Hoofdstuk 12 Regeling intern milieu
Regelkringen
- Gedurende de dag schommelt je lichaamstemperatuur rond de 37 °C. Het lichaam probeert die
(fysiologische) waarde -> de norm, te handhaven. Een regelkring voorkomt grote afwijkingen, de
waarde blijft tussen een boven- en een ondergrens. Er is sprake van homeostase -> het in stand
houden van een dynamisch evenwicht.
- Regelkringen bestaan uit receptoren -> een regelcentrum, en effectoren die samen een waarde
rond de ingestelde norm houden. Bij de temperatuurregulatie meten temperatuurreceptoren de
lichaamstemperatuur en geven die door aan het regelcentrum in de hersenen (hypothalamus),
de spil van deze regelkring. Het temperatuurcentrum bewaakt de norm van 37 °C. Wijkt de
gemeten temperatuur af van de ingestelde norm, dan stuurt het regelcentrum informatie naar
effectoren die de afwijking kunnen corrigeren (koelen/opwarmen). Dat zijn onder andere de
zweetklieren die meer zweet afgeven en de haarvaten in de huid die verwijden. Door deze
negatieve terugkoppeling koel je af. Terugkoppeling wil zeggen dat een afwijking van de norm
een proces in gang zet dat invloed heeft op die afwijking. Bij negatieve terugkoppeling zal dat
proces de afwijking tegengaan.
- Negatieve terugkoppeling speelt ook een rol bij het handhaven van de O2- en glucosegehaltes en
de hoeveelheid hormonen in je bloed.
Temperatuurregulatie
- De kerntemperatuur -> de temperatuur in het centrale deel van je lichaam waar de vitale
organen (hart, longen, lever, hersenen) liggen, varieert zeer weinig en is ongeveer 37 °C. Dat
draagt bij aan een goede werking van de processen in de diepliggende vitale organen.
Enzymreacties verlopen het snelste bij de optimumtemperatuur. Een lagere temperatuur zorgt
voor een tragere reactiesnelheid en bij een hogere temperatuur denatureren veel enzymen
(eiwitten), wat de reactiesnelheid verlaagt.
- De hypothalamus bevat receptoren die aan de hand van de bloedtemperatuur de
kerntemperatuur registeren. De hypothalamus bevat ook de norm en het regelcentrum van de
kerntemperatuur. De temperatuur in de buitenste lagen van het lichaam -> de schiltemperatuur,
varieert met de temperatuur van de omgeving. De receptoren voor de schiltemperatuur liggen in
de huid en in de skeletspieren. Er zijn aparte temperatuurreceptoren voor warmte en koude.
- Meestal is de schiltemperatuur lager dan de kerntemperatuur. Bij de regeling van de
schiltemperatuur zijn meerdere hersencentra betrokken die van invloed zijn op de
warmteproductie in de kern.
- In zeewater van 12 °C daalt de schiltemperatuur. Het directe contact met het koude water
onttrekt door geleiding warmte aan het lichaam. De koudereceptoren in de huid registreren deze
afkoeling en geven dit door aan het regelcentrum. Zonder tegenmaatregelen zou ook de
kerntemperatuur dalen, met onderkoeling (< 36 °C) als gevolg. Bij een te lage kerntemperatuur
werkt het afweersysteem minder goed en raken de vitale organen verstoord. Die onderkoeling is
vaak fataal.
- Registreert het regelcentrum in de hypothalamus een dalende kerntemperatuur, dan gaan er
signalen naar de effectoren van kern en schil om de warmteproductie op te voeren. Je gaat rillen
en klappertanden. Kringspieren in slagadertjes naar de huid en de spieren vernauwen zodat er
minder bloed naar de schil gaat. Deze herverdeling van het warme bloed houdt de warmte
zoveel mogelijk in de kern vast.
, Koorts
- Bij koorts (> 38 °C) ril je van de kou en zie je bleek. Verschijnselen die eigenlijk horen bij een te
lage temperatuur. Bij koorts heeft de hypothalamus de norm voor de temperatuur verhood.
Hierdoor gaan de effectoren aan de slag alsof er onderkoeling dreigt. De kerntemperatuur kan
dan wel oplopen tot 41 °C. Koorts is meestal een reactie van je lichaam op een infectie. Een
hogere lichaamstemperatuur stimuleert de productie en de afgifte van afweerstoffen. Het
lichaam kan de infectie sneller en beter bestrijden.
- Een verhoging van de norm voor de kerntemperatur vindt plaats onder invloed van cytokinen,
geproduceerd door witte bloedcellen bij ontstekingen.
- Zodra de infectie afdoende is bestreden, gaat de norm van de kerntemperatuur terug naar 37 °C,
maar de kerntemperatuur is met 40 °C nog een tijdje 3 °C te hoog. Het temperatuurcentrum
regelt de afkoeling. De slagadertjes naar de huid verwijden. Dat veroorzaakt een hoogrode kleur.
In de loop van enkele dagen knap je op en komt je lichaamstemperatuur weer op een normaal
niveau.
