Inhoudsopgave
DEEL 0: STERK WISKUNDE-ONDERWIJS
DIFFERENTIATIE BINNEN WISKUNDELESSEN
1. LEERLINGEN MET REKENMOEILIJKHEDEN
1.1 KENMERKEN
Zwakke rekenaars
- Moeizaam automatiseren
- Moeite met complexe rekenproblemen
- Werkgeheugen spel overbelast
- Lager werktempo
- Bij onvolledige of impliciete instructie geraakt deze groep in de problemen
Deze zaken hebben invloed op vertrouwen en motivatie
1.2 HANDVATEN
- De wegwijzers:
o CSA
o Handelen
o Verwoorden
o Automatiseren
o Standaardmethodes
o Inzicht
o Betekenis
- Nood aan gestructureerde aanpak
o Voordoen – samendoen – zelf doen
o Visualiseer stappenplan
o Onthoudkaarten die je aanvult per deeltje leerinhoud
Mogelijkheid om naar onthoudkaarten/ stappenplan terug te grijpen
- Gerichte verlengde instructie
o Voorkom dat zwakke rekenaars te lang zelfstandig oefenen
o Geen nood aan meer oefenen, maar aan meer instructie, begeleide inoefening en feedback
- Splits de leerlijnen in heel kleine schakeltjes, die je geïsoleerd kan oefenen
o In verlengde instructie afwijken van het oefenniveau
- Bereid leerstofgehelen voor
o Niet les per les, maar in grotere gehelen
1
, o Duidelijker zicht op leerlijnen
o Je ziet meer kansen om inhouden meer stapsgewijs aan te bieden
- Voor die leerinhoud een andere aanpak zoeken
o Bv. Ander materiaal
o Bv. Specifiek remedieringspakket
- Pre-teaching
o Zwakke rekenaar een ‘voorsprong’ geven bij nieuwe inhouden
o Eerst klassikale les rond inhoud al iets hebben om aan vast te knopen
- Betrek de zwakke rekenaars zo lang als mogelijk bij de klasinstructie
o Zelfstandig oefenen op een lager niveau => leereffect is hier niet zo hoog
o Zorg zeker voor klassikale start en afronding
- Check de normen vanuit de eindtermen
- Bouw ondersteuning geleidelijk aan af
- Blijf hoge verwachtingen stellen
2 LEERSTOORNIS: DYSLCALCULIE
2.1 CRITERIA
3 criteria:
- Achterstandscriterium
o 10% zwakst scorende kinderen
- Hardnekkigheidscriterium
o Rekenproblemen blijven aanhouden, ook na 6 maand intensieve en adequate remediëring
- Exclusiviteitscriterium
o Rekenproblemen niet volledig toe te schrijven aan ander probleem (lage intelligentie,
ontwikkelingsstoornis)
5% Belgische bevolking heeft dyscalculie
Even vaak bij jongens als meisjes
Komt vaak voor in combinatie met andere stoornissen (dyslexie, DCD en ADHD)
2.2 VERSCHIJNINGSVORMEN
Subtypes die helpen bij het detecteren van risicosignalen:
- Semantische geheugendyscalculie
o Moeite met automatiseren van rekenfeiten (splitsingen, bewerkingen tot 10, tafels)
o Inzichtelijk kunnen ze wel berekenen ≠ geen in inzicht probleem
- Procedurele dyscalculie
o Moeite met onthouden en vlot gebruiken van procedures (optellen met brug, cijferend
vermenigvuldigen)
o Moeite met concepten die voor procedures nodig hebben (begrip teller en noemer)
- Visuospatiële stoornis
o Moeite met ruimtelijk weergegeven informatie (interpreteren van tabellen, meetkunde, kloklezen)
o Ook in andere domeinen waar ruimtelijke voorstellingen een rol spelen (tijdslijn, kaartlezen)
2.3 REDICODIS
2
, - Maatwerk is de boodschap
- Vaak genomen maatregelen
o Tafelkaart
o Onthoudboekje/ stappenplan
o Rekenmachine
3 STERKE REKENAARS
- Steeds meer aandacht voor rekensterke groep
- Heel wat methodes bieden verrijkingsmateriaal
3.1 TYPES
GOED REKENAAR
- Te herkennen door hoge scores
- Kunnen instructies goed volgen
- Maken verwerkingsopdrachten vlot
- Neemt de aangeboden rekenmethodes uit de instructie over
- Goede scores halen is voor deze lln belangrijk => geeft zelfvertrouwen
- Is geïnteresseerd en heeft doorzettingsvermogen
- Bij nieuwe onderwerpen gaat hij in kleine stappen aan de slag => elke stap succeservaring oplevert
- Toepassingen waar hij aangeleerde kennis en methodes in vergelijkbare situaties kan toepassen liggen hem
- Uitdagende, open opgaven vermijdt hij => voorkomen faalangst
Hoe met omgaan?
