1
Hierdie notas is saamgestel met die volgende bronne van: NSC/DBE NOV 2023, NSC/DBE Nov. 2024, SACAI NOV 2024, NSC/DBE NOV 2025 & SACAI
NOV 2025.
Hierdie inligting en antwoorde kom uit die memorandums (daar is meer moontlike
antwoorde). Sommige inligting word herhaal – ek wil jou die verskillende maniere wys
waarop dieselfde inligting gevra word. Ek moedig jou aan om die berekenings-
/illustrasievrae te beantwoord.
Om optimaal gebruik te maak van hierdie dokument, moet jy die studienotas vir Terme 1
en 2 en die Voorlopige Eksamen leer/hersien. Om die voljaarpakket te koop, kontak:
Let wel: Sommige vrae in die eksamen vereis dat jy jou antwoord in
paragraafformaat skryf. In hierdie notas word die antwoorde puntgewys aangebied
sodat jy dit makliker kan leer en memoriseer. Gebruik die punte om 'n vloeiende
paragraaf in die eksamen te skryf.
Doel van hierdie dokument:
• Om jou volledige hersieningsgids vir die 2026 Finale Eksamen te wees.
• Om vir jou te wys watter onderwerpe reeds in Termyn 1/Termyn 2 en Termyn 3
behandel is en waar jy dit kan hersien.
• Om nuwe inhoud en gevallestudies uit die finale vraestelle 2023/2024/2025 vir
jou in te sluit.
• Om seker te maak jy mis nie enige moontlike eksamenvraag nie.
Sterkte: Juffrou Ansie
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
, 2
Inhoud
Burgerlike Weerstand, 1970's–1980's: Suid-Afrika ..................................................... 3
COSATU EN ARBEIDSWEERSTAND ............................................................................ 3
PW BOTHA SE HERVORMINGS — DIE REGERINGSKANT VAN DIE STORIE ................. 6
SWART SUID-AFRIKAANSE REAKSIE OP BOTHA SE HERVORMINGS ......................... 7
SWART BEWUSSYN / STEVE BIKO ........................................................................ 10
INTERNASIONALE DRUK ..................................................................................... 10
SWART SASH ...................................................................................................... 11
BEËINDIG DIENSPLIGVELDTOG ........................................................................... 11
DIE KOMS VAN DEMOKRASIE EN DIE VREDE MAAK MET DIE VERLEDE ................... 11
Politieke geweld en die onderhandelinge, 1990–1994 ............................................ 11
Chris Hani en die WVK ........................................................................................ 11
CRADOCK VIER .................................................................................................. 11
EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN 'N NUWE WÊRELDORDE .................................. 14
G20 EN GLOBALE KWESSIES ............................................................................... 15
SUID-AFRIKA SE G20-VOORSITTERSKAP .............................................................. 17
BRICS 2023-BERAAD .......................................................................................... 19
IMF EN WÊRELDBANK ......................................................................................... 21
Hoe het globalisering die wêreld ná die Koue Oorlog verander? .............................. 21
APARTHEID-LEIERSKAP EN AANSPREEKLIKHEID .................................................. 24
KOMS VAN DEMOKRASIE: POLITIEKE LEIERSKAP .................................................. 26
OPSTELVRAE ...................................................................................................... 27
Sleutelterme:
HERVORMING: 'n Verandering aan 'n bestaande politieke, sosiale of
ekonomiese stelsel in 'n poging om dit te verbeter of
te wysig sonder om die stelsel heeltemal te vervang.
GRONDWET: Die fundamentele stel wette en beginsels waarvolgens
'n land regeer word.
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
, 3
AKTIVIS: 'n Persoon wat aktief veldtogte voer om politieke of
sosiale verandering teweeg te bring.
STRUKTURELE 'n Beleid waardeur die IMF en die Wêreldbank
AANPASSINGSPROGRAM voorwaardelike lenings aan lande wat ekonomiese
(SAP): krisisse ervaar het, verskaf het, wat van hulle vereis het
om hul ekonomieë te herstruktureer en oor die
algemeen regeringsbetrokkenheid te verminder terwyl
hulle 'n markekonomie bevorder.
Burgerlike Weerstand, 1970's–1980's: Suid-Afrika
HERSIENING: Voorlopige notas, dek reeds PW Botha/Total Strategy en ekonomiese
druk, die UDF en Trikameral Parliament, internasionale druk, Black Sash, End
Conscription Campaign, en 'n omvangryke Black Consciousness-opstel.
Nota aan leerders: Die uittreksels in hierdie afdeling is verkorte studie-uittreksels
gebaseer op eksamenstyl-bronmateriaal. Lees elke uittreksel sorgvuldig en
beantwoord die vrae wat volg. Jy hoef nie na die oorspronklike bron te soek nie.
COSATU EN ARBEIDSWEERSTAND
HOE HET COSATU DIE APARTHEIDSREGERING IN DIE 1980'S UITGEDAAG?