Inwendig milieu
- Door een regelkring is je lichaamstemperatuur nagenoeg constant. Dat geldt niet alleen voor je
lichaamstemperatuur, maar ook voor vele andere factoren, zoals de samenstelling van het bloed,
de weefselvloeistof, de lymfe en het cytoplasma -> het inwendige milieu van je lichaam. Je
lichaam streeft steeds naar homeostase. Het inwendige milieu mag niet te veel variëren, ook al
verandert je omgeving wel sterk. Het regelcentrum voor de samenstelling van het inwendige
milieu bevindt zich ook in de hypothalamus.
- Elke regelkring heeft voor een waarde van het inwendige milieu een eigen norm. Bij transpireren
verlies je water met erin opgeloste zouten. Als gevolg daarvan is er minder uitscheiding van
water door de nieren naar het uitwendige milieu, wat nog meer waterverlies voorkomt. De
verandering van het inwendige milieu blijft beperkt. De urineproductie gaat pas weer omhoog
nadat je gedronken hebt.
- Tijdens het zwemmen gebruiken de spieren O2 en glucose en geven ze CO2 af aan het bloed. Ook
deze verandering in samenstelling van het inwendige milieu vraagt om maatregelen. Het
voorkomt dat de bloedsuikerspiegel, de pH en het O2-gehalte van het inwendige milieu tot
gevaarlijke waarden dalen. Regelcentra in de hersenen nemen samen met het hormoonstelsel
passende maatregelen. De alvleesklier maakt het hormoon glucagon. De lever zet onder invloed
van dit hormoon glycogeen om in glucose. Door de fysieke inspanning gaan de bijnieren meer
van het hormoon adrenaline afgeven aan het bloed. Door adrenaline gaat het hart sneller
kloppen en gaat ook de ademfrequentie omhoog. Dat geeft extra O2-aanvoer en een grotere
afvoer van CO2.
- Naast glucose en O2 hebben spieren Ca2+ nodig om goed te kunnen werken. Bij een tekort aan
Ca2+ regelt het parathormoon (PTH) uit de bijschildklier de afgifte van Ca2+ uit je skelet naar het
bloed toe en vermindert het de calciumopslag in je botten. De darmen nemen extra Ca 2+ op uit
het voedsel en de uitscheiding van Ca2+ door de nieren daalt. Is de normwaarde voor Ca 2+ weer
bereikt, dan treedt door negatieve terugkoppeling afname van de getroffen maatregelen op -> je
inwendige milieu is weer in evenwicht.
Functies van de lever
- Bijna alle voedingsstoffen die je via de darmen opneemt
passeren de lever. Een lever weet zo'n 1,5 kg en ligt
rechtsboven in de buikholte. In deze grote chemische
werkplaats vinden zo'n 600 verschillende processen
plaats. Bij de meeste processen ontstaat veel warmte. De
lever is voor je lichaam de belangrijkste
verwarmingsbron. De lever is sterk doorbloed. Er komt
Regelkringen
- Gedurende de dag schommelt je lichaamstemperatuur rond de 37 °C. Het lichaam probeert die
(fysiologische) waarde -> de norm, te handhaven. Een regelkring voorkomt grote afwijkingen, de
waarde blijft tussen een boven- en een ondergrens. Er is sprake van homeostase -> het in stand
houden van een dynamisch evenwicht.
- Regelkringen bestaan uit receptoren -> een regelcentrum, en effectoren die samen een waarde
rond de ingestelde norm houden. Bij de temperatuurregulatie meten temperatuurreceptoren de
lichaamstemperatuur en geven die door aan het regelcentrum in de hersenen (hypothalamus),
de spil van deze regelkring. Het temperatuurcentrum bewaakt de norm van 37 °C. Wijkt de
gemeten temperatuur af van de ingestelde norm, dan stuurt het regelcentrum informatie naar
effectoren die de afwijking kunnen corrigeren (koelen/opwarmen). Dat zijn onder andere de
zweetklieren die meer zweet afgeven en de haarvaten in de huid die verwijden. Door deze
negatieve terugkoppeling koel je af. Terugkoppeling wil zeggen dat een afwijking van de norm
een proces in gang zet dat invloed heeft op die afwijking. Bij negatieve terugkoppeling zal dat
proces de afwijking tegengaan.
- Negatieve terugkoppeling speelt ook een rol bij het handhaven van de O2- en glucosegehaltes en
de hoeveelheid hormonen in je bloed.
Temperatuurregulatie
- De kerntemperatuur -> de temperatuur in het centrale deel van je lichaam waar de vitale
organen (hart, longen, lever, hersenen) liggen, varieert zeer weinig en is ongeveer 37 °C. Dat
draagt bij aan een goede werking van de processen in de diepliggende vitale organen.
Enzymreacties verlopen het snelste bij de optimumtemperatuur. Een lagere temperatuur zorgt
voor een tragere reactiesnelheid en bij een hogere temperatuur denatureren veel enzymen
(eiwitten), wat de reactiesnelheid verlaagt.
