OEFENCOLLEGES LSRD
OEFENCOLLEGE 1 – NORMALE ONTWIKKELING REKENEN
DEEL 1 – DEELVAARDIGHEDEN BIJ REKENEN
1
,DEEL 2 – OPBOUW IN MOEILIJKHEIDSGRAAD
Oefeningen = rangschik oefeningen per leerjaar qua moeilijkheidsgraad
- Begint bij veel visuele ondersteuning → wordt steeds afgebouwd
- Getallen worden ieder jaar groter + soort getallen veranderen (natuurlijke getallen, breuken,
kommagetallen, Romeinse cijfers, …) + getallenwereld wordt groter
- Meer vraagstukken (= integratie) in plaats van geïsoleerde topics op einde van de lagere school
- Tempo stijgt
- Vanaf moment dat er een bewerking bijkomt, wordt het moeilijker → daarom eerst aanleren van
concepten, daarna pas bewerkingen hiermee
OEFENCOLLEGE 2 – NORMALE ONTWIKKELING LEZEN
1. VOORBEREIDENDE DEELVAARDIGHEDEN BIJ LEZEN EN SPELLEN
1.1. AUDITIEVE DEELVAARDIGHEDEN
Auditieve objectivatie
- Kunnen reflecteren over de klank van een woord, los van de betekenis
- Klank van een taal kunnen loskoppelen van de betekenis
- Mogelijke oefeningen:
o Welk woord klinkt langer: reus of kabouter? + Rijmen
Auditieve discriminatie
- Verschil of gelijkenis kunnen horen tussen (dagelijkse) geluiden, zinnen, woorden of klanken
- Mogelijke oefeningen:
o Steek je hand op als je het woord ‘reus’ hoort
o Als ik 2 woorden zeg die hetzelfde zijn, ga je staan. Zijn ze niet hetzelfde, dan ga je zitten
o Hoor je 2x hetzelfde woord: ‘bak’ – ‘pak’ ? Hoor je 2x hetzelfde woord: ‘raam’ – ‘maar’ ?
Auditieve synthese
- Delen kunnen samenvoegen tot een geheel:
- Klankgroepen samenvoegen tot woord
- Losse klanken samenvoegen tot woord
- Voorwaarde: temporeel ordenen
- Mogelijke oefeningen:
o Als ik zeg /b/ /a/ /l/, welk woord is dat dan? Neem een /kleur/ /pot/ /lood/
Auditieve analyse
- Kunnen herkennen van afzonderlijke delen in een auditief aangeboden geheel:
- In een zin het aantal woorden herkennen
- Een woord in klankgroepen verdelen
- Een woord in klanken opsplitsen (‘hakken’)
o Moeilijker dan auditieve discriminatie
o Analyseren kan pas wanneer je al kan discrimineren
- Mogelijke oefeningen:
o Hoeveel woordstukken hoor je in zon/vlieger/… ? Hak het woord ‘boos’ in klanken: /b/ /oo/ /s/
2
,Temporeel ordenen
- Kunnen onthouden van de volgorde van
o Woorden in een zin
o Klankgroepen in een woord
o Klanken in een woord
- Voorwaarde: auditieve analyse en het auditief geheugen
- Mogelijke oefeningen:
o Ik zeg 3 woorden. Wie kan ze in precies dezelfde volgorde nazeggen?
o Ik zeg de klankgroepen van /vogelnest/: (/vo/ /gel/ /nest). Wie zegt ze precies hetzelfde na?
o Ik zeg de klanken uit het woord /bal/. Wie zegt de klanken na in precies dezelfde volgorde?
Klankpositie bepalen
- Kunnen aangeven waar je een klank hoort in een woord
- Voorwaarde: auditieve analyse, temporeel ordenen en kennis van begrippen als ‘vooraan’, middelste’
en ‘achteraan’
- Mogelijke oefeningen:
o Wat is het eerste woord in ‘Papa eet een appel’?
o Wat hoor je vooraan in ‘vuur’ ?
o Waar hoor je k in ‘boek’? Zet een kruisje in het vakje
1.2. VISUELE DEELVAARDIGHEDEN
Visuele discriminatie
- Kleine verschillen/gelijkenissen kunnen zien
- Verschillen/gelijkenissen in objecten, foto’s, prenten, woorden, grafemen
- Meest basale visuele vaardigheid
- Voor het herkennen van letters is richting en positie heel belangrijk
- Mogelijke oefeningen:
o Zoek hetzelfde dier:
o Welke tekening is anders?
o Zoek dezelfde letter
Visuele synthese
- Kunnen samenvoegen van afzonderlijke delen, visueel aangeboden
- Delen van een afbeelding samenvoegen
- Letters samenvoegen tot een woord
- Mogelijke oefeningen:
o Zoek de delen van het t-shirt en leg ze in het goede vakje tot
de bloes volledig is.