BRON: @DBE November 2023
BRON A
Die Kongres van Suid-Afrikaanse Vakbonde (COSATU) is in 1985 van stapel gestuur
en het 'n belangrike krag geword in beide die arbeidsbeweging en die breër stryd
teen apartheid. By die bekendstelling daarvan, bygewoon deur meer as 10 000
werkers, het COSATU 'n nasionale staking gedreig as die regering migrantwerkers
sou repatrieer. Dit het ook beplan om werkers in die tuislande te organiseer ten
spyte van beperkings op vakbonde.
COSATU het ontinvestering en die uiteindelike nasionalisering van Suid-Afrika se
myne en ander groot nywerhede ondersteun. Sy arbeidseise het 'n nasionale
minimumloon en 'n 40-uur-werkweek teen volle betaling ingesluit. COSATU het
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
, 4
ook 'n persoon, een stem in 'n verenigde Suid-Afrika ondersteun, wat getoon het
dat dit betrokke was by politieke sowel as arbeidsweerstand.
Teen 1988 het die regering probeer om COSATU se aktiwiteite te beperk. Die Wet
op die Wysiging van Arbeidsverhoudinge het
gedreig om werkers se reg om te staak te
beperk, vakbonde bloot te stel aan siviele
aksie vir verliese veroorsaak deur hul lede en
solidariteitsaksie tydens industriële geskille te
verbied. Regeringsbeperkings het ook
probeer om COSATU te verhinder om in die
wyer politieke stryd te funksioneer. COSATU
het hierdie beperkings verwerp en
voortgegaan om werkers teen
regeringsarbeidsbeleid en apartheid te mobiliseer.
In watter jaar is COSATU bekendgestel?
= 1985.
Hoekom het COSATU gedreig om 'n nasionale staking uit te roep?
= Die regering het gedreig om migrantwerkers terug te stuur.
Identifiseer TWEE arbeidseise wat deur COSATU gestel is.
• 'n Nasionale minimumloon.
• 'n 40-uur werkweek teen volle betaling.
Definieer die term onttrekking in die konteks van die stryd teen apartheid.
Die onttrekking van beleggings uit Suid-Afrika om ekonomiese druk op die
apartheidsregering te plaas.
Verduidelik waarom COSATU desinvestering teen die apartheidsregering ondersteun
het.
COSATU het geglo dat die onttrekking van beleggings die apartheidsekonomie sou
verswak en druk op die regering sou verhoog om politieke verandering in te stel.
Wat impliseer COSATU se verbintenis tot een persoon, een stem in 'n verenigde
Suid-Afrika?
• COSATU was betrokke by politieke sake en nie net arbeidskwessies nie.
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
Hierdie notas is saamgestel met die volgende bronne van: NSC/DBE NOV 2023, NSC/DBE Nov. 2024, SACAI NOV 2024, NSC/DBE NOV 2025 & SACAI
NOV 2025.
Hierdie inligting en antwoorde kom uit die memorandums (daar is meer moontlike
antwoorde). Sommige inligting word herhaal – ek wil jou die verskillende maniere wys
waarop dieselfde inligting gevra word. Ek moedig jou aan om die berekenings-
/illustrasievrae te beantwoord.
Om optimaal gebruik te maak van hierdie dokument, moet jy die studienotas vir Terme 1
en 2 en die Voorlopige Eksamen leer/hersien. Om die voljaarpakket te koop, kontak:
Let wel: Sommige vrae in die eksamen vereis dat jy jou antwoord in
paragraafformaat skryf. In hierdie notas word die antwoorde puntgewys aangebied
sodat jy dit makliker kan leer en memoriseer. Gebruik die punte om 'n vloeiende
paragraaf in die eksamen te skryf.
Doel van hierdie dokument:
• Om jou volledige hersieningsgids vir die 2026 Finale Eksamen te wees.
• Om vir jou te wys watter onderwerpe reeds in Termyn 1/Termyn 2 en Termyn 3
behandel is en waar jy dit kan hersien.
• Om nuwe inhoud en gevallestudies uit die finale vraestelle 2023/2024/2025 vir
jou in te sluit.
• Om seker te maak jy mis nie enige moontlike eksamenvraag nie.
Sterkte: Juffrou Ansie
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
, 2
Inhoud
Burgerlike Weerstand, 1970's–1980's: Suid-Afrika ..................................................... 3
COSATU EN ARBEIDSWEERSTAND ............................................................................ 3
PW BOTHA SE HERVORMINGS — DIE REGERINGSKANT VAN DIE STORIE ................. 6
SWART SUID-AFRIKAANSE REAKSIE OP BOTHA SE HERVORMINGS ......................... 7
SWART BEWUSSYN / STEVE BIKO ........................................................................ 10
INTERNASIONALE DRUK ..................................................................................... 10
SWART SASH ...................................................................................................... 11
BEËINDIG DIENSPLIGVELDTOG ........................................................................... 11
DIE KOMS VAN DEMOKRASIE EN DIE VREDE MAAK MET DIE VERLEDE ................... 11
Politieke geweld en die onderhandelinge, 1990–1994 ............................................ 11
Chris Hani en die WVK ........................................................................................ 11
CRADOCK VIER .................................................................................................. 11
EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN 'N NUWE WÊRELDORDE .................................. 14
G20 EN GLOBALE KWESSIES ............................................................................... 15
SUID-AFRIKA SE G20-VOORSITTERSKAP .............................................................. 17
BRICS 2023-BERAAD .......................................................................................... 19
IMF EN WÊRELDBANK ......................................................................................... 21
Hoe het globalisering die wêreld ná die Koue Oorlog verander? .............................. 21
APARTHEID-LEIERSKAP EN AANSPREEKLIKHEID .................................................. 24
KOMS VAN DEMOKRASIE: POLITIEKE LEIERSKAP .................................................. 26
OPSTELVRAE ...................................................................................................... 27
Sleutelterme:
HERVORMING: 'n Verandering aan 'n bestaande politieke, sosiale of
ekonomiese stelsel in 'n poging om dit te verbeter of
te wysig sonder om die stelsel heeltemal te vervang.
