, Artevelde hogeschool
WERELD WAARNEMEN
2
, Artevelde hogeschool
4.1. HERKENNEN VAN EEN AANTAL VEELVOORKOMENDE SOORTEN
Zie bundel
4.2. EVOLUTIE
Wat is evolutie?
Het proces waarbij kenmerken van levende organismen over generaties heen wijzigen.
Vroeger geloofden ze niet in evolutie = de leer van het fixisme
4.2.0. DE KLASSIEKE OUDHEID
Plato en zijn leerling Aristoteles
Plato dacht dat soorten onveranderlijk waren.
Aristoteles dacht dat levende organismen ontstaan door een innerlijke vormgevende kracht uit niet-levende
materie. Hij dacht dat alle 4-voeters uit één larve waren ontstaan, die vervolgens aanleiding gaf tot alle nu
bekende soorten. → Door kruising konden nieuwe soorten ontstaan.
4.2.1. CREATIONISTEN EN INTELLIGENT DESIGN
Wat zijn creationisten?
Creationisten geloven d/d wereld, en alles erop, geschapen is d/e God. Soorten kunnen
volgens creationisten niet evolueren tot nieuwe soorten (de zogenaamde macro-evolutie).
Wel zijn veranderingen binnen een soort door natuurlijke variatie mogelijk (de
zogenaamde micro-evolutie).
Waarom is het creationisme geen evolutietheorie?
Omdat men geen (macro)evolutie aanvaart.
Wat geloven aanhangers van de theorie van intelligent design?
Zij geloven dat er b/h ontstaan en de ontwikkeling van leven een sturende kracht moet
geweest zijn. Ze denken dat we afstammen v/e eencellig organisme, maar d/e intelligente
ontwerper dat zo gepland heeft en de evolutie stuurt.
4.2.2. JEAN BAPTISTE LAMARCK
Wie is Jean Baptiste Lamarck?
Hij wordt meestal beschouwd a/d 1ste wetenschapper d/e uitgewerkte evolutietheorie
formuleerde.
Hoe klinkt de evolutietheorie van Lamarck?
Er ontstaat voortdurend en telkens opnieuw onzichtbaar leven uit de modder door inwerking
van elektriciteit en warmte. Dat leven ontwikkelt zich tot bepaalde prototypes, die zich op
hun beurt ontwikkelen tot steeds complexere vormen. Soorten evolueren dus tot nieuwe
soorten, maar er sterven geen soorten uit.
Door welke 2 mechanismen gebeurt deze evolutie?
1. D/e opeenstapeling van kleine afwijkingen, gestuurd d/e interne kracht tussen
ouders en hun nakomelingen.
2. De overerfbaarheid van tijdens het leven verworven kenmerken = het
(neo)lamarckisme.
• Deze kenmerken ontstaan doordat organismen vanuit en behoefte i/e bepaalde
omgeving nieuwe organen of eigenschappen krijgen door training. Het niet
gebruiken van bepaalde delen v/h lichaam zorgt er volgens Lamarck voor d/d
delen kleiner worden en zelfs verdwijnen.
• Denk aan de giraf
3
, Artevelde hogeschool
Wat gebeurt er als mutaties onder stress staan?
Men heeft ontdekt dat eencellige organismen bij stress ervoor kunnen zorgen d/e meer
mutaties optreden:
• Ze onderdrukken dan hun controlemechanismen of zorgen ervoor d/e slordiger
wordt overgeschreven.
• De plaats v/h gen kan er ook voor zorgen of het gen gevoelig is voor mutatie of
niet.
• Genen dicht bij de uiteinden v/d chromosomen hebben een hogere kans om te
muteren.
• Daarnaast zijn er mechanismen die ervoor zorgen dat bepaalde genen aan- en
uitgezet kunnen worden in bepaalde omstandigheden.
• De studie die zich hiermee bezighoudt, heet de epigenetica.
4.2.3. DARWINISME
Hoe concludeert Darwin dat bergen geleidelijk zijn ontstaan?
Hij maakt op 1 van zijn reizen een zware aardbeving mee en ziet hoe op sommige
plaatsen mosselen 3m boven het zeeniveau bengelen omdat het land omhoog is
gekomen. à Hij denkt dat dit principe ook geldt voor planten en dieren: ze veranderen zo
traag dat we het niet zien.
