Didactisch handelen
H1: het didactisch model
1. Componenten van het didactisch
handelen:
Didactisch model:
- Wat heb je nodig om een goede inhoudelijke les te geven
- Vereenvoudigde, schematische, min of meer abstracte weergave van een
aantal fundamentele componenten van het didactisch proces & de relaties
ertussen
- Waardevol: laat toe grip te krijgen op complexe onderwijsgebeuren
Didactiek: theorie van het intentioneel & systematisch onderwijzen van kennis,
vaardigheden & attitudes door een lkr
1.1 Doelstellingen:
Doelen = waardevolle & gewenste gedragsveranderingen bij de lln als gevolg
van leerervaringen. Het is een afbakening van wat je wilt dat de lln op het einde
van les kennen/kunnen
Doelstellingen = waardevolle, gewenste
gedragsveranderingen
Cognitieve doelstellingen:
- Kennis, inzichten & oplossingsmethodes
- Bv weten hoe je omtrek moet berekenen
Dynamisch-affectieve (of sociaal-affectieve)
doelstellingen:
- Vorming van interesses, waardenkeuzes, perceptie
& gevoelens
- Attitudes & houdingen
- Bv samenwerken in groep
1
,Psychomotorische doelstellingen:
- Betrekking op uitvoeren van handelingen, verwerven van automatiseren
- Motorische vaardigheden
- Bv cirkel tekenen
1.2 De beginsituatie:
Beginsituatie = geheel van bepaalde factoren die een invloed hebben op de
keuze van doelstellingen & op het lesgebeuren zelf
Bv lln, lkr, school, situationele & occasionele factoren
Aspecten beginsituatie lln:
- Niveau: welke kennis, vaardigheden &/of attitudes beheersen individuele
lln & klasgroep als geheel ivm lesonderwerp
- Leerprofiel: leertempo, wijze waarop lln het liefst/best leerinhouden
opnemen, ondersteund worden
- Interesse: voorkeuren, motivatie om te werken aan doelen
1.3 Didactische principes:
Didactische principes = noodzakelijke kenmerken van het didactisch handelen.
Het zijn grondbeginselen, algemene voorschriften, krachtlijnen, vuistregels voor
didactisch handelen in dagelijkse praktijk. Ze bieden lkr een houvast om lln op
een efficiënte en effectieve wijze tot leren te brengen
Didactische principes = richtlijnen voor het didactisch handelen om lessen
krachtiger te maken
- Motivatieprincipe
- Activiteitsprincipe
- Geleidelijkheidsprincipe
- Differentiatieprincipe
- Aanschouwelijkheidsprincipe
- Herhalingsprincipe
Goede les bevat zo veel mogelijk verschillende didactische principes
1.4 Didactische werkvormen:
Didactische werkvormen = afbakende handelingspatronen van de lkr, die
bepaalde leerervaringen bij de lln tot stand brengen
Steeds een middel om je doel te bereiken
Soorten:
- Aanbiedende werkvormen:
o Leerkrachtgestuurd
o Van lln verwacht dat ze aandachtig volgen & leerinhoud opnemen
o Bv uitleggen
- Gespreksvormen:
o Tweerichtingsverkeer: lkr & lln brengen informatie, ideeën,
ervaringen… aan
o kan lln helpen om goed te functioneren in situaties waarin overleg,
teamwork & gemeenschappelijke besluitvorming worden benadrukt
2
, o Bv kringgesprek
- Opdrachtvormen:
o Lkr geeft taken/opdrachten aan lln
o Rol lkr: begeleiden & evalueren
o Lln maakt leerinhouden eigen door zelfstandig werk
o Veel belang gehecht aan activiteit van lln
o Bv tekst schrijven
- Complexe werkvormen:
o Heel wat vaardigheden & competenties moeten door lkr worden
toegepast
o Bv op uitstap gaan
Lkr kiest op welke manier hij doel overbrengt werkvorm afstellen op doel dat je
voor ogen hebt
1.5 De leerinhoud en leerstof:
Leerinhoud = wat lln moeten leren om de doelen te bereiken (= onveranderlijk)
Leerstof = middel om leerinhoud te bereiken (= vervangbaar, hangt af van lkr)
Leerinhoud wordt dmv bepaalde leerstof aangebracht
Bv lln maken een bepaalde reeks oefeningen (= leerstof) op de tafel van 7 om zo
de tafel van 7 (= leerinhoud) te kennen
Een bepaalde leerstof kiezen om doelstellingen te realiseren, om bepaalde
inzichten, vaardigheden of attitudes bij te brengen
1.6 Leermiddelen:
Leermiddelen = materiële hulpmiddelen die de lkr of de lln gebruiken om de
onderwijs- & leeractiviteiten efficiënt te laten verlopen met het oog op de
realisatie van de doelen
Is een drager van je leerstof & leerinhoud
Soms is leermiddel = leerstof
Bv geodriehoek & bord = leermiddel
Bv wat er op bord staat = leerstof
1.7 Evaluatie:
Evaluatie = het resultaat van het leerproces wordt bekeken & gewaardeerd obv
vooropgestelde doelen
Breed evalueren:
- Niet eenzijdig kijken naar cognitieve doelen, maar ook aandacht hebben
voor psychomotorische & dynamisch-affectieve doelen
- Maakt deel uit van & is dus ingebouwd in leerproces, waarbij focus gelegd
wordt op begeleiden van lln sterk inzetten op onmiddellijke feedback
geven tijdens leerproces
3
H1: het didactisch model
1. Componenten van het didactisch
handelen:
Didactisch model:
- Wat heb je nodig om een goede inhoudelijke les te geven
- Vereenvoudigde, schematische, min of meer abstracte weergave van een
aantal fundamentele componenten van het didactisch proces & de relaties
ertussen
- Waardevol: laat toe grip te krijgen op complexe onderwijsgebeuren
Didactiek: theorie van het intentioneel & systematisch onderwijzen van kennis,
vaardigheden & attitudes door een lkr
1.1 Doelstellingen:
Doelen = waardevolle & gewenste gedragsveranderingen bij de lln als gevolg
van leerervaringen. Het is een afbakening van wat je wilt dat de lln op het einde
van les kennen/kunnen
Doelstellingen = waardevolle, gewenste
gedragsveranderingen
Cognitieve doelstellingen:
- Kennis, inzichten & oplossingsmethodes
- Bv weten hoe je omtrek moet berekenen
Dynamisch-affectieve (of sociaal-affectieve)
doelstellingen:
- Vorming van interesses, waardenkeuzes, perceptie
& gevoelens
- Attitudes & houdingen
- Bv samenwerken in groep
1
,Psychomotorische doelstellingen:
- Betrekking op uitvoeren van handelingen, verwerven van automatiseren
- Motorische vaardigheden
- Bv cirkel tekenen
1.2 De beginsituatie:
Beginsituatie = geheel van bepaalde factoren die een invloed hebben op de
keuze van doelstellingen & op het lesgebeuren zelf
Bv lln, lkr, school, situationele & occasionele factoren
Aspecten beginsituatie lln:
- Niveau: welke kennis, vaardigheden &/of attitudes beheersen individuele
lln & klasgroep als geheel ivm lesonderwerp
- Leerprofiel: leertempo, wijze waarop lln het liefst/best leerinhouden
opnemen, ondersteund worden
- Interesse: voorkeuren, motivatie om te werken aan doelen
1.3 Didactische principes:
Didactische principes = noodzakelijke kenmerken van het didactisch handelen.
Het zijn grondbeginselen, algemene voorschriften, krachtlijnen, vuistregels voor
didactisch handelen in dagelijkse praktijk. Ze bieden lkr een houvast om lln op
een efficiënte en effectieve wijze tot leren te brengen
Didactische principes = richtlijnen voor het didactisch handelen om lessen
krachtiger te maken
- Motivatieprincipe
- Activiteitsprincipe
- Geleidelijkheidsprincipe
- Differentiatieprincipe
- Aanschouwelijkheidsprincipe
- Herhalingsprincipe
Goede les bevat zo veel mogelijk verschillende didactische principes
1.4 Didactische werkvormen:
Didactische werkvormen = afbakende handelingspatronen van de lkr, die
bepaalde leerervaringen bij de lln tot stand brengen
Steeds een middel om je doel te bereiken
Soorten:
- Aanbiedende werkvormen:
o Leerkrachtgestuurd
o Van lln verwacht dat ze aandachtig volgen & leerinhoud opnemen
o Bv uitleggen
- Gespreksvormen:
o Tweerichtingsverkeer: lkr & lln brengen informatie, ideeën,
ervaringen… aan
o kan lln helpen om goed te functioneren in situaties waarin overleg,
teamwork & gemeenschappelijke besluitvorming worden benadrukt
2
, o Bv kringgesprek
- Opdrachtvormen:
o Lkr geeft taken/opdrachten aan lln
o Rol lkr: begeleiden & evalueren
o Lln maakt leerinhouden eigen door zelfstandig werk
o Veel belang gehecht aan activiteit van lln
o Bv tekst schrijven
- Complexe werkvormen:
o Heel wat vaardigheden & competenties moeten door lkr worden
toegepast
o Bv op uitstap gaan
Lkr kiest op welke manier hij doel overbrengt werkvorm afstellen op doel dat je
voor ogen hebt
1.5 De leerinhoud en leerstof:
Leerinhoud = wat lln moeten leren om de doelen te bereiken (= onveranderlijk)
Leerstof = middel om leerinhoud te bereiken (= vervangbaar, hangt af van lkr)
Leerinhoud wordt dmv bepaalde leerstof aangebracht
Bv lln maken een bepaalde reeks oefeningen (= leerstof) op de tafel van 7 om zo
de tafel van 7 (= leerinhoud) te kennen
Een bepaalde leerstof kiezen om doelstellingen te realiseren, om bepaalde
inzichten, vaardigheden of attitudes bij te brengen
1.6 Leermiddelen:
Leermiddelen = materiële hulpmiddelen die de lkr of de lln gebruiken om de
onderwijs- & leeractiviteiten efficiënt te laten verlopen met het oog op de
realisatie van de doelen
Is een drager van je leerstof & leerinhoud
Soms is leermiddel = leerstof
Bv geodriehoek & bord = leermiddel
Bv wat er op bord staat = leerstof
1.7 Evaluatie:
Evaluatie = het resultaat van het leerproces wordt bekeken & gewaardeerd obv
vooropgestelde doelen
Breed evalueren:
- Niet eenzijdig kijken naar cognitieve doelen, maar ook aandacht hebben
voor psychomotorische & dynamisch-affectieve doelen
- Maakt deel uit van & is dus ingebouwd in leerproces, waarbij focus gelegd
wordt op begeleiden van lln sterk inzetten op onmiddellijke feedback
geven tijdens leerproces
3
