. Criminaliteitsbeleid en strafbeleid
o Strafbeleid gaat over de repressieve component van criminaliteitsbeleid
• Criminaliteitsbeleid is een veel bredere term
• Misdaadpreventie wordt uitgevoerd met veel meer maatregelen
(measurements)
o Begon zich te ontwikkelen aan het Einde van de 19e eeuw toen het strafbeleid
opkwam om de ‘mechanishe’ toepassing van het strafrecht in vraag te stellen.
o Strafbeleid omvat overpeinzingen over de toepassing van het strafrecht, met
progressieve individualisering en differentiatie van strafmaatregelen
o Criminaliteitsbeleid is breder: “Alle strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke
maatregelen om de samenleving tegen criminaliteit te beschermen, om het lot
van overtreders te bepalen en om de rechten van slachtoffers te garanderen”
(Raad van Europa, 1983)
• Rehabilitatie van (potentiële) overtreders + criminaliteitspreventie +
slachtoffer-hulpprogramma + RJ
o Maar de strafcomponent blijft de “hardcore” van het criminaliteitsbeleid
• Aangezien het strafmaatregelen oplegt aan burgers, is het een zeer
eigenaardig type van publiek beleid
1.2. Veiligheidsbeleid (security policy) en governance of security
o Veiligheidsbeleid geïntroduceerd in de jaren ’90 in België en andere landen om
te omvatten – en verder uit te breiden - criminaliteitsbeleid
• Het heeft als doel zowel objectieve als subjectieve veiligheid te
garanderen
§ I.e., bescherming tegen natuurrampen en andere niet-militaire
veiligheidsbedreigingen + bevordering van veiligheidsgevoelens
• Vaak onderdeel van bredere nationale veiligheidsbeleid
o Governance of security: maatregelen genomen door de private sector,
voornamelijk bedrijven en huishoudens, soms in samenwerking met
overheidsinstanties, om hun belangen te beschermen.
10
,2
,Inhoudsopgave
....................................................................................................................................................................... 1
1. INLEIDING .............................................................................................................................................. 9
1. WAT IS STRAF- EN CRIMINALITEITSBELEID EN WAT IS HUN RELATIE? ........................................................................ 10
1.1. Criminaliteitsbeleid en strafbeleid ................................................................................................. 10
1.2. Veiligheidsbeleid (security policy) en governance of security ........................................................ 10
1.3. From criminal law enforcement to criminal policy......................................................................... 11
1.4. De opname van het strafbeleid in het veiligheidsbeleid ................................................................ 12
1.5. Enkele (voorlopige) conclusies ....................................................................................................... 13
2. WELKE TYPES ZIJN ER IN DE CRIMINOLOGIE ........................................................................................................ 14
3. WAT IS DE RELATIE TUSSEN CRIMINOLOGISCHE THEORIE (EN ONDERZOEK) EN STRAFRECHTELIJKE BELEID? ....................... 15
4. WAT IS BELEIDSANALYSE? .............................................................................................................................. 17
2. DE VIJF STAPPEN VAN BELEIDSANALYSE EN INSTRUCTIES VOOR UW BELEIDSPLANNEN ....................... 20
1. DE VIJF FASEN VAN BELEIDSANALYSE ................................................................................................................. 21
1.1. Probleemstructurering ................................................................................................................... 21
3 types van problemen .............................................................................................................................................. 21
Fasen van probleemstructurering ............................................................................................................................. 21
Een variant: beleidskwesties ..................................................................................................................................... 22
1.2. Voorspelling ................................................................................................................................... 22
1.3. Voorschrijven ................................................................................................................................. 23
1.4. Monitoring ..................................................................................................................................... 26
Beleidsrelevante oorzaken en effecten: enkele belangrijke termen......................................................................... 26
Zes benaderingen voor monitoring, maar enkele gemeenschappelijke kenmerken ................................................ 27
1.5. Evaluatie ........................................................................................................................................ 27
Kenmerken en functies van evaluatie ....................................................................................................................... 27
Criteria voor evaluatie ............................................................................................................................................... 28
Approaches to evaluation ......................................................................................................................................... 28
Evalueerbaarheidsbeoordeling is voorwaarde voor volledige evaluatie .................................................................. 28