Inzetten al ‘tutor’ medeleerlingen: door stapsgewijze aanpak zal zijn uitleg in verlengde liggen van je
instructie => op die manier wordt hij bevestigd in zijn kunnen
Blijven oefen op methodes die hij al beheerst heeft geen meerwaarde => werken met ‘compacten’
SNELLE REKENAAR
- Snel van begrip
- Zet grotere denkstappen => hierdoor niet altijd de juiste oplossingsstrategieën
- Vinden inoefenen niet leuk
- Kunnen werkwijze niet makkelijk door de grotere denkstappen
- Stapsgewijs noteren van hun denkproces is voor deze lln moeilijk
- Hoog werktempo => vinden belangrijk om als eerst klaar te zijn => maken daardoor eens fouten => hierdoor
behalen ze niet steeds hoge scores voor wiskunde
Hoe met omgaan?
Foute oplossingsmethodes snel detecteert
o Verwoorden van een methode, gericht nakijken van oefenmateriaal
Gestructureerd en stapsgewijs verwoorden en noteren => moeten ondersteund worden
Met ‘compacten’ werken
3
, Pas beginnen aan verrijkingsopdrachten pas als basiswerk correct is gemaakt
CREATIEVE REKENAAR
- Heeft groot inzicht
- Legt snel verbanden
- Gemotiveerd voor rekenproblemen
- Maakt grote denksprongen
- Andere oplossingsmethodes bedenken
- Bij oefenen vaak wat trager
o Meer bezig met nadenken over methodes en leggen verbanden
- Soms opdrachten andere interpreteren en verder zoeken dan nodig => onderpresteert
Hoe met omgaan?
Einddoel van de les meegeven
Zijn ook gebaat bij oefenen van basisvaardigheden
o Zo oplossingsmethode ook effectief beheersen
o ‘gaten’ in basiskennis
o Open, uitdagende opdrachten => creativiteit kwijt kunnen
3.2 VERRIJKKEN
WAAROM VERRIJKEN
- Sterke rekenaars ervaren geen struikelblokken in basispakket
- Doordat verwerven heel vlot gaat, niet leren omgaan met frustraties
o Hierdoor blijken ze doorzettingsvermogen en vertrouwen te missen
4
DEEL 0: STERK WISKUNDE-ONDERWIJS
DIFFERENTIATIE BINNEN WISKUNDELESSEN
1. LEERLINGEN MET REKENMOEILIJKHEDEN
1.1 KENMERKEN
Zwakke rekenaars
- Moeizaam automatiseren
- Moeite met complexe rekenproblemen
- Werkgeheugen spel overbelast
- Lager werktempo
- Bij onvolledige of impliciete instructie geraakt deze groep in de problemen
Deze zaken hebben invloed op vertrouwen en motivatie
1.2 HANDVATEN
- De wegwijzers:
o CSA
o Handelen
o Verwoorden
o Automatiseren
o Standaardmethodes
o Inzicht
o Betekenis
- Nood aan gestructureerde aanpak
o Voordoen – samendoen – zelf doen
o Visualiseer stappenplan
o Onthoudkaarten die je aanvult per deeltje leerinhoud
Mogelijkheid om naar onthoudkaarten/ stappenplan terug te grijpen
- Gerichte verlengde instructie
o Voorkom dat zwakke rekenaars te lang zelfstandig oefenen
o Geen nood aan meer oefenen, maar aan meer instructie, begeleide inoefening en feedback
- Splits de leerlijnen in heel kleine schakeltjes, die je geïsoleerd kan oefenen
o In verlengde instructie afwijken van het oefenniveau
- Bereid leerstofgehelen voor
o Niet les per les, maar in grotere gehelen
1
, o Duidelijker zicht op leerlijnen
o Je ziet meer kansen om inhouden meer stapsgewijs aan te bieden
- Voor die leerinhoud een andere aanpak zoeken
o Bv. Ander materiaal
o Bv. Specifiek remedieringspakket
- Pre-teaching
o Zwakke rekenaar een ‘voorsprong’ geven bij nieuwe inhouden
o Eerst klassikale les rond inhoud al iets hebben om aan vast te knopen
- Betrek de zwakke rekenaars zo lang als mogelijk bij de klasinstructie
o Zelfstandig oefenen op een lager niveau => leereffect is hier niet zo hoog
o Zorg zeker voor klassikale start en afronding
- Check de normen vanuit de eindtermen
- Bouw ondersteuning geleidelijk aan af
- Blijf hoge verwachtingen stellen
2 LEERSTOORNIS: DYSLCALCULIE
2.1 CRITERIA
3 criteria:
- Achterstandscriterium
o 10% zwakst scorende kinderen
- Hardnekkigheidscriterium
o Rekenproblemen blijven aanhouden, ook na 6 maand intensieve en adequate remediëring
- Exclusiviteitscriterium
o Rekenproblemen niet volledig toe te schrijven aan ander probleem (lage intelligentie,
ontwikkelingsstoornis)
5% Belgische bevolking heeft dyscalculie
Even vaak bij jongens als meisjes
Komt vaak voor in combinatie met andere stoornissen (dyslexie, DCD en ADHD)
2.2 VERSCHIJNINGSVORMEN
Subtypes die helpen bij het detecteren van risicosignalen:
- Semantische geheugendyscalculie
o Moeite met automatiseren van rekenfeiten (splitsingen, bewerkingen tot 10, tafels)
o Inzichtelijk kunnen ze wel berekenen ≠ geen in inzicht probleem
- Procedurele dyscalculie
o Moeite met onthouden en vlot gebruiken van procedures (optellen met brug, cijferend
vermenigvuldigen)
o Moeite met concepten die voor procedures nodig hebben (begrip teller en noemer)
- Visuospatiële stoornis
o Moeite met ruimtelijk weergegeven informatie (interpreteren van tabellen, meetkunde, kloklezen)
o Ook in andere domeinen waar ruimtelijke voorstellingen een rol spelen (tijdslijn, kaartlezen)
2.3 REDICODIS
2
, - Maatwerk is de boodschap
- Vaak genomen maatregelen
o Tafelkaart
o Onthoudboekje/ stappenplan
o Rekenmachine
3 STERKE REKENAARS
- Steeds meer aandacht voor rekensterke groep
- Heel wat methodes bieden verrijkingsmateriaal
3.1 TYPES
GOED REKENAAR
- Te herkennen door hoge scores
- Kunnen instructies goed volgen
- Maken verwerkingsopdrachten vlot
- Neemt de aangeboden rekenmethodes uit de instructie over
- Goede scores halen is voor deze lln belangrijk => geeft zelfvertrouwen
- Is geïnteresseerd en heeft doorzettingsvermogen
- Bij nieuwe onderwerpen gaat hij in kleine stappen aan de slag => elke stap succeservaring oplevert
- Toepassingen waar hij aangeleerde kennis en methodes in vergelijkbare situaties kan toepassen liggen hem
- Uitdagende, open opgaven vermijdt hij => voorkomen faalangst
Hoe met omgaan?
Inzetten al ‘tutor’ medeleerlingen: door stapsgewijze aanpak zal zijn uitleg in verlengde liggen van je
instructie => op die manier wordt hij bevestigd in zijn kunnen
Blijven oefen op methodes die hij al beheerst heeft geen meerwaarde => werken met ‘compacten’
SNELLE REKENAAR
- Snel van begrip
- Zet grotere denkstappen => hierdoor niet altijd de juiste oplossingsstrategieën
- Vinden inoefenen niet leuk
- Kunnen werkwijze niet makkelijk door de grotere denkstappen
- Stapsgewijs noteren van hun denkproces is voor deze lln moeilijk
- Hoog werktempo => vinden belangrijk om als eerst klaar te zijn => maken daardoor eens fouten => hierdoor
behalen ze niet steeds hoge scores voor wiskunde
Hoe met omgaan?
Foute oplossingsmethodes snel detecteert
o Verwoorden van een methode, gericht nakijken van oefenmateriaal
Gestructureerd en stapsgewijs verwoorden en noteren => moeten ondersteund worden
Met ‘compacten’ werken
3
, Pas beginnen aan verrijkingsopdrachten pas als basiswerk correct is gemaakt
CREATIEVE REKENAAR
- Heeft groot inzicht
- Legt snel verbanden
- Gemotiveerd voor rekenproblemen
- Maakt grote denksprongen
- Andere oplossingsmethodes bedenken
- Bij oefenen vaak wat trager
o Meer bezig met nadenken over methodes en leggen verbanden
- Soms opdrachten andere interpreteren en verder zoeken dan nodig => onderpresteert
Hoe met omgaan?
Einddoel van de les meegeven
Zijn ook gebaat bij oefenen van basisvaardigheden
o Zo oplossingsmethode ook effectief beheersen
o ‘gaten’ in basiskennis
o Open, uitdagende opdrachten => creativiteit kwijt kunnen
3.2 VERRIJKKEN
WAAROM VERRIJKEN
- Sterke rekenaars ervaren geen struikelblokken in basispakket
- Doordat verwerven heel vlot gaat, niet leren omgaan met frustraties
o Hierdoor blijken ze doorzettingsvermogen en vertrouwen te missen
4
