Samenvatting Bronnen en onderzoeksontwerp in de criminologie: conceptueel ontwerp deel I

Bronnen en Onderzoeksontwerp in de
criminologie

Hoofdstuk 1: projectontwerp
(onderzoeksontwerp in criminologie)
Conceptueel ontwerp

= wat je in + met onderzoek wil bereiken

Technisch ontwerp: hoe je iets gaat bereiken

Verschillende functies:

- Sturingsfunctie: sturing bij maken van ontwerp, uitvoeren van
project…
- Motivatiefunctie: onderzoek moet voor jezelf interessant zijn
- Evaluatiefunctie: hoe project bijdraagt aan oplossen van probleem +
welke kennis onderzoek gaat opleveren

Bijvoorbeeld: jeugdcriminaliteit

- definitie jeugdcriminaliteit + doelgroep
- Waarom wil ik dit onderzoeken?
- In welke mate wil ik dit onderzoeken?
- Vragenlijst  interviews

Iteratief ontwerpen

• Voortduren heen-en-weergaande beweging tussen onderdelen van
ontwerp

 Aansluiten bij interesses
 Verandering van methode om optimale resultaten te krijgen
 Creativiteit die later in onderzoek opduikt

• Bijstelling van vraagstelling, onderzoeksonderdelen…

• Herbezinnen en herschrijven


Hoofdstuk 2: doelstelling
Onderzoek moet tot iets bijdragen

Keuze van onderzoeksprobleem beïnvloed door factoren

,1)&2) Politieke & sociale context – wensen van de opdrachtgever

• Politieke gebeurtenissen (mode-trends) (vb. aanslag Zaventem)

• Grote wetenschappelijke instituten (long term research): bestaande
onderzoeken ondersteunen

• Opdrachtgevers (beleidsonderneming(gemeente, stad), one shot
projects(vb. onderzoek tijdens Coronapandemie))

Onderzoekspotentieel - opdrachtgevers

• Universiteiten / hogescholen / privé-studiebureaus

• Opdrachtgevers

Vb.(inter)nationale staten, ministeries, regio’s, gemeenten, bedrijven…

• Grote wetenschappelijke instituten / wetenschapsfinanciers

Vb. FWO – Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen

3) Criminologisch paradigma

= theoretische school of traditie  manier van kijken naar criminaliteit

• Individueel positivisme (bv. biologische criminaliteitstheorieën:
genetische aanleg van daders…)

• Neo-individueel positivisme (bv. sociale controletheorie: combinatie
van individu en sociale omgeving...)

• Sociaal positivisme (bv. ecologische theorie: sociale context waarin
mensen leven)

• Marxistische theorieën (vb. inkomstongelijkheden, klassenstructuur
in maatschappij…)

• Neo-marxistische theorieën (bv. links realisme,…)

• Micro theorieën: verklaren gedrag van individuen

• middle range theorieën: relatie individuen en structurele
factoren

• grand theorieën: bestuderen van maatschappij en macht

OPGELET: Theoretical blindness: objectief blijven tijdens onderzoek +
kritisch zijn



4) Waarden en maatschappelijke problemen

• Maatschappelijke projecten

, • Opvattingen over goed en kwaad

• Opvattingen over sociale rechtvaardigheid

• Opvattingen over vrijheid en democratie

OPGELET: Maatschappelijk engagement versus objectiviteit: objectief
blijven en concluderen



5) Voorkeur voor een methode

• Alleen harde kwantitatieve technieken (= meten, tellen..  cijfers)
verdienen het etiket ’wetenschappen’?

Of

• Interesse in de eigenheid, het eigenaardige, van een fenomeen
(kwalitatief: gericht op interviews, observaties…)

• Voorkeur voor bepaalde dataverzamelingsmethoden en data-
anaysemethoden

OPGELET: Voorkeur versus ‘reactiviteit’

Vb. Drugsbendes kun je niet interviewen  methode moeten
aanpassen



6) Voorkeur voor een theorie

= Link tussen jezelf als persoon (of als lid van een bepaalde sociale groep)
en een theorie

• Vrouwen

• Etnische minderheden (vb. migratieachtergrond)

• Slachtofferervaringen

• Persoonlijke ervaringen

OPGELET: Eigen betrokkenheid versus de nodige afstand: Je mag niet “te”
betrokken zijn bij onderzoek (mentaal stabiliteit)



7) Wetenschapsfilosofische opvattingen

• Veralgemeenbaarheid: populatie onderzoeken  veralgemenen

• Unieke en particuliere: specifiek aan ruimte (NIET te kunnen
veralgemenen)

, • Traditie van onderzoeksgroep



8) Reikwijdte van de studie: ‘ruimte’ en ‘tijd’

1. Ben je geïnteresseerd in… (= ruimte)

• Individuele psychologische processen?

• Interacties binnen kleine groepjes mensen?

• Het leven in een lokale gemeenschap?

• Of grote populaties?

2. Ben je geïnteresseerd in… (= tijd)

• Momentopnames? (studie op 1 moment)

• Vergelijkingen tussen momenten in de tijd? (studie die jaren
loopt)



9) Zuiver vs toegepast wetenschappelijk onderzoek

1. Ben je geïnteresseerd in…

• Theorieën ontwikkelen?

• Hypothesen toetsen?

2. Ben je geïnteresseerd in…

• Exploreren en oplossen van maatschappelijke problemen?

• Rechtstreekse gevolgen voor het sociaal of strafrechtelijk
beleid?

• Actie-onderzoek – evaluatie-onderzoek – behoeften-
onderzoek?



De probleemstelling
= Wat?, Hoe?, Waarom?, Waar?...

• Nadruk op de uitvoering (bovenbouw) = niet nadenken over
onderzoeksplan (= onderbouw)

• onderbouw = sterk onderzoeksplan maken

“Columbus zwierf niet doelloos rond. Hij zeilde in westelijke richting
op grond van een aannemelijke theorie.”