Ruimte
1 Landschappen beschrijven..................................................................................................................2
1.1 Wat is een landschap?..................................................................................................................2
1.2 Landschapsvormende factoren.....................................................................................................2
1.3 Landschapselementen..................................................................................................................2
1.3.1 Reliëf......................................................................................................................................2
1.3.2 Landgebruik...........................................................................................................................4
1.3.3 Water.....................................................................................................................................4
1.3.4 Vegetatie...............................................................................................................................4
1.3.5 Bodem...................................................................................................................................4
1.3.6 Open/halfopen/gesloten landschap......................................................................................4
1.3.7 Percelen.................................................................................................................................4
1.3.8 Bevolkingsdichtheid en -spreiding/bebouwing......................................................................4
1.3.9 Wegennet..............................................................................................................................4
2 Didactiek landschapsbeleving..............................................................................................................5
3 Ruimtelijke oriëntatie, kaartbegrip en kaartvaardigheid.....................................................................6
3.1 Zich oriënteren in een landschap..................................................................................................6
3.2 Kaartbegrip en kaartvaardigheid..................................................................................................6
3.3 Wat is een kaart............................................................................................................................6
3.4 Indeling kaarten............................................................................................................................6
3.5 Abstractie-elementen van een kaart............................................................................................6
3.6 Kaartlezen.....................................................................................................................................7
4 Didactiek ruimtelijke oriëntatie en kaartvaardigheid..........................................................................7
5 Aarde...................................................................................................................................................8
5.1 Reliëf en landschap.......................................................................................................................8
5.1.1 Erosie, verwering en sedimentatie........................................................................................8
6 Cartografie...........................................................................................................................................8
6.1 Hoe wordt een kaart gemaakt?....................................................................................................8
6.2 Indeling van kaarten.....................................................................................................................9
6.3 Studie van een topografische kaart..............................................................................................9
6.4 Hoe oriënteren.............................................................................................................................9
7 Topografie.........................................................................................................................................10
, 1 Landschappen beschrijven
1.1 Wat is een landschap?
Landschap:
Heeft te maken met hoe wij onze leefomgeving ervaren (zien), met de manier waarop we van
op een bepaalde plaats kunnen waarnemen;
Het heeft de waarde van een gemeenschappelijk erfgoed, het is van iedereen;
Een dynamisch gegeven: het landschap van nu zal morgen anders zijn.
1.2 Landschapsvormende factoren
Natuurlandschap: landschap dat door natuurlijke krachten tot stand komt.
Cultuurlandschap: werden door ingrijpen van de mens omgevormd (bv. stedelijk landschap).
Halfnatuurlijk landschap: eerder geringe invloed van de mens.
Landelijk landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door akkers,
groen, dieren, etc.
Verstedelijkt landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
deels groen, deel bebouwing.
Stedelijk landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
bebouwing, wegen.
Industrielandschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
fabrieken, bedrijven, loodsen, wegen, etc.
Toeristisch landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
toerisme.
Een landschap is een systeem van relaties tussen verschillende geofactoren:
Substraat (geologische ondergrond en het reliëf);
Klimaat;
Menselijke inbreng.
1.3 Landschapselementen
1.3.1 Reliëf
Reliëf: de grote en kleine oneffenheden van het aardoppervlak;
o Sterk reliëf: veel oneffenheden;
o Zwak reliëf: weinig oneffenheden
Elementen in het reliëf (4 H’s + 1):
o Helling;
o Horizonlijn;
o Hoogteverschil;
o Hoogte afleesbaar van de kaart
o Hoogteligging: het verschil in hoogte (in m) tussen dat punt en het zeepeil (nulpeil).
o Helling: de overgang van de top naar de voet;
Hellingsgraad 100% = de hoogte neemt 100 m toe over een afstand van
100 m;
~2~
1 Landschappen beschrijven..................................................................................................................2
1.1 Wat is een landschap?..................................................................................................................2
1.2 Landschapsvormende factoren.....................................................................................................2
1.3 Landschapselementen..................................................................................................................2
1.3.1 Reliëf......................................................................................................................................2
1.3.2 Landgebruik...........................................................................................................................4
1.3.3 Water.....................................................................................................................................4
1.3.4 Vegetatie...............................................................................................................................4
1.3.5 Bodem...................................................................................................................................4
1.3.6 Open/halfopen/gesloten landschap......................................................................................4
1.3.7 Percelen.................................................................................................................................4
1.3.8 Bevolkingsdichtheid en -spreiding/bebouwing......................................................................4
1.3.9 Wegennet..............................................................................................................................4
2 Didactiek landschapsbeleving..............................................................................................................5
3 Ruimtelijke oriëntatie, kaartbegrip en kaartvaardigheid.....................................................................6
3.1 Zich oriënteren in een landschap..................................................................................................6
3.2 Kaartbegrip en kaartvaardigheid..................................................................................................6
3.3 Wat is een kaart............................................................................................................................6
3.4 Indeling kaarten............................................................................................................................6
3.5 Abstractie-elementen van een kaart............................................................................................6
3.6 Kaartlezen.....................................................................................................................................7
4 Didactiek ruimtelijke oriëntatie en kaartvaardigheid..........................................................................7
5 Aarde...................................................................................................................................................8
5.1 Reliëf en landschap.......................................................................................................................8
5.1.1 Erosie, verwering en sedimentatie........................................................................................8
6 Cartografie...........................................................................................................................................8
6.1 Hoe wordt een kaart gemaakt?....................................................................................................8
6.2 Indeling van kaarten.....................................................................................................................9
6.3 Studie van een topografische kaart..............................................................................................9
6.4 Hoe oriënteren.............................................................................................................................9
7 Topografie.........................................................................................................................................10
, 1 Landschappen beschrijven
1.1 Wat is een landschap?
Landschap:
Heeft te maken met hoe wij onze leefomgeving ervaren (zien), met de manier waarop we van
op een bepaalde plaats kunnen waarnemen;
Het heeft de waarde van een gemeenschappelijk erfgoed, het is van iedereen;
Een dynamisch gegeven: het landschap van nu zal morgen anders zijn.
1.2 Landschapsvormende factoren
Natuurlandschap: landschap dat door natuurlijke krachten tot stand komt.
Cultuurlandschap: werden door ingrijpen van de mens omgevormd (bv. stedelijk landschap).
Halfnatuurlijk landschap: eerder geringe invloed van de mens.
Landelijk landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door akkers,
groen, dieren, etc.
Verstedelijkt landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
deels groen, deel bebouwing.
Stedelijk landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
bebouwing, wegen.
Industrielandschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
fabrieken, bedrijven, loodsen, wegen, etc.
Toeristisch landschap: cultuurlandschap waarbij de ruimte overwegend wordt ingenomen door
toerisme.
Een landschap is een systeem van relaties tussen verschillende geofactoren:
Substraat (geologische ondergrond en het reliëf);
Klimaat;
Menselijke inbreng.
1.3 Landschapselementen
1.3.1 Reliëf
Reliëf: de grote en kleine oneffenheden van het aardoppervlak;
o Sterk reliëf: veel oneffenheden;
o Zwak reliëf: weinig oneffenheden
Elementen in het reliëf (4 H’s + 1):
o Helling;
o Horizonlijn;
o Hoogteverschil;
o Hoogte afleesbaar van de kaart
o Hoogteligging: het verschil in hoogte (in m) tussen dat punt en het zeepeil (nulpeil).
o Helling: de overgang van de top naar de voet;
Hellingsgraad 100% = de hoogte neemt 100 m toe over een afstand van
100 m;
~2~