2. CONCLUSIE ................................................................................................................................................. 29
3. DE PRINCIPES EN DOELEN VAN HET STRAFRECHTELIJKE BELEID (CRIMINAL POLICY): NORMATIEVE
REFLECTIES EN EVALUATIES .......................................................................................................................... 30
1. PRINCIPES EN DOELEN VAN HET STRAFRECHT EN STRAF-/CRIMINEEL BELEID (CRIMINAL LAW AND PENAL/CRIMINAL POLICY) 31
1.1. Twee hoofdopvattingen om het strafrecht en het strafbeleid te rechtvaardigen.......................... 31
1.2 Instrumentele opvattingen (consequentialisme).................................................................................... 32
1.3. Juridisch moralisme/retributivisme ....................................................................................................... 35
1.4 . Geen consensus in de theorie of praktijk van het strafrecht ....................................................... 37
2. IN HOEVERRE WORDEN DE CONSEQUENTIALISTISCHE DOELEN BEREIKT? ................................................................... 38
3. IN HOEVERRE WORDEN DE MORELE ‘DOELEN’ BEREIKT EN WORDEN DE BEPERKINGEN GERESPECTEERD? ......................... 43
4. RECENTE ALTERNATIEVE BENADERINGEN EN DISCUSSIE ......................................................................................... 46
5. CONCLUSION ............................................................................................................................................... 50
TEKST: CONCLUSIE: WAT WERKT IN CRIMINALITEITSPREVENTIE HERZIEN – WEISBURD, FARRINGTON, GILL .............................. 51
TEKST: BEOORDELING VAN DE SCHADE VAN CRIMINALITEIT: EEN NIEUW KADER VOOR HET STRAFBELEID DOOR VICTORIA A.,
GREENFIELD EN LETIZIA PAOLI – TOMBS ..................................................................................................................... 52
6. TEKSTEN ..................................................................................................................................................... 53
Duff, R. A. (2013). Theories of criminal law. In E. N. Zalta (Ed.). p. 1-25 ...................................................... 53
4. VERGELIJKEN VAN STRAFRECHTELIJKE BELEIDSMAATREGELEN: RESULTATEN, TRENDS EN
DETERMINANTEN ......................................................................................................................................... 59
1. VERGELIJKING VAN STRAFRECHTELIJKE BELEIDSMAATREGELEN: GROTE VERSCHILLEN IN MIDDELEN EN RESULTATEN ........... 60
1.1. Het meeste vergelijkende werk richt zich op strafbeleid................................................................ 60
1.2 Grote verschillen in … ............................................................................................................................. 60
2. WIJZIGINGEN IN PRINCIPES, UITKOMSTEN EN PRAKTIJKEN ..................................................................................... 65
2.1 Doelmatigheid (expediency) naast normatieve redenering ................................................................... 65
3
, 2.2 Wijzigingen in filosofieën en doeleinden ................................................................................................ 65
2.3 Veranderingen in het gebruik van gevangenisstraf ............................................................................... 67
2.4. Aanneming van afleidingsprogramma’s, met wisselende impact ................................................. 68
2.5 Veranderingen in gevangenisomstandigheden en programma’s .................................................. 69
2.6 Vijf generalisaties (Tonry, 2022)............................................................................................................. 69
3. DETERMINANTEN VAN STRAF (CRIMINEEL) BELEIDEN............................................................................................ 71
3.1 ‘Risico, ‘beschermende, en ‘niet-factoren’ ............................................................................................. 71
3.2 ‘Niet-factoren’? ...................................................................................................................................... 71
3.3 Risicofactoren ......................................................................................................................................... 72
3.4. Beschermende factoren ........................................................................................................................ 76
4. BEOORDELING EN CONCLUSIE.......................................................................................................................... 77
5. CRIMINAL POLICIES IN BELGIUM .......................................................................................................... 78
1. DE PRINCIPES VAN HET BELGISCH STRAFRECHTELIJK BELEID EN DE UITKOMSTEN ERVAN ............................................... 79
1.1. Aanhoudende neoklassieke benadering met enkele updates ........................................................ 79
1.2. Weinig grote hervormingen van het strafbeleid ............................................................................ 79
1.3. Belangrijke kenmerken van het nieuwe strafrecht ........................................................................ 80
1.4. Hoge mate van vervolgingsvrijheid (gegevens 2022) .................................................................... 81
1.5. Vonnissen opgelegd in 2020: voornamelijk boetes ........................................................................ 82
1.6. Langdurige toename van de gevangenispopulatie: kleine afname in 2014-20, maar groei weer . 82
1.7. Gemiddelde lengte van straffen is gegroeid .................................................................................. 82
