De wereld waarnemen: Tijd
HS 1: Cultuur in de spiegel (CiS)
Samenvatting HS 2 > Cultuur en Cognitie:
Gaat over hoe levende wezens, inclusief mensen, hun omgeving herkennen op basis
van hun geheugen, een combinatie van aangeboren en aangeleerde kennis. Bij mensen
is het unieke dat we niet alleen dingen herkennen, maar ook het besef hebben van wat
we niet herkennen, wat leidt tot de ervaring van de wereld als voortdurend anders dan
onze herinnering. Dit verschil tussen geheugen en werkelijkheid is de basis van cultuur,
die bestaat uit hoe we omgaan met dat verschil.
Cultuur = is een cognitief proces waarbij we onze kennis gebruiken om betekenis te
geven aan nieuwe ervaringen, met voortdurende aanpassingen aan wat we herinneren
en wat we ervaren.
De tekst gaat verder in op de vier basisvaardigheden die mensen gebruiken om met deze
spanning om te gaan:
- Waarnemen
- Verbeelden
- Conceptualiseren
- Analyseren
De tekst legt uit dat deze cognitieve processen ons in staat stellen niet alleen met het
verleden om te gaan, maar ook met de toekomst. Cultuur is dus een dynamisch proces,
dat zich ontwikkelt van eenvoudige waarnemingen naar complexere vormen van
abstract denken en wetenschappelijke analyse.
Cultuuronderwijs heeft als doel deze cognitieve vaardigheden bij leerlingen te
ontwikkelen en hen te leren omgaan met de voortdurend veranderende werkelijkheid.
De centrale definitie van cultuur (uit tekst cultuur en cognitie):
= Een cognitief proces waarin mensen omgaan met het verschil tussen hun geheugen
(wat ze weten) en de werkelijkheid (wat ze ervaren). Het gaat niet alleen om kennis en
vaardigheden, maar vooral om hoe we nieuwe ervaringen betekenis geven door deze te
vergelijken met wat we al weten en hoe we ons geheugen aanpassen om met de
veranderende wereld om te gaan.
Cultuur
= manier waarop je als mens de wereld vorm en betekenis geeft.
= cultuur is niet alleen persoonlijk, je deelt cultuur ook met anderen.
= cultuur is deels individueel, maar grotendeels collectief.
= iets typisch menselijk
= voortdurend cognitief proces
Cultuur in de Spiegel
= een theoretisch kader die kan worden gebruikt door onderwijsverstrekkers en het
culturele veld.
,Barend van Heusden
= Nederlandse cognitiewetenschapper die een cultuurtheorie heeft over CiS.
Quiz natuur of cultuur?
- Rij bomen is op zich geen cultuur, maar dat de mens ze in een rij heeft geplant is
wel een vorm van cultuur.
- Een schilderij = cultuur
- Analyse van het weer (weerbericht) = cultuur bepaald
- Herdenkingstekens als bloemen, bidprentjes of kaarsen = cultuur
Reflecteren over cultuur > leidt tot een sterker cultureel bewustzijn.
Cultuur in de klas omdat:
- Leerlingen ontwikkelen een rijker cultureel bewustzijn
- Worden bewust van hun eigen culturele identiteit > hierdoor worden de
leerlingen burgers die kritisch naar zichzelf en de omgeving kunnen kijken.
Cultuur in de Spiegel
- Kader die je helpt om met je leerlingen te reflecteren over wie we zijn als mensen
en wat we doen.
- Door CiS spreken leerkrachten en kunstenaars in dezelfde taal over
cultuureducatie.
- Leerlingen ontwikkelen een open zelfbeeld, worden zich bewust van zichzelf, de
ander en de samenleving.
- Leerlingen gaan genuanceerder handelen.
Om te reflecteren op het denken en het doen van de mens > 4 basisvaardigheden van
cultuur:
- Waarnemen
- Verbeelden
- Conceptualiseren
- Analyseren
Door het inzetten van deze 4 culturele basisvaardigheden kan een persoon reflecteren
op cultuur en op die manier een cultureel bewustzijn ontwikkelen.
Cultureel bewustzijn
- Via reflectie aan de hand van 4 vaardigheden vergoot men het cultureel (zelf)
bewustzijn.