- De hypothalamus bevat receptoren die aan de hand van de bloedtemperatuur de
kerntemperatuur registeren. De hypothalamus bevat ook de norm en het regelcentrum van de
kerntemperatuur. De temperatuur in de buitenste lagen van het lichaam -> de schiltemperatuur,
varieert met de temperatuur van de omgeving. De receptoren voor de schiltemperatuur liggen in
de huid en in de skeletspieren. Er zijn aparte temperatuurreceptoren voor warmte en koude.
- Meestal is de schiltemperatuur lager dan de kerntemperatuur. Bij de regeling van de
schiltemperatuur zijn meerdere hersencentra betrokken die van invloed zijn op de
warmteproductie in de kern.
- In zeewater van 12 °C daalt de schiltemperatuur. Het directe contact met het koude water
onttrekt door geleiding warmte aan het lichaam. De koudereceptoren in de huid registreren deze
afkoeling en geven dit door aan het regelcentrum. Zonder tegenmaatregelen zou ook de
kerntemperatuur dalen, met onderkoeling (< 36 °C) als gevolg. Bij een te lage kerntemperatuur
werkt het afweersysteem minder goed en raken de vitale organen verstoord. Die onderkoeling is
vaak fataal.
- Registreert het regelcentrum in de hypothalamus een dalende kerntemperatuur, dan gaan er
signalen naar de effectoren van kern en schil om de warmteproductie op te voeren. Je gaat rillen
en klappertanden. Kringspieren in slagadertjes naar de huid en de spieren vernauwen zodat er
minder bloed naar de schil gaat. Deze herverdeling van het warme bloed houdt de warmte
zoveel mogelijk in de kern vast.
, Koorts
- Bij koorts (> 38 °C) ril je van de kou en zie je bleek. Verschijnselen die eigenlijk horen bij een te
lage temperatuur. Bij koorts heeft de hypothalamus de norm voor de temperatuur verhood.
Hierdoor gaan de effectoren aan de slag alsof er onderkoeling dreigt. De kerntemperatuur kan
dan wel oplopen tot 41 °C. Koorts is meestal een reactie van je lichaam op een infectie. Een
hogere lichaamstemperatuur stimuleert de productie en de afgifte van afweerstoffen. Het
lichaam kan de infectie sneller en beter bestrijden.
- Een verhoging van de norm voor de kerntemperatur vindt plaats onder invloed van cytokinen,
geproduceerd door witte bloedcellen bij ontstekingen.
- Zodra de infectie afdoende is bestreden, gaat de norm van de kerntemperatuur terug naar 37 °C,
maar de kerntemperatuur is met 40 °C nog een tijdje 3 °C te hoog. Het temperatuurcentrum
regelt de afkoeling. De slagadertjes naar de huid verwijden. Dat veroorzaakt een hoogrode kleur.
In de loop van enkele dagen knap je op en komt je lichaamstemperatuur weer op een normaal
niveau.
Inwendig milieu
- Door een regelkring is je lichaamstemperatuur nagenoeg constant. Dat geldt niet alleen voor je
lichaamstemperatuur, maar ook voor vele andere factoren, zoals de samenstelling van het bloed,
de weefselvloeistof, de lymfe en het cytoplasma -> het inwendige milieu van je lichaam. Je
lichaam streeft steeds naar homeostase. Het inwendige milieu mag niet te veel variëren, ook al
verandert je omgeving wel sterk. Het regelcentrum voor de samenstelling van het inwendige
milieu bevindt zich ook in de hypothalamus.
- Elke regelkring heeft voor een waarde van het inwendige milieu een eigen norm. Bij transpireren
verlies je water met erin opgeloste zouten. Als gevolg daarvan is er minder uitscheiding van
water door de nieren naar het uitwendige milieu, wat nog meer waterverlies voorkomt. De
verandering van het inwendige milieu blijft beperkt. De urineproductie gaat pas weer omhoog
nadat je gedronken hebt.
- Tijdens het zwemmen gebruiken de spieren O2 en glucose en geven ze CO2 af aan het bloed. Ook
deze verandering in samenstelling van het inwendige milieu vraagt om maatregelen. Het
voorkomt dat de bloedsuikerspiegel, de pH en het O2-gehalte van het inwendige milieu tot
gevaarlijke waarden dalen. Regelcentra in de hersenen nemen samen met het hormoonstelsel
passende maatregelen. De alvleesklier maakt het hormoon glucagon. De lever zet onder invloed
van dit hormoon glycogeen om in glucose. Door de fysieke inspanning gaan de bijnieren meer
van het hormoon adrenaline afgeven aan het bloed. Door adrenaline gaat het hart sneller
kloppen en gaat ook de ademfrequentie omhoog. Dat geeft extra O2-aanvoer en een grotere
afvoer van CO2.
- Naast glucose en O2 hebben spieren Ca2+ nodig om goed te kunnen werken. Bij een tekort aan
Ca2+ regelt het parathormoon (PTH) uit de bijschildklier de afgifte van Ca2+ uit je skelet naar het
bloed toe en vermindert het de calciumopslag in je botten. De darmen nemen extra Ca 2+ op uit
het voedsel en de uitscheiding van Ca2+ door de nieren daalt. Is de normwaarde voