Methoden van onderzoek
,Inhoudsopgave
Studietaak 1 – Het proces van onderzoek doen...........................................2
Studietaak 2 – Een onderzoeksprobleem afbakenen....................................4
Studietaak 3 – Variabelen, constructen en het conceptueel model.............6
Studietaak 4 – Onderzoeksdoelen, onderzoeksvragen en hypothesen........7
Studietaak 5 – Populaties, steekproeftrekking en steekproefgrootte...........9
Studietaak 6 – Operationalisaties en meetinstrumenten...........................10
Studietaak 7 - Onderzoeksmethoden.........................................................12
Studietaak 8 - Onderzoeksethiek...............................................................14
Studietaak 9 - Onderzoeksrapportage en evaluatie...................................16
1
, Studietaak 1 – Het proces van onderzoek
doen
Hoofdstuk 1: Het proces van onderzoek uitvoeren met kwantitatieve en kwalitatieve benaderingen
1. De definitie van onderzoek en het belang ervan
Onderzoek wordt gedefinieerd als een cyclisch proces van stappen om informatie te verzamelen en te
analyseren met als doel ons begrip van een onderwerp te vergroten. In de kern bestaat dit uit het stellen van
een vraag, het verzamelen van data en het presenteren van een antwoord. Voor het onderwijsveld is dit
cruciaal omdat het drie functies dient: het voegt nieuwe kennis toe aan de bestaande literatuur (bijvoorbeeld
door gaten in kennis op te vullen), het helpt de onderwijspraktijk te verbeteren door effectieve methoden aan
te dragen, en het informeert beleidsmakers zodat zij beslissingen kunnen baseren op feiten in plaats van
meningen.
2. De zes stappen in het onderzoeksproces
Het uitvoeren van een studie volgt een vaste structuur, de zogenaamde research cycle (onderzoekscyclus).
Het identificeren van een onderzoeksprobleem (Identifying a research problem): De eerste stap is het
specificeren van een onderwerp en het rechtvaardigen waarom dit probleem aandacht verdient.
De literatuur beoordelen (Reviewing the literature): Men zoekt naar eerdere studies om te bepalen
wat al bekend is en hoe de huidige studie hierop kan voortbouwen.
Het doel voor onderzoek specificeren (Specifying a purpose for research): Hier wordt de focus
vernauwd naar een purpose statement (doelstelling) en specifieke onderzoeksvragen of hypotheses.
Data verzamelen (Collecting data): Dit proces omvat het selecteren van participanten en het
verkrijgen van toestemming om informatie te verzamelen via observaties of instrumenten.
De data analyseren en interpreteren (Analyzing and interpreting the data): De ruwe informatie wordt
geordend en geduid om antwoorden op de onderzoeksvragen te formuleren.
Onderzoek rapporteren en evalueren (Reporting and evaluating research): De laatste stap is het
schrijven van een verslag voor een publiek en het laten toetsen van de kwaliteit door experts (peer
review).
3. De kenmerken van kwantitatief en kwalitatief onderzoek
Hoewel de stappen voor beide benaderingen gelijk zijn, verschillen de uitvoering en de filosofie erachter
aanzienlijk.
Kwantitatief onderzoek (Quantitative research): Deze benadering is gericht op het verklaren van
trends of relaties tussen variables (variabelen). De literatuur speelt hierin een sturende rol. Men
verzamelt numerieke data bij grote groepen mensen met behulp van instrumenten met vaste vragen,
waarna de analyse via statistiek verloopt om objectieve conclusies te trekken.
Kwalitatief onderzoek (Qualitative research): Hier ligt de nadruk op het verkennen van een centraal
fenomeen. De onderzoeker leert van de participanten door open vragen te stellen aan een kleine
groep mensen in hun natuurlijke omgeving. De analyse is gebaseerd op het zoeken naar themes
(thema's) in teksten of beelden, wat resulteert in een persoonlijk en flexibel rapport.