Waarvan haalt Darwin zijn theorie over ‘survival of the fittest’?
Het aantal levende organismen v/e soort wordt d/e gebrek aan voedsel beperkt t/e
bepaald niveau. Darwin zal hiervan zijn idee halen dat in zulke omstandigheden wie het
best is aangepast zal overleven. De ander zal sterven.
Hoe klinkt Darwins theorie?
• Darwin zegt dat er een onderlinge strijd is tussen individuen om t overleven
= competitie = ‘struggle for existence’.
• Darwin stelt ook vast dat elk individu uniek is, m/d jongen lijken op hun ouders.
o Groot deel kenmerken = overerfbaar.
o Kenmerken leveren een voordeel op i/e bepaalde omgeving, proces van
natuurlijke selectie = ‘survival of the fittest’.
o Evolutie gebeurt stelselmatig over verschillende generaties heen.
Wat zijn adaptaties of aanpassingen?
De overerfbare veranderingen in gedrag, bouw of werking van bepaalde organen die het
organisme een voordeel geven in een bepaalde omgeving.
Welke losse eindjes merkte Darwin op in zijn theorie?
Niet alle adaptaties v/e organisme o/t overleven levert een voordeel op. Hij concludeerde
d/d voortplanting ook kan zorgen v/e voordeel. Deze vorm van adaptatie noemde hij
seksuele selectie.(denk aan de pauw)
4.2.4. GREGOR MENDEL EN ZIJN AANHANGERS
Hoe klinkt de theorie van Gregor Mendel?
Hij toont aan d/e geen vermengde overerving plaatsvindt, dus geen gemiddelde van
kenmerken v/d vader en de moeder. Hij toonde aan dat er ‘erfelijkheidsdeeltjes’
bestonden die volgens een aantal wetmatigheden zorgden v/e bepaald uitzicht v/e
organisme. (dominante en recessieve allelen)
Hoe noemen we aanhangers van Gregor Mendel?
Mendelisten.
Waar focussen de mendelisten heel sterk op?
Op mutaties als mechanisme v/d verandering van soorten.
4
WERELD WAARNEMEN
2
, Artevelde hogeschool
4.1. HERKENNEN VAN EEN AANTAL VEELVOORKOMENDE SOORTEN
Zie bundel
4.2. EVOLUTIE
Wat is evolutie?
Het proces waarbij kenmerken van levende organismen over generaties heen wijzigen.
Vroeger geloofden ze niet in evolutie = de leer van het fixisme
4.2.0. DE KLASSIEKE OUDHEID
Plato en zijn leerling Aristoteles
Plato dacht dat soorten onveranderlijk waren.
Aristoteles dacht dat levende organismen ontstaan door een innerlijke vormgevende kracht uit niet-levende
materie. Hij dacht dat alle 4-voeters uit één larve waren ontstaan, die vervolgens aanleiding gaf tot alle nu
bekende soorten. → Door kruising konden nieuwe soorten ontstaan.
4.2.1. CREATIONISTEN EN INTELLIGENT DESIGN
Wat zijn creationisten?
Creationisten geloven d/d wereld, en alles erop, geschapen is d/e God. Soorten kunnen
volgens creationisten niet evolueren tot nieuwe soorten (de zogenaamde macro-evolutie).
Wel zijn veranderingen binnen een soort door natuurlijke variatie mogelijk (de
zogenaamde micro-evolutie).
Waarom is het creationisme geen evolutietheorie?
Omdat men geen (macro)evolutie aanvaart.
Wat geloven aanhangers van de theorie van intelligent design?
Zij geloven dat er b/h ontstaan en de ontwikkeling van leven een sturende kracht moet
geweest zijn. Ze denken dat we afstammen v/e eencellig organisme, maar d/e intelligente
ontwerper dat zo gepland heeft en de evolutie stuurt.
4.2.2. JEAN BAPTISTE LAMARCK
Wie is Jean Baptiste Lamarck?
Hij wordt meestal beschouwd a/d 1ste wetenschapper d/e uitgewerkte evolutietheorie
formuleerde.
Hoe klinkt de evolutietheorie van Lamarck?
