WORTEL
Functies wortel
• Verankering → wortel in de grond, zodat hij niet wegvliegt
• Wateropname
• Nutriëntenopname
• Interactie met bacteriën en schimmels
• Voorraadfunctie → plaats waar hormonen geproduceerd worden
• Syntheseplaats cytokinine
Wortel
(Meestal) niet geleed (geen knoppen, knopen, bladeren)
→ Wortelknoppen zorgen voor opslag bij onder andere linde, olm, robinia
3 types wortels:
• Zijwortels (1e, 2e, 3e, … orde) = laterale wortels
• Bijwortels = adventiefwortels
o Staat nooit op andere wortel, maar op stengel
o Kan zijwortel hebben
• Wortelharen → kunnen zowel op bijwortels als op zijwortels staan
Wortelharen:
Grote wortel = kiemwortel → daarop groeien wortelhaartjes, eencellige structuren die uit
de epidermis komen
In plaats van huidmondjes zijn er wortelhaartjes
Wortelhaartjes zitten zowel op bijwortels als op zijwortels → plaats waar nutriënten
opgenomen worden/binnenkomen.
Gigantische lengte en oppervlakte
• Voorbeeld 1 roggeplant (Secale cereale)
o 13.8 miljoen bijwortels
o 600 km
o 14 miljard wortelhaartjes
o 236 m2 + 400 m2 = 636 m2 oppervlakte
o Vergelijk met LAI = 6m2 m-2
1
, o LAI = leaf area index = oppervlakte bladeren/grondoppervlakte dat plant
inneemt → eenheidsloos
• Fruitboom in boogaard (1m afstand)
o 12-18 km per boom
• Bomen:
o Eik (48 jaar): 739 km
o Beuk (63 jaar): 2520 km
o Fijnspar (44 jaar): 1330 km
Uitwendige morfologie
• Calyptra: wortelmutsje → bescherming
• Gladde zone: celdeling en cel strekking → zit boven het wortelkapje,
dit is het jongste gedeelten de cellen zijn nog aan het groeien en aan
het delen
• Wortelharenzone: functioneren enkele dagen → epidermis heeft tijd
gehad om wortelhaartjes te vormen
• Eerste zijwortels in verkurkte zone (subepidermale zone verkurkt en
wordt exodermis) → Wortelhaartjes functioneren maar een paar
dagen, dan gaan de wortelhaartjes kapot, ook de epidermis gaat
kapot → epidermis moet vervangen worden door exodermis, eerste
worden de zijwortels gevormd
Zijwortels gaan door weefsel van wortel naar buitend geduwd worden,
bovenaan de wortel moet je wijzigingen krijgen
• Wortelhals → wijziging in vaatbundelsysteem
• Hypocotyl → wijziging in vaatbundelsysteem
Wortelstelsels:
• Allorhizie
o Hoofdwortel (kiemwortel) met zijwortels (laterale wortels)
o Ontwikkelt uit kiemwortel
o Dicotylen
o Penwortel
• Homorhizie
o Bijwortels (adventiefwortels)
o Ontwikkelt niet uit kiemwortel
o Monocotylen
Morfologie van wortels kunnen sterk variëren aan de hand van
omstandigheden.
2
Functies wortel
• Verankering → wortel in de grond, zodat hij niet wegvliegt
• Wateropname
• Nutriëntenopname
• Interactie met bacteriën en schimmels
• Voorraadfunctie → plaats waar hormonen geproduceerd worden
• Syntheseplaats cytokinine
Wortel
(Meestal) niet geleed (geen knoppen, knopen, bladeren)
→ Wortelknoppen zorgen voor opslag bij onder andere linde, olm, robinia
3 types wortels:
• Zijwortels (1e, 2e, 3e, … orde) = laterale wortels
• Bijwortels = adventiefwortels
o Staat nooit op andere wortel, maar op stengel
o Kan zijwortel hebben
• Wortelharen → kunnen zowel op bijwortels als op zijwortels staan
Wortelharen:
Grote wortel = kiemwortel → daarop groeien wortelhaartjes, eencellige structuren die uit
de epidermis komen
In plaats van huidmondjes zijn er wortelhaartjes
Wortelhaartjes zitten zowel op bijwortels als op zijwortels → plaats waar nutriënten
opgenomen worden/binnenkomen.
Gigantische lengte en oppervlakte
• Voorbeeld 1 roggeplant (Secale cereale)
o 13.8 miljoen bijwortels
o 600 km
o 14 miljard wortelhaartjes
o 236 m2 + 400 m2 = 636 m2 oppervlakte
o Vergelijk met LAI = 6m2 m-2
1
, o LAI = leaf area index = oppervlakte bladeren/grondoppervlakte dat plant
inneemt → eenheidsloos
• Fruitboom in boogaard (1m afstand)
o 12-18 km per boom
• Bomen:
o Eik (48 jaar): 739 km
o Beuk (63 jaar): 2520 km
o Fijnspar (44 jaar): 1330 km
Uitwendige morfologie
• Calyptra: wortelmutsje → bescherming
• Gladde zone: celdeling en cel strekking → zit boven het wortelkapje,
dit is het jongste gedeelten de cellen zijn nog aan het groeien en aan
het delen
• Wortelharenzone: functioneren enkele dagen → epidermis heeft tijd
gehad om wortelhaartjes te vormen
• Eerste zijwortels in verkurkte zone (subepidermale zone verkurkt en
wordt exodermis) → Wortelhaartjes functioneren maar een paar
dagen, dan gaan de wortelhaartjes kapot, ook de epidermis gaat
kapot → epidermis moet vervangen worden door exodermis, eerste
worden de zijwortels gevormd
Zijwortels gaan door weefsel van wortel naar buitend geduwd worden,
bovenaan de wortel moet je wijzigingen krijgen
• Wortelhals → wijziging in vaatbundelsysteem
• Hypocotyl → wijziging in vaatbundelsysteem
Wortelstelsels:
• Allorhizie
o Hoofdwortel (kiemwortel) met zijwortels (laterale wortels)
o Ontwikkelt uit kiemwortel
o Dicotylen
o Penwortel
• Homorhizie
o Bijwortels (adventiefwortels)
o Ontwikkelt niet uit kiemwortel
o Monocotylen
Morfologie van wortels kunnen sterk variëren aan de hand van
omstandigheden.
2
