Samenvatting Oefenvragen tentamen kennislijn: PPB

Opvoeden
Wat is het verschil tussen Impliciete sturing (functionele opvoeding) is wanneer je tussen de regels door het goede
impliciete en expliciete voorbeeld geeft. Expliciete sturing (intentionele opvoeding) is wanneer je heel duidelijk zegt
sturing? wat je van het kind verwacht.
Wat zijn Opvoeddimensies zorgen ervoor dat kinderen zich door de verschillende ontwikkelingsfasen
opvoedingsdimensies? heen kunnen slaan om volwassen te worden. Het toepassen van de dimensies maakt het
voor iedereen gemakkelijker om, eenmaal volwassen, adequaat om te gaan met eisen die
aan je worden gesteld.
Wat is ondersteuning Ondersteuning wordt omschreven als het opvoedgedrag van de ouder dat liefde en zorg
bieden? uitdrukt en dat zich richt op zijn fysieke en emotionele welzijn, waardoor het kind zich
begrepen en geaccepteerd voelt.
 Warmte en affectie duiden op de emotionele beschikbaarheid van de ouder.
 Responsiviteit: de mate waarin de ouder adequaat reageert op de signalen van het
kind.
 Sensitiviteit: gevoelig zijn voor de signalen die het kind afgeeft ten aanzien van zijn
behoeften en gevoelens.
 Betrokkenheid
 Emotionele ondersteuning: straf en belonen
 Aandacht
Wat is instructie geven? Instructie geven houdt in duidelijk maken aan het kind wat de bedoeling van iets is en welk
gedrag verwacht wordt. Het gaat hier om de informatie die het kind krijgt voor het
ontwikkelen van kennis en vaardigheden. Hierdoor leert het kind hoe hij zelf problemen op
kan lossen en verantwoordelijkheid kan dragen voor zijn beslissingen.
Als kinderen overladen worden met instructies kan het volgende gebeuren:
 Het kind zal geen eigen initiatieven durven ontplooien.
 Het kind zal te veel bezig zijn met wat de ouder zal denken van de acties die het van
plan is te ondernemen, waardoor het niet durft te handelen.
Welke twee vormen van Autoritaire controle
controle uitoefenen zijn er en De ouder oefent druk uit op het kind om correct gedrag te vertonen. Macht en gezag spelen
wat houden deze in? een centrale rol. De ouder gebruikt zijn macht om bepaald gedrag af te dwingen. De
behoeften van het kind worden ondergeschikt gemaakt aan die van de ouder. Er zijn strikte
regels en die ondermijnen de bewegingsvrijheid en autonomie van het kind. Er is geen
sprake van gelijkwaardigheid. Deze vorm van controle heeft een negatieve invloed op de
ontwikkeling van het kind.

Autoritatieve controle
De ouder geeft het kind informatie, instructie, suggesties en aanwijzingen voor gewenst
gedrag. De ouder hecht waarde aan openheid en zal door uitleg en verklaringen te geven,
proberen instemming te krijgen voor zijn verwachtingen van het kind. Er is sprake van
gelijkwaardigheid. Deze vorm van controle heeft in de meeste gevallen een positief effect
op het kind. De regels waar het kind zich aan moet houden zijn helder en bij overtreding
wordt gestraft. Positief gedrag wordt beloond. Bij straf geeft de ouder een verklaring voor
zijn afkeuring.
Wat is grenzen stellen? Grenzen stellen heeft te maken met de wijze waarop de ouder het kind bestraft of beloont
om gewenst gedrag aan te leren. Gedragsverandering vindt plaats door middel van
beïnvloeding. Voor het stellen van grenzen is consequentie belangrijk. De ouder toont
respect voor de autonomie van het kind en biedt hem de gelegenheid om zich op eigen
wijze te ontwikkelen. Het kind is het meest gebaad bij consequent opvoedgedrag van de
ouder. Door duidelijke grenzen te stellen leert het kind om zijn gedrag af te stemmen op
een situatie en rekening te houden met anderen. Het kind leert ook verantwoordelijkheid
te nemen voor zijn daden. Het kind leert ook zijn eigen grenzen kennen.

,Wat zijn de pedagogische Het voornaamste doel van de ouder is dat het kind opgroeit tot een volwassen persoon die
opvoeddoelen? zich kan handhaven in de maatschappij. Het toepassen van opvoedingsdoelen valt onder
intentioneel opvoedgedrag (= duidelijk maken wat er van het kind wordt verwacht).