1.8. Meer gevangenen die lange straffen uitzitten ............................................................................... 83
1.9. Ook scherpe toename van voorlopige hechtenis ........................................................................... 83
1.10. Aanhoudend problem van overbevolking ...................................................................................... 83
1.11. Nieuwe gevangenissen in aanbouw, waaronder een zeer grote in Haren ..................................... 83
1.12. Model gevangeniswet, maar nog niet volledig toegepast ............................................................. 84
1.13. “Bifurcation policy” (Snacken, 2007; Scheirs et al. 2016) .............................................................. 84
1.14. Rehabilitatie verwaarloosd, mensenrechten van gevangenen vaak niet gerespecteerd ............... 85
1.15. Vroegtijdige, uitgebreide introductie van herstelrecht .................................................................. 85
2. VAN STRAFBELEID NAAR VEILIGHEIDSBELEID ....................................................................................................... 87
2.1. Belangrijke stappen in de ondervraging van strafbeleid in veiligheidsbeleid ................................ 87
2.2. Paradigmatische verklaring in het kader van integrale veiligheid (KIV) in 2016 ................................... 87
2.3. Ondergeschiktheid van het strafbeleid aan het integrale veiligheidsbeleid.......................................... 88
2.2. Recente positieve ontwikkelingen .................................................................................................. 88
2.3. Aanhoudende, minder positieve eigenschappen ........................................................................... 89
2.4. Maar geïntegreerde aanpak wordt de facto al in veel sectoren gebruikt ..................................... 89
2.5. Plan van de nieuwe regeringscoalitie ............................................................................................ 90
3. STRAFBELEID IN BELGIË: OP ZOEK NAAR DETERMINANTEN ..................................................................................... 91
3.1. Wat zijn de determinanten van het Belgische strafbeleid ............................................................. 91
3.2. Externe factoren ............................................................................................................................ 91
3.3. Interne factoren ............................................................................................................................. 91
3.4. Tussenliggende factoren ................................................................................................................ 92
3.5. Belgisch strafbeleid versus dat van het VK en de VS ...................................................................... 93
3.6. Invloed van criminologie op het strafbeleid ................................................................................... 93
4. CONCLUSIES ................................................................................................................................................ 94
6. GASTCOLLEGE: MISDAAD EN STRAFBELEID ................................................................................................ 96
1. POLITIE, AANKLAGERS EN YAKUZA EN DE PARADOXEN VAN EEN ORDELIJKE SAMENLEVING .................................................. 97
1.1 Context ................................................................................................................................................... 97
1.2 Uitleggen van de uitzonderlijk lage criminaliteitscijfers in Japan .......................................................... 97
1.3 Andere kant van de medaille.................................................................................................................. 98
1.4 Georganiseerde misdaad in Japan; veranderingen en continuïteiten............................................ 99
1.5 Omgaan met georganiseerde misdaad in Japan: verandering en continuïteiten ................................ 100
1.6.Beleid en misdaad in Japan .................................................................................................................. 102
1.7 Conclusie: problemen in het vooruitzicht… .......................................................................................... 104
4
,7.CRIMINAL POLICIES IN THE NETHERLANDS AND SCANDINAVIA ................................................................ 105
1.STRAF- EN VEILIGHEIDSBELEID IN NEDERLAND ......................................................................................................... 106
1.1. De evolutie van het strafbeleid (penal policy) .............................................................................. 106
1.2. The expansion of criminal policy and the rise of integral security policy ..................................... 111
2. CRIMINAL POLICIES IN SCANDINAVIA .............................................................................................................. 113
2.1 Criminal policies and their determinants ............................................................................................. 113
2.2 The extraordinary case of Finland ........................................................................................................ 115
2.3 The rise of gang crime and the adoption of repressive measures in Sweden ....................................... 117
3. CONCLUSIONS AND DISCUSSION .................................................................................................................... 119
8.THE RISE OF EXPERIMENTAL CRIMINOLOGY AND IST RELEVANCE (AND RISKS) FOR CRIMINAL POLICY ..... 121
1. EXPERIMENTAL CRIMINOLOGY ............................................................................................................................ 122
1.1 Development ........................................................................................................................................ 122
1.2 Examples, some key findings and policy impact................................................................................... 124
2. CRITICISMS ..................................................................................................................................................... 129
3. ONCLUSION AND DISCUSSION .............................................................................................................................. 132
9. DE OPKOMST VAN ZEMIOLOGIE EN ANDERE SCHADE-GEBASEERDE BENADERINGEN, EN HUN RELEVANTIE
VOOR HET STRAFBELEID ............................................................................................................................. 133
STUDIEVRAGEN VOOR DEZE LES ............................................................................................................................... 134
OVERZICHT ......................................................................................................................................................... 134
1. ZEMIOLOGIE: EEN NIEUWE BENADERING VOORGESTELD DOOR PADDY HILLYARD, STEVE TOMBS EN ANDERE KRITISCHE
CRIMINOLOGEN ................................................................................................................................................... 135
1.1. ‚Een kritische‘ kritiek op de criminologie...................................................................................... 135
1.2. Naar “zemiologie”........................................................................................................................ 137
1.3. Conceptualisering van schade verder ontwikkeld door Pemberton (2007, 2015)........................ 138
1.4. Zes argumenten ter ondersteuning van een nieuwe discipline .................................................... 138
1.5. Criminologie vs. zemiologie ......................................................................................................... 140
1.6. Project voorgesteld door anderen................................................................................................ 140
2.DE SCHADE-GEBASEERDE BENADERING VAN VICTORIA GREENFIELD EN LETIZIA PAOLI ..................................................... 141
2.1. De relevantie van schade en schadevermindering voor criminaliteit en strafbeleid ........................... 141
Het werk van Greenfield en Paoli over schade aanvult, en gaat verder dan, zemiologie ....................................... 141
De relevantie van schade voor criminaliteit in de juridische geschiedenis ............................................................. 141
De link tussen schade en misdaad is duidelijk in fundamentele teksten ................................................................ 142
De relevantie van schade voor criminaliteit in de juridische theorie ...................................................................... 142
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: criminalisering ................................................... 143
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: criminaliteitsbestrijding en politie ..................... 144
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: vonnis en straf ................................................... 144
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: hulpprogramma’s voor slachtoffers en
herstelrecht ............................................................................................................................................................. 145
De relevantie van schade (reductie) aan strafrechtelijke beleid: misdaadpreventie .............................................. 145
Tegenstrijdige bevindingen, maar een gemeenschappelijke draad ........................................................................ 146
2.2.Conceptualisering van schade en het Schadebeoordelingskader (Harm Assessment Framework)...... 147
Onze conceptualisering van schade ........................................................................................................................ 147
Taxonomie geeft praktische betekenis aan ‘schade’ .............................................................................................. 148
Harm assessment framework (schadebeoordelingskader) ..................................................................................... 148
We stellen het businessmodel grafisch voor, bv. .................................................................................................... 149
We beoordelen de Ernst van schade aan de hand van benchmarks....................................................................... 149
We rangschikken schade op Ernst en incidentie ..................................................................................................... 150
We sorteren resultaten op dragers en belangen, bv. ............................................................................................. 150
Eenvoudige tellingen kunnen licht werpen op de aard van de schade ................................................................... 150
We kunnen ook de verdeling van schade onder dragers onderzoeken .................................................................. 150
We onderzoeken causaliteit via een 2-staps proces ............................................................................................... 151
Toepassingen bestrijken steeds bredere thematische en geografische terreinen ................................................. 151
2.3.De potentiële bijdrage van schadebeoordeling aan (crimineel) beleid ................................................ 152
Schadebeoordeling als “diagnose van onrecht”...................................................................................................... 152
Wordt rechtvaardigheid effectief nagestreefd via crimineel beleid? ..................................................................... 152
Potentiële bijdragen van schadebeoordeling overspannen fasen van crimineel beleid ......................................... 153
5
, Schadebeoordeling biedt basislijn voor beleidsbeoordeling................................................................................... 154
Aanbevelingen ......................................................................................................................................................... 155
2.4. De beoordeling van Tombs en de ESC Boekprijs .................................................................................. 155
Tombs‘ beoordeling ................................................................................................................................................ 155
Winnaar van de 2023 Book award of the European Society of Criminology .......................................................... 156
3. ANDERE SCHADEGERICHTE BENADERINGEN IN DE CRIMINOLOGIE ................................................................................ 157
3.1. Ongerichte, maar groeiende aandacht voor schade in de criminologie ...................................... 157
3.2. Sherman et al.’s (2016) Criminaliteitsschade-index ..................................................................... 157
3.3. Methodologieën voor schadebeoordeling van praktijkmensen ................................................... 158
4. CONCLUSIE EN DISCUSSIE ............................................................................................................................. 159
4.1. Conclusies .................................................................................................................................... 159
4.2. Beleidsmpact................................................................................................................................ 159
4.3. Discussievragen ........................................................................................................................... 160
10. THE RISE OF GREEN CRIMINOLOGY........................................................................................................ 161
10.1 GREEN CRIMINOLOGY AND ITS KEY CONCEPTS .................................................................................................... 162
10.1.1 What is environmental/green ‘crime’? ........................................................................................... 162
10.1.2 For White and Heckenberg (2014), legal definitions lead to underassessment of problem ............ 163
10.1.2 For White and Heckenberg (2014), other environmental ‘crimes’ also need to be considered....... 164
10.1.3 Harm is central concept in green criminology ................................................................................. 164
10.1.4 Three sets of offences and three sets of harms/risks according to White and Monod (2017) ........ 165
10.1.5 Two distinctions among types of environmental crimes/issues ...................................................... 165
10.1.6 Geographic scale of green crimes ................................................................................................... 166
10.1.7 Which knowledge and whose voice? ............................................................................................... 167
10.1.8 According to White (2008), green criminology should pursue three main aims ............................. 168
10.1.9 Analysis of causes is essential according to White & Heckenberg (2014) ....................................... 168
10.2 ECO-PHILOSOPHICAL PERSPECTIVES AND RELATED APPROACHES TO JUSTICE.............................................................. 170
10.2.1 Three eco-philosophical perspectives according to White (2008) ................................................... 170
10.2.2 Eco-philosophy is “Lens” to “see” problems .................................................................................... 170
10.2.3 Major implications also for harm assessment................................................................................. 171
10.2.4 Three theoretical frameworks and (normative) approaches to justice (White, 2008) .................... 171
10.2.5 Harm to be weighed with reference to different kinds of justice .................................................... 172
10.3 TYPES OF GREEN CRIMINOLOGY AND OVERVIEW OF EMPIRICAL RESEARCH ................................................................ 173
10.3.1 Radical green criminology (most left-winged) ................................................................................ 173
10.3.2 Eco-global criminology .................................................................................................................... 173
10.3.3 Environmental criminology ............................................................................................................. 174
10.3.4 Conservation criminology ................................................................................................................ 174
10.3.5 Constructivist green criminology ..................................................................................................... 174
10.3.6 Speciesist criminology ..................................................................................................................... 175
10.3.7 Most GC empirical studies published in US and UK according to Schellekens’ scoping review (2022)
................................................................................................................................................................... 175
10.4 STRENGTHS, WEAKNESSES AND IMPACT OF GREEN CRIMINOLOGY ........................................................................... 179
10.4.1 Strengths and weaknesses of green criminology according to Schellekens (2022) and others ....... 179
10.4.2 Weaknesses of green criminology according to Lynch (2020) ........................................................ 179
10.4.3 No full conceptualization/operationalization of harm .................................................................... 180
10.4.4 Green criminology connects different disciplines ............................................................................ 180
10.4.5 What criminology can offer to environmental policy ...................................................................... 180
10.4.6 What is the impact of green criminology? ...................................................................................... 181
10.5 CONSLUSION ............................................................................................................................................... 181
11. NORMATIVE DISCUSSION ON CRIMINAL POLICY AIMS, Q&A AND INFORMATION ON THE EXAM .......... 183
RECAP ON CRIMINAL POLICIES, CRIMINOLOGICAL THEORY AND RESEARCH AND THEIR CONTRIBUTION TO POLICY ...................... 188
What is a “good” criminal policy? .............................................................................................................. 188
Growing emphasis on consequentialist aims, but no evaluation tradition ................................................ 189
Decision criteria for prescription and evaluation are key ........................................................................... 189
Criminological theories have already impacted criminal policy ................................................................. 190
6
, New approaches are having impact, too ................................................................................................... 190
MODEL EXAM Q: CRIMINAL POLICY IN THE NORDIC COUNTRIES .................................................................................... 191
Summarize the evolution of such policies since the 1960s up to contemporary times. ............................. 191
Discuss the factors that, according to Lappi Seppälä and others, have promoted the Nordic Countries’
liberal criminal policies. .............................................................................................................................. 192
Critically assess the criminal policies of the Nordic Countries on the basis of the four normative principles
singled out by Travis et al. (2014). ............................................................................................................. 192
POSSIBLE EXAM QUESTIONS ON CRIMINAL POLICY ....................................................................................................... 193
POSSIBLE EXAM QUESTIONS ON CRIMINOLOGICAL THEORY AND RESEARCH ................................................ 193
RECAP ON COURSE AIMS AND PRACTICAL INFORMATION ON EXAM ................................................................................. 193
Aims: at the end of the course students are expected: .............................................................................. 193
Two more generic aims in addition to specific aims................................................................................... 194
Evaluation .................................................................................................................................................. 194
Key tips for writing essay-type exams ........................................................................................................ 194
7
,8
,1. Inleiding
9
, 1. Wat is straf- en criminaliteitsbeleid en wat is hun relatie?
1.1. Criminaliteitsbeleid en strafbeleid
o Strafbeleid gaat over de repressieve component van criminaliteitsbeleid
• Criminaliteitsbeleid is een veel bredere term
• Misdaadpreventie wordt uitgevoerd met veel meer maatregelen
(measurements)
o Begon zich te ontwikkelen aan het Einde van de 19e eeuw toen het strafbeleid
opkwam om de ‘mechanishe’ toepassing van het strafrecht in vraag te stellen.
o Strafbeleid omvat overpeinzingen over de toepassing van het strafrecht, met
progressieve individualisering en differentiatie van strafmaatregelen
o Criminaliteitsbeleid is breder: “Alle strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke
maatregelen om de samenleving tegen criminaliteit te beschermen, om het lot
van overtreders te bepalen en om de rechten van slachtoffers te garanderen”
(Raad van Europa, 1983)
• Rehabilitatie van (potentiële) overtreders + criminaliteitspreventie +
slachtoffer-hulpprogramma + RJ
o Maar de strafcomponent blijft de “hardcore” van het criminaliteitsbeleid
• Aangezien het strafmaatregelen oplegt aan burgers, is het een zeer
eigenaardig type van publiek beleid
1.2. Veiligheidsbeleid (security policy) en governance of security
o Veiligheidsbeleid geïntroduceerd in de jaren ’90 in België en andere landen om
te omvatten – en verder uit te breiden - criminaliteitsbeleid
• Het heeft als doel zowel objectieve als subjectieve veiligheid te
garanderen
§ I.e., bescherming tegen natuurrampen en andere niet-militaire
veiligheidsbedreigingen + bevordering van veiligheidsgevoelens
• Vaak onderdeel van bredere nationale veiligheidsbeleid
o Governance of security: maatregelen genomen door de private sector,
voornamelijk bedrijven en huishoudens, soms in samenwerking met
overheidsinstanties, om hun belangen te beschermen.
10
