Algemene orthopedagogie 1e jaar Orthopedagogie

Algemene orthopedagogie
Hoofdstuk 1: De identiteit van de orthopedagogiek

1. Inleiding
→ Opdracht: als je aan iemand vertelt dat je orthopedagogie studeert, welke spontane
reacties krijg je dan?  heel weinig mensen in de omgeving weten wat dit inhoudt 
meeste denken: dat het iets met voeten te maken heeft, gewrichten, hetzelfde als
ergo,..
→ Opdracht: Hoe leg je zelf aan buitenstaanders uit waarvoor je studeert?


2. Orthopedagogiek VS pedagogiek
→ Pedagogiek
 = de wetenschap die de opvoeding bestudeert  opvoeden van kinderen en
jongeren en wat is opvoeding (vaardigheden, stijlen,..)
 Gericht op ‘het normale kind’ = wanneer is een kind normaal?  ‘normaal’
binnen bepaalde cultuur of tijdsperiode
 Problemen in de dagdagelijkse opvoeding  welke problemen en hoe speel je
hier best op in?  Filmpje: kleutertje wil niet gaan slapen
→ Orthopedagogiek
 = de wetenschap die de bijzondere opvoeding als object heeft  uitzonderlijke
situaties // object = vroegere definities zeggen het ‘kind’ maar nu is het
‘mensen’ = brede en ruime beschrijving

In de dagdagelijkse opvoeding kunnen zich enkele problemen voordoen  problemen of
situaties van tijdelijke aard  PEDAGOGIEK

Soms zijn de problemen binnen de opvoeding véél groter en absoluut niet te vergelijken
met de ‘gewone problemen’  ORTHOPEDAGOGIEK = een specialisatie van pedagogiek




= Leiden van een kind op een juiste weg,
manier



3. Orthopedagogiek VS ortho-agogiek



= enkel ouderen en volwassenen



1

,→ Orthopedagogiek verlaat het domein van het kind en legt meer de nadruk op de relatie
tussen een begeleider en volwassene
→ Voorbeelden
 Filmpje: NAH (Niet aangeboren hersenletsen)
 Buurtwerk ’t Lampeke  buurtwerk voor ouderen
 Jobstap  focust zich op volwassenen die beperkte kennis van het NL die werk
zoeken
 Wiric  focust op volwassenen met een verstandelijke beperking (licht of zwaar)


4. OrthopedagogieK VS orthopedagogie (met of zonder K)
→ Verschil tussen beide:
o vanaf het moment dat er een k staat gaat
get over de wetenschap (theorie)
o Zonder k = de praktijk, het doel
→ Algemene orthopedagogiek = algemene thema’s
→ Bijzondere orthopedagogiek = specifieke
doelgroep (volwassenen met ASS, kinderen met leerstoornis)
→ OEFENING TOLEDO ONDER H1




5. Orthopedagogiek is een wetenschap!

Evidence based = gebaseerd op bewijs (dingen
waarvan we weten dat ze werken



→ Praktijkwetenschap
 Dagelijkse praktijk  vragen die je
tegenkomt in de dagelijkse praktijk waarvoor je literatuur nodig hebt



→ Dialooggestuurde wetenschap
 Deskundigheidsmodel = Wij weten wat u nodig hebt – ‘ik weet wel wat het
beste is voor jou’  van af stappen
 Dialooggestuurd
o U weet het meeste over u eigen leven = ervaringsdeskundigheid /
insiderperspectief  ik heb nodig wat zij nodig hebben voor hun
kind
o We hebben elk onze eigen ervaring/deskundigheid = dialoog 
telefoongesprek, mailtjes, gewone gesprekken
o Ieder zijn inbreng is even belangrijk = gelijkwaardigheid

2

, → Eclectische wetenschap = choose
 Eclectisch = we gaan naar alle andere wetenschappen kijken en zien wat we
hieruit kunnen gebruiken (uit verschillende dingen iets halen)
o Verschillende methoden combineren en daaruit het beste kiezen
→ Integratieve wetenschap
 = Kaders samenvoegen zodat ze een nieuw geheel vormen
 Maakt gebruik van andere wetenschappen en maken dit tot één logisch
samenhangend geheel
 Heeft eigen theorieën, onderzoek
→ Handelingswetenschap = pluralistische benadering is vertrekpunt
 Gericht op het handelen
o Hulpvraag staat voorop  ondersteuningsvraag stuurt alles
o Verbeteren van kwaliteit van leven
 Hermeneutische methoden = niet verklaren maar proberen begrijpen om dan
er samen en gepast antwoord op geven
 Holistische benadering = kijken naar het volledige geheel (niet enkel kijken
naar kind maar ook gezin, leefsituatie, netwerk,..)
→ Reflectieve wetenschap
 = Terugblikken naar iets  Stilstaan bij je handelen is vooruitgang




6. Orthopedagogiek vanuit internationaal perspectief




Het begrip orthopedagogie bestaat niet in alle landen (voorbeeld: Frankrijk valt onder
sociaal werk)

7. Belangrijke begrippen; begrijpen, in eigen woorden uitleggen, herkennen in
een casus en illustreren met een eigen voorbeeld
→ Pedagogie(k)
→ Orthopedagogie(k)
3

, → Orthoagogie(k)
→ Algemene orthopedagogie(k)
→ Bijzondere orthopedagogie(k)
→ Evidence-based
→ Praktijkkennis = het inzetten van eigen voorkennis, ervaringen en intuïtie wanneer
we in interactie gaan met anderen. Dit gebeurt vaak onbewust en zijn vaak
veralgemeende meningen
→ Praktijktheorie = bewust zijn van praktijkkennis en dit kritisch in vraag stellen
→ Theoretische kennis
→ Praktijkwetenschap = vanuit een nood uit de praktijk dat het als wetenschap
ontstaan is
→ Dialooggestuurd
→ Deskundigheidsmodel
→ Ervaringsdeskundige
→ Insidersperspectief
→ Eclectisch
→ Integratief
→ Hermeneutische methoden
→ Holistische benadering
→ Reflectie

Hoofdstuk 2: Definities van de orthopedagogiek

1. Orthopedagogie is een wetenschap..
→ Maar wat onderzoekt, bestudeert de orthopedagogiek dan?
o = Studieobject
→ Wat wil de orthopedagogiek hiermee bereiken?
o = Doel
→ Wat is de definitie van de orthopedagogiek?
o = in elke definitie wordt het studieobject en het doel vermeld
o Verschillende definitie  verschuiving van klassiek naar modern


2. Klassieke en moderne definities
→ Klassieke definitie = ‘het afwijkende’ en ‘het opvallende’ kind staat centraal
(beschrijven dit)
o Sluit aan bij deficit-denken
o Medisch model = beschrijven van symptomen – diagnose – (medische)
behandeling of verzorging
o Grondlegger = Hanselmann  ‘de leer van hen wiens lichamelijke ontwikkeling
permanent geremd wordt door individuele en sociale factoren’


4