, Waarnemen
- Lichaam: dans, gebaren, houding, beweging, klank…
- Met alle zintuigen
- Wat we waarnemen beleven we op een bepaalde manier omdat we het koppelen
aan eerdere waarnemingen/herinneringen.
Vb.
- Als je iemand ontmoet gaat je geheugen in een fractie van een seconde na of je
deze persoon herkent.
- Muziek bespeelt je zintuigen. Je voelt de bas, je hoort het geluid, je beweegt op de
verschillende klanken.
Verbeelden
- Voorwerpen: muziekinstrument, apparaat, decor, kostuum…
- We doen iets met wat we waarnemen.
- Vermogen om iets nieuws te kunnen maken.
- Wie iets maakt > gebruikt verbeelding.
- Kan in gedrag, voorwerpen en ideeën uitgedrukt worden.
Vb.
- Als je iemand ontmoet dan gebruik je je verbeelding om wat je niet direct
waarneemt aan te vullen met andere elementen. (je stelt je voor hoe iemand
leeft, waar iemand woont…)
Conceptualiseren
- Taal: dialoog, discussie, verhaal, lied, presentatie…
- Moeilijk woord voor het benoemen en duiden.
- Het gaat om het vormen van begrippen. (iets concreet wordt vertaald als > wat
een hoge berg)
Vb.
- Als je iemand ontmoet, dan geef je met behulp van begrippen betekenis aan die
ontmoeting en die persoon. (Iemand is familie of een vriend…)
- Als je een kind tijdens een gesprek probeert uit te leggen wat een paard is.
Analyseren
- Grafische tekens: letters, noten, vlaggen, schema’s, landkaarten…
- Mensen plaatsen dingen in een context en daardoor kunnen ze ook
verbanden/patronen herkennen.
- Het toetsen van gegevens aan andere info
Vb.
- Als je iemand ontmoete, kun je analyseren met wat voor type persoon je te
maken hebt. (Vrolijk, te vertrouwen…)
- Aan de hand van een schematische voorstelling weten hoe een paard eruitziet.
HS 1: Cultuur in de spiegel (CiS)
Samenvatting HS 2 > Cultuur en Cognitie:
Gaat over hoe levende wezens, inclusief mensen, hun omgeving herkennen op basis
van hun geheugen, een combinatie van aangeboren en aangeleerde kennis. Bij mensen
is het unieke dat we niet alleen dingen herkennen, maar ook het besef hebben van wat
we niet herkennen, wat leidt tot de ervaring van de wereld als voortdurend anders dan
onze herinnering. Dit verschil tussen geheugen en werkelijkheid is de basis van cultuur,
die bestaat uit hoe we omgaan met dat verschil.
Cultuur = is een cognitief proces waarbij we onze kennis gebruiken om betekenis te
geven aan nieuwe ervaringen, met voortdurende aanpassingen aan wat we herinneren
en wat we ervaren.
De tekst gaat verder in op de vier basisvaardigheden die mensen gebruiken om met deze
spanning om te gaan:
- Waarnemen
- Verbeelden
- Conceptualiseren
- Analyseren
De tekst legt uit dat deze cognitieve processen ons in staat stellen niet alleen met het
verleden om te gaan, maar ook met de toekomst. Cultuur is dus een dynamisch proces,
dat zich ontwikkelt van eenvoudige waarnemingen naar complexere vormen van
abstract denken en wetenschappelijke analyse.
Cultuuronderwijs heeft als doel deze cognitieve vaardigheden bij leerlingen te
ontwikkelen en hen te leren omgaan met de voortdurend veranderende werkelijkheid.
De centrale definitie van cultuur (uit tekst cultuur en cognitie):
= Een cognitief proces waarin mensen omgaan met het verschil tussen hun geheugen
(wat ze weten) en de werkelijkheid (wat ze ervaren). Het gaat niet alleen om kennis en
vaardigheden, maar vooral om hoe we nieuwe ervaringen betekenis geven door deze te
vergelijken met wat we al weten en hoe we ons geheugen aanpassen om met de
veranderende wereld om te gaan.