Er ontstaat voortdurend en telkens opnieuw onzichtbaar leven uit de modder door inwerking
van elektriciteit en warmte. Dat leven ontwikkelt zich tot bepaalde prototypes, die zich op
hun beurt ontwikkelen tot steeds complexere vormen. Soorten evolueren dus tot nieuwe
soorten, maar er sterven geen soorten uit.
Door welke 2 mechanismen gebeurt deze evolutie?
1. D/e opeenstapeling van kleine afwijkingen, gestuurd d/e interne kracht tussen
ouders en hun nakomelingen.
2. De overerfbaarheid van tijdens het leven verworven kenmerken = het
(neo)lamarckisme.
• Deze kenmerken ontstaan doordat organismen vanuit en behoefte i/e bepaalde
omgeving nieuwe organen of eigenschappen krijgen door training. Het niet
gebruiken van bepaalde delen v/h lichaam zorgt er volgens Lamarck voor d/d
delen kleiner worden en zelfs verdwijnen.
• Denk aan de giraf
3
, Artevelde hogeschool
Wat gebeurt er als mutaties onder stress staan?
Men heeft ontdekt dat eencellige organismen bij stress ervoor kunnen zorgen d/e meer
mutaties optreden:
• Ze onderdrukken dan hun controlemechanismen of zorgen ervoor d/e slordiger
wordt overgeschreven.
• De plaats v/h gen kan er ook voor zorgen of het gen gevoelig is voor mutatie of
niet.
• Genen dicht bij de uiteinden v/d chromosomen hebben een hogere kans om te
muteren.
• Daarnaast zijn er mechanismen die ervoor zorgen dat bepaalde genen aan- en
uitgezet kunnen worden in bepaalde omstandigheden.
• De studie die zich hiermee bezighoudt, heet de epigenetica.
4.2.3. DARWINISME
Hoe concludeert Darwin dat bergen geleidelijk zijn ontstaan?
Hij maakt op 1 van zijn reizen een zware aardbeving mee en ziet hoe op sommige
plaatsen mosselen 3m boven het zeeniveau bengelen omdat het land omhoog is
gekomen. à Hij denkt dat dit principe ook geldt voor planten en dieren: ze veranderen zo
traag dat we het niet zien.
Waarvan haalt Darwin zijn theorie over ‘survival of the fittest’?
Het aantal levende organismen v/e soort wordt d/e gebrek aan voedsel beperkt t/e
bepaald niveau. Darwin zal hiervan zijn idee halen dat in zulke omstandigheden wie het
best is aangepast zal overleven. De ander zal sterven.
Hoe klinkt Darwins theorie?
• Darwin zegt dat er een onderlinge strijd is tussen individuen om t overleven
= competitie = ‘struggle for existence’.
• Darwin stelt ook vast dat elk individu uniek is, m/d jongen lijken op hun ouders.
o Groot deel kenmerken = overerfbaar.
o Kenmerken leveren een voordeel op i/e bepaalde omgeving, proces van
natuurlijke selectie = ‘survival of the fittest’.
o Evolutie gebeurt stelselmatig over verschillende generaties heen.
Wat zijn adaptaties of aanpassingen?
De overerfbare veranderingen in gedrag, bouw of werking van bepaalde organen die het
organisme een voordeel geven in een bepaalde omgeving.
Welke losse eindjes merkte Darwin op in zijn theorie?
Niet alle adaptaties v/e organisme o/t overleven levert een voordeel op. Hij concludeerde
d/d voortplanting ook kan zorgen v/e voordeel. Deze vorm van adaptatie noemde hij
seksuele selectie.(denk aan de pauw)
4.2.4. GREGOR MENDEL EN ZIJN AANHANGERS
Hoe klinkt de theorie van Gregor Mendel?
Hij toont aan d/e geen vermengde overerving plaatsvindt, dus geen gemiddelde van
kenmerken v/d vader en de moeder. Hij toonde aan dat er ‘erfelijkheidsdeeltjes’
bestonden die volgens een aantal wetmatigheden zorgden v/e bepaald uitzicht v/e
organisme. (dominante en recessieve allelen)
Hoe noemen we aanhangers van Gregor Mendel?
Mendelisten.
Waar focussen de mendelisten heel sterk op?
Op mutaties als mechanisme v/d verandering van soorten.
4