GRONDWET: Die fundamentele stel wette en beginsels waarvolgens
'n land regeer word.
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
, 3
AKTIVIS: 'n Persoon wat aktief veldtogte voer om politieke of
sosiale verandering teweeg te bring.
STRUKTURELE 'n Beleid waardeur die IMF en die Wêreldbank
AANPASSINGSPROGRAM voorwaardelike lenings aan lande wat ekonomiese
(SAP): krisisse ervaar het, verskaf het, wat van hulle vereis het
om hul ekonomieë te herstruktureer en oor die
algemeen regeringsbetrokkenheid te verminder terwyl
hulle 'n markekonomie bevorder.
Burgerlike Weerstand, 1970's–1980's: Suid-Afrika
HERSIENING: Voorlopige notas, dek reeds PW Botha/Total Strategy en ekonomiese
druk, die UDF en Trikameral Parliament, internasionale druk, Black Sash, End
Conscription Campaign, en 'n omvangryke Black Consciousness-opstel.
Nota aan leerders: Die uittreksels in hierdie afdeling is verkorte studie-uittreksels
gebaseer op eksamenstyl-bronmateriaal. Lees elke uittreksel sorgvuldig en
beantwoord die vrae wat volg. Jy hoef nie na die oorspronklike bron te soek nie.
COSATU EN ARBEIDSWEERSTAND
HOE HET COSATU DIE APARTHEIDSREGERING IN DIE 1980'S UITGEDAAG?
BRON: @DBE November 2023
BRON A
Die Kongres van Suid-Afrikaanse Vakbonde (COSATU) is in 1985 van stapel gestuur
en het 'n belangrike krag geword in beide die arbeidsbeweging en die breër stryd
teen apartheid. By die bekendstelling daarvan, bygewoon deur meer as 10 000
werkers, het COSATU 'n nasionale staking gedreig as die regering migrantwerkers
sou repatrieer. Dit het ook beplan om werkers in die tuislande te organiseer ten
spyte van beperkings op vakbonde.
COSATU het ontinvestering en die uiteindelike nasionalisering van Suid-Afrika se
myne en ander groot nywerhede ondersteun. Sy arbeidseise het 'n nasionale
minimumloon en 'n 40-uur-werkweek teen volle betaling ingesluit. COSATU het
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
, 4
ook 'n persoon, een stem in 'n verenigde Suid-Afrika ondersteun, wat getoon het
dat dit betrokke was by politieke sowel as arbeidsweerstand.
Teen 1988 het die regering probeer om COSATU se aktiwiteite te beperk. Die Wet
op die Wysiging van Arbeidsverhoudinge het
gedreig om werkers se reg om te staak te
beperk, vakbonde bloot te stel aan siviele
aksie vir verliese veroorsaak deur hul lede en
solidariteitsaksie tydens industriële geskille te
verbied. Regeringsbeperkings het ook
probeer om COSATU te verhinder om in die
wyer politieke stryd te funksioneer. COSATU
het hierdie beperkings verwerp en
voortgegaan om werkers teen
regeringsarbeidsbeleid en apartheid te mobiliseer.
In watter jaar is COSATU bekendgestel?
= 1985.
Hoekom het COSATU gedreig om 'n nasionale staking uit te roep?
= Die regering het gedreig om migrantwerkers terug te stuur.
Identifiseer TWEE arbeidseise wat deur COSATU gestel is.
• 'n Nasionale minimumloon.
• 'n 40-uur werkweek teen volle betaling.
Definieer die term onttrekking in die konteks van die stryd teen apartheid.
Die onttrekking van beleggings uit Suid-Afrika om ekonomiese druk op die
apartheidsregering te plaas.
Verduidelik waarom COSATU desinvestering teen die apartheidsregering ondersteun
het.
COSATU het geglo dat die onttrekking van beleggings die apartheidsekonomie sou
verswak en druk op die regering sou verhoog om politieke verandering in te stel.
Wat impliseer COSATU se verbintenis tot een persoon, een stem in 'n verenigde
Suid-Afrika?
• COSATU was betrokke by politieke sake en nie net arbeidskwessies nie.
© 2026 Juffrou Ansie Studienotas. Alle regte voorbehou. Hierdie materiaal mag nie sonder skriftelike toestemming gereproduseer of versprei word nie.