Cultuur
= manier waarop je als mens de wereld vorm en betekenis geeft.
= cultuur is niet alleen persoonlijk, je deelt cultuur ook met anderen.
= cultuur is deels individueel, maar grotendeels collectief.
= iets typisch menselijk
= voortdurend cognitief proces
Cultuur in de Spiegel
= een theoretisch kader die kan worden gebruikt door onderwijsverstrekkers en het
culturele veld.
,Barend van Heusden
= Nederlandse cognitiewetenschapper die een cultuurtheorie heeft over CiS.
Quiz natuur of cultuur?
- Rij bomen is op zich geen cultuur, maar dat de mens ze in een rij heeft geplant is
wel een vorm van cultuur.
- Een schilderij = cultuur
- Analyse van het weer (weerbericht) = cultuur bepaald
- Herdenkingstekens als bloemen, bidprentjes of kaarsen = cultuur
Reflecteren over cultuur > leidt tot een sterker cultureel bewustzijn.
Cultuur in de klas omdat:
- Leerlingen ontwikkelen een rijker cultureel bewustzijn
- Worden bewust van hun eigen culturele identiteit > hierdoor worden de
leerlingen burgers die kritisch naar zichzelf en de omgeving kunnen kijken.
Cultuur in de Spiegel
- Kader die je helpt om met je leerlingen te reflecteren over wie we zijn als mensen
en wat we doen.
- Door CiS spreken leerkrachten en kunstenaars in dezelfde taal over
cultuureducatie.
- Leerlingen ontwikkelen een open zelfbeeld, worden zich bewust van zichzelf, de
ander en de samenleving.
- Leerlingen gaan genuanceerder handelen.
Om te reflecteren op het denken en het doen van de mens > 4 basisvaardigheden van
cultuur:
- Waarnemen
- Verbeelden
- Conceptualiseren
- Analyseren
Door het inzetten van deze 4 culturele basisvaardigheden kan een persoon reflecteren
op cultuur en op die manier een cultureel bewustzijn ontwikkelen.
Cultureel bewustzijn
- Via reflectie aan de hand van 4 vaardigheden vergoot men het cultureel (zelf)
bewustzijn.
, Waarnemen
- Lichaam: dans, gebaren, houding, beweging, klank…
- Met alle zintuigen
- Wat we waarnemen beleven we op een bepaalde manier omdat we het koppelen
aan eerdere waarnemingen/herinneringen.
Vb.
- Als je iemand ontmoet gaat je geheugen in een fractie van een seconde na of je
deze persoon herkent.
- Muziek bespeelt je zintuigen. Je voelt de bas, je hoort het geluid, je beweegt op de
verschillende klanken.
Verbeelden
- Voorwerpen: muziekinstrument, apparaat, decor, kostuum…
- We doen iets met wat we waarnemen.
- Vermogen om iets nieuws te kunnen maken.
- Wie iets maakt > gebruikt verbeelding.
- Kan in gedrag, voorwerpen en ideeën uitgedrukt worden.
Vb.
- Als je iemand ontmoet dan gebruik je je verbeelding om wat je niet direct
waarneemt aan te vullen met andere elementen. (je stelt je voor hoe iemand
leeft, waar iemand woont…)
Conceptualiseren
- Taal: dialoog, discussie, verhaal, lied, presentatie…
- Moeilijk woord voor het benoemen en duiden.
- Het gaat om het vormen van begrippen. (iets concreet wordt vertaald als > wat
een hoge berg)
Vb.
- Als je iemand ontmoet, dan geef je met behulp van begrippen betekenis aan die
ontmoeting en die persoon. (Iemand is familie of een vriend…)
- Als je een kind tijdens een gesprek probeert uit te leggen wat een paard is.
Analyseren
- Grafische tekens: letters, noten, vlaggen, schema’s, landkaarten…
- Mensen plaatsen dingen in een context en daardoor kunnen ze ook
verbanden/patronen herkennen.
- Het toetsen van gegevens aan andere info
Vb.
- Als je iemand ontmoete, kun je analyseren met wat voor type persoon je te
maken hebt. (Vrolijk, te vertrouwen…)
- Aan de hand van een schematische voorstelling weten hoe een paard eruitziet.