Visuele analyse
- Delen in visueel aangeboden geheel herkennen
3
, - Prent in tekening herkennen / letter in woord herkennen
- Mogelijke oefeningen:
o Hoeveel ramen heeft dit huis?
o Zet een rondje om alle eendjes.
o Zet een rondje om alle letters ‘G’: GIFTIG
Spatieel ordenen
- Volgorde in een visuele reeks onthouden
o Volgorde van voorwerpen of plaatjes
o Volgorde van woorden in een zin
o Volgorde van letters in een woord
- Rekening houden met leesrichting in Nederlands! Van L naar R en boven naar onder!
- Mogelijke oefeningen:
o Leg eerst de schaar, dan de lijm en dan het potlood
o Leg precies dezelfde plaatjes eronder
o Leg eerst F, dan K, dan G
Letterpositie bepalen
- Kunnen aangeven waar de plaats van een letter is in een woord
- Samengestelde vaardigheid: combinatie visuele analyse – spatieel ordenen – kennis van begrippen
- Mogelijke oefeningen:
o Pak de eerste letter
o Zet een streepje onder de middelste letter van het woord
Auditieve deelvaardigheden Visuele deelvaardigheden
Objectivatie
Discriminatie Discriminatie
Analyse Analyse
Synthese Synthese
Temporeel ordenen Spatieel ordenen
Klankpositie bepalen Letterpositie bepalen
(Taalvaardigheden)
Kennis van begrippen
…
TAALVAARDIGHEDEN
Kennis van begrippen
- Kleuter moet een voldoende taalbeheersing hebben: vooral begrijpen van begrippen zoals groot/klein,
lang/kort, eerst/laatst, …
- Mogelijke oefeningen:
o Waar is de middelste stoel? Waar is de eerste vis? (aanduiden bij prentjes)
4
OEFENCOLLEGE 1 – NORMALE ONTWIKKELING REKENEN
DEEL 1 – DEELVAARDIGHEDEN BIJ REKENEN
1
,DEEL 2 – OPBOUW IN MOEILIJKHEIDSGRAAD
Oefeningen = rangschik oefeningen per leerjaar qua moeilijkheidsgraad
- Begint bij veel visuele ondersteuning → wordt steeds afgebouwd
- Getallen worden ieder jaar groter + soort getallen veranderen (natuurlijke getallen, breuken,
kommagetallen, Romeinse cijfers, …) + getallenwereld wordt groter
- Meer vraagstukken (= integratie) in plaats van geïsoleerde topics op einde van de lagere school
- Tempo stijgt
- Vanaf moment dat er een bewerking bijkomt, wordt het moeilijker → daarom eerst aanleren van
concepten, daarna pas bewerkingen hiermee
OEFENCOLLEGE 2 – NORMALE ONTWIKKELING LEZEN
1. VOORBEREIDENDE DEELVAARDIGHEDEN BIJ LEZEN EN SPELLEN
1.1. AUDITIEVE DEELVAARDIGHEDEN
Auditieve objectivatie
- Kunnen reflecteren over de klank van een woord, los van de betekenis
- Klank van een taal kunnen loskoppelen van de betekenis
- Mogelijke oefeningen:
o Welk woord klinkt langer: reus of kabouter? + Rijmen
Auditieve discriminatie
- Verschil of gelijkenis kunnen horen tussen (dagelijkse) geluiden, zinnen, woorden of klanken
- Mogelijke oefeningen:
o Steek je hand op als je het woord ‘reus’ hoort
o Als ik 2 woorden zeg die hetzelfde zijn, ga je staan. Zijn ze niet hetzelfde, dan ga je zitten
o Hoor je 2x hetzelfde woord: ‘bak’ – ‘pak’ ? Hoor je 2x hetzelfde woord: ‘raam’ – ‘maar’ ?