Kuipers noemt drie algemene opvoedingsdoelen (de drie Z’s).
1. Zelfstandigheid (individu)
Het kind is in staat om zelf keuzes te maken, daarbij hoort het recht op een eigen
leven en uitvinden wat van belang is. De bedoeling is dat het kind zelf beslissingen
leert nemen, een eigen leven leert leiden en eigen mogelijkheden leert ontdekken.
2. Zelfredzaamheid (samenleving)
Het kind is in staat keuzes te maken en deze te verantwoorden, mondigheid en
verantwoordelijkheid worden hier gestimuleerd. Het kind wordt geleerd om op een
positieve manier vorm te geven aan zijn toekomstige rol in de samenleving.
3. Zelfvertrouwen (toekomst)
Het kind kan een bijdrage leveren aan de toekomst en is in staat om technische en
praktische problemen op te lossen.
Wat is psychologische Een proces van mentale groei, geleidelijke vooruitgang van intelligentie en de ontwikkeling
ontwikkeling? van gevoelsleven.
Wat is cognitieve Een proces van leren. Factoren die van belang zijn: geheugen, cognitie en aandachtsfunctie.
ontwikkeling?
Wat is sociaal emotionele De ontwikkeling van een eigen persoonlijkheid, identiteit. Ontwikkelen van emoties,
ontwikkeling? zelfbeeld, temperament. Bij sociale ontwikkeling gaat het om het krijgen van begrip voor en
het ontwikkelen van positief gedrag en vaardigheden ten opzichte van anderen. Bij
emotionele ontwikkeling gaat het om het begrijpen van de eigen gevoelens en die van
anderen en daar goed mee omgaan.
Wat zijn ontwikkelingstaken? Voor elke ontwikkelingsfase zijn er bepaalde vaardigheden die het kind in die periode moet
leren beheersen. Deze vaardigheden worden ontwikkelingstaken genoemd.
Wat zijn Voor het goed doorlopen van de ontwikkelingsfasen heeft het kind steun en hulp van de
ontwikkelingsopgaven? ouder nodig. De hulp die de ouder het kind hoort te geven, wordt ontwikkelingsopgave
genoemd.

,Welke ontwikkeling Psychologische ontwikkeling
doorloopt het kind in de  De ouder is verantwoordelijk voor goede voeding, voldoende rust en lichamelijke
baby/peutertijd (0-2 jaar) en verzorging. Er is dan sprake van fysiologische zelfregulatie (= doordat de baby
welke opvoedingsopgaven verzorgd wordt, kan hij zich automatisch, dit gebeurt vanzelf, lichamelijk
horen daarbij? ontwikkelen).
 Basis voor de veilige hechting
- Dit hangt af van de sensitiviteit en responsiviteit van de ouders

Cognitieve ontwikkeling
 Eind van het eerste levensjaar ontwikkelt de peuter zich snel (verhoogde motoriek,
lopen en grijpen en spraakontwikkeling)
 Het denkvermogen wordt ontwikkelend.
- Sensomotorische periode (Piaget)
Kinderen ontdekken hun zintuigen, motoriek en relaties tussen activiteiten
en gevolgen. Kinderen leren vooral door te doen.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
 Koppigheid/peuterpubertijd: de nee fase
- Grenzen verkennen en proberen zelfstandig te worden
- De peuter leert dat niet alles mag, dit leidt tot frustratie en angst.
- Stemmingswisselingen
 Eind van het tweede levensjaar maakt het kind een belangrijke ontwikkeling door
op het gebied van de verdere ontwikkeling van de taal, het omgaan met
leeftijdsgenoten en de ontdekking van geslachtsverschillen.

Opvoedingsopgave
 Veilige gehechtheid speelt een belangrijke rol.
- Hiervoor moet de ouder sensitief en responsief zijn.
 Het hechtingsfiguur moet in staat zijn om de leefwereld van de baby te structureren
en activiteiten aan te bieden waardoor de baby zich kan ontwikkelen en ontplooien.
- Ruimte en steun bieden
 Ouders moeten consequent zijn in de peuterpuberteit.
 De peuter gaat de ouder imiteren en steeds meer zelf doen.

, Welke ontwikkeling Psychologische ontwikkeling
doorloopt het kind in de  Driftbuien nemen af: het kind wordt rustiger en zelfstandiger.
peuter-/kleutertijd (2-4 jaar)  Het kind leert spelenderwijs.
en welke opvoedingsopgaven  Hij leert representationele vaardigheden: zich iets voorstellen dat er niet (meer) is,
horen daarbij? wordt ook wel interiorisatie genoemd.
- Hierdoor kan het kind imiteren.

Cognitieve ontwikkeling
 Preoperationeel stadium (Piaget)
Kinderen leren symbolisch denken (de houten stok is het zwaard om mee te
spelen), maar kunnen nog niet logisch redeneren, het uitvoeren van denkoperaties.
Door symbolisch denken leren kinderen praten.
 Het kind is nieuwsgierig naar alles en iedereen.

Sociaal emotionele ontwikkeling
 Leeftijdsgenootjes spelen een belangrijke rol. Kinderen moeten op 3-jarige leeftijd
in staat zijn om te spelen met anderen kinderen, zonder voortdurend ruzie te
maken. Speelgoed delen en wensen kenbaar maken.
 De peuter leert zich aan te passen aan anderen: doordat er op vaste momenten
wordt gegeten bijvoorbeeld. De peuter leert dat hij niet altijd zijn zin kan krijgen.
 Aan het eind van deze fase raakt het kind geïnteresseerd in sekseverschillen en
begint zich sekse specifiek te gedragen. Tijdens het spelen wordt onderscheid
gemaakt tussen jongen en meisje (vader en moedertje spelen).

Opvoedingsopgave
 De ouder moet toezien op de cognitieve ontwikkeling, door de benadering van
Vygotsky. Het kind heeft hulp nodig van een capabele volwassene.
 Ouders moeten mogelijkheden creëren voor het omgaan met leeftijdsgenootjes.
Hierdoor kan het kind in een veilige omgeving experimenteren en ontdekken.
 Ouders moeten sensitief zijn en niet voortdurend corrigeren.
 Als ouder goed omgaan met onwil en onmacht als het gaat om de eisen die aan het
kind worden gesteld.
 Positief en bevestigend omgaan met het kind.