2
,Inhoudsopgave
Studietaak 1 – Het proces van onderzoek doen...........................................2
Studietaak 2 – Een onderzoeksprobleem afbakenen....................................4
Studietaak 3 – Variabelen, constructen en het conceptueel model.............6
Studietaak 4 – Onderzoeksdoelen, onderzoeksvragen en hypothesen........7
Studietaak 5 – Populaties, steekproeftrekking en steekproefgrootte...........9
Studietaak 6 – Operationalisaties en meetinstrumenten...........................10
Studietaak 7 - Onderzoeksmethoden.........................................................12
Studietaak 8 - Onderzoeksethiek...............................................................14
Studietaak 9 - Onderzoeksrapportage en evaluatie...................................16
1
, Studietaak 1 – Het proces van onderzoek
doen
Hoofdstuk 1: Het proces van onderzoek uitvoeren met kwantitatieve en kwalitatieve benaderingen
1. De definitie van onderzoek en het belang ervan
Onderzoek wordt gedefinieerd als een cyclisch proces van stappen om informatie te verzamelen en te
analyseren met als doel ons begrip van een onderwerp te vergroten. In de kern bestaat dit uit het stellen van
een vraag, het verzamelen van data en het presenteren van een antwoord. Voor het onderwijsveld is dit
cruciaal omdat het drie functies dient: het voegt nieuwe kennis toe aan de bestaande literatuur (bijvoorbeeld
door gaten in kennis op te vullen), het helpt de onderwijspraktijk te verbeteren door effectieve methoden aan
te dragen, en het informeert beleidsmakers zodat zij beslissingen kunnen baseren op feiten in plaats van
meningen.
2. De zes stappen in het onderzoeksproces
Het uitvoeren van een studie volgt een vaste structuur, de zogenaamde research cycle (onderzoekscyclus).
Het identificeren van een onderzoeksprobleem (Identifying a research problem): De eerste stap is het
specificeren van een onderwerp en het rechtvaardigen waarom dit probleem aandacht verdient.
De literatuur beoordelen (Reviewing the literature): Men zoekt naar eerdere studies om te bepalen
wat al bekend is en hoe de huidige studie hierop kan voortbouwen.
Het doel voor onderzoek specificeren (Specifying a purpose for research): Hier wordt de focus
vernauwd naar een purpose statement (doelstelling) en specifieke onderzoeksvragen of hypotheses.
Data verzamelen (Collecting data): Dit proces omvat het selecteren van participanten en het
verkrijgen van toestemming om informatie te verzamelen via observaties of instrumenten.
De data analyseren en interpreteren (Analyzing and interpreting the data): De ruwe informatie wordt
geordend en geduid om antwoorden op de onderzoeksvragen te formuleren.
Onderzoek rapporteren en evalueren (Reporting and evaluating research): De laatste stap is het
schrijven van een verslag voor een publiek en het laten toetsen van de kwaliteit door experts (peer
review).
3. De kenmerken van kwantitatief en kwalitatief onderzoek
Hoewel de stappen voor beide benaderingen gelijk zijn, verschillen de uitvoering en de filosofie erachter
aanzienlijk.
Kwantitatief onderzoek (Quantitative research): Deze benadering is gericht op het verklaren van
trends of relaties tussen variables (variabelen). De literatuur speelt hierin een sturende rol. Men
verzamelt numerieke data bij grote groepen mensen met behulp van instrumenten met vaste vragen,
waarna de analyse via statistiek verloopt om objectieve conclusies te trekken.
Kwalitatief onderzoek (Qualitative research): Hier ligt de nadruk op het verkennen van een centraal
fenomeen. De onderzoeker leert van de participanten door open vragen te stellen aan een kleine
groep mensen in hun natuurlijke omgeving. De analyse is gebaseerd op het zoeken naar themes
(thema's) in teksten of beelden, wat resulteert in een persoonlijk en flexibel rapport.
2