Auditieve synthese
- Delen kunnen samenvoegen tot een geheel:
- Klankgroepen samenvoegen tot woord
- Losse klanken samenvoegen tot woord
- Voorwaarde: temporeel ordenen
- Mogelijke oefeningen:
o Als ik zeg /b/ /a/ /l/, welk woord is dat dan? Neem een /kleur/ /pot/ /lood/
Auditieve analyse
- Kunnen herkennen van afzonderlijke delen in een auditief aangeboden geheel:
- In een zin het aantal woorden herkennen
- Een woord in klankgroepen verdelen
- Een woord in klanken opsplitsen (‘hakken’)
o Moeilijker dan auditieve discriminatie
o Analyseren kan pas wanneer je al kan discrimineren
- Mogelijke oefeningen:
o Hoeveel woordstukken hoor je in zon/vlieger/… ? Hak het woord ‘boos’ in klanken: /b/ /oo/ /s/
2
,Temporeel ordenen
- Kunnen onthouden van de volgorde van
o Woorden in een zin
o Klankgroepen in een woord
o Klanken in een woord
- Voorwaarde: auditieve analyse en het auditief geheugen
- Mogelijke oefeningen:
o Ik zeg 3 woorden. Wie kan ze in precies dezelfde volgorde nazeggen?
o Ik zeg de klankgroepen van /vogelnest/: (/vo/ /gel/ /nest). Wie zegt ze precies hetzelfde na?
o Ik zeg de klanken uit het woord /bal/. Wie zegt de klanken na in precies dezelfde volgorde?
Klankpositie bepalen
- Kunnen aangeven waar je een klank hoort in een woord
- Voorwaarde: auditieve analyse, temporeel ordenen en kennis van begrippen als ‘vooraan’, middelste’
en ‘achteraan’
- Mogelijke oefeningen:
o Wat is het eerste woord in ‘Papa eet een appel’?
o Wat hoor je vooraan in ‘vuur’ ?
o Waar hoor je k in ‘boek’? Zet een kruisje in het vakje
1.2. VISUELE DEELVAARDIGHEDEN
Visuele discriminatie
- Kleine verschillen/gelijkenissen kunnen zien
- Verschillen/gelijkenissen in objecten, foto’s, prenten, woorden, grafemen
- Meest basale visuele vaardigheid
- Voor het herkennen van letters is richting en positie heel belangrijk
- Mogelijke oefeningen:
o Zoek hetzelfde dier:
o Welke tekening is anders?
o Zoek dezelfde letter
Visuele synthese
- Kunnen samenvoegen van afzonderlijke delen, visueel aangeboden
- Delen van een afbeelding samenvoegen
- Letters samenvoegen tot een woord
- Mogelijke oefeningen:
o Zoek de delen van het t-shirt en leg ze in het goede vakje tot
de bloes volledig is.
Visuele analyse
- Delen in visueel aangeboden geheel herkennen
3
, - Prent in tekening herkennen / letter in woord herkennen
- Mogelijke oefeningen:
o Hoeveel ramen heeft dit huis?
o Zet een rondje om alle eendjes.
o Zet een rondje om alle letters ‘G’: GIFTIG
Spatieel ordenen
- Volgorde in een visuele reeks onthouden
o Volgorde van voorwerpen of plaatjes
o Volgorde van woorden in een zin
o Volgorde van letters in een woord
- Rekening houden met leesrichting in Nederlands! Van L naar R en boven naar onder!
- Mogelijke oefeningen:
o Leg eerst de schaar, dan de lijm en dan het potlood
o Leg precies dezelfde plaatjes eronder
o Leg eerst F, dan K, dan G
Letterpositie bepalen
- Kunnen aangeven waar de plaats van een letter is in een woord
- Samengestelde vaardigheid: combinatie visuele analyse – spatieel ordenen – kennis van begrippen
- Mogelijke oefeningen:
o Pak de eerste letter
o Zet een streepje onder de middelste letter van het woord
Auditieve deelvaardigheden Visuele deelvaardigheden
Objectivatie
Discriminatie Discriminatie
Analyse Analyse
Synthese Synthese
Temporeel ordenen Spatieel ordenen
Klankpositie bepalen Letterpositie bepalen
(Taalvaardigheden)
Kennis van begrippen
…
TAALVAARDIGHEDEN
Kennis van begrippen
- Kleuter moet een voldoende taalbeheersing hebben: vooral begrijpen van begrippen zoals groot/klein,
lang/kort, eerst/laatst, …
- Mogelijke oefeningen:
o Waar is de middelste stoel? Waar is de eerste vis? (aanduiden bij prentjes)
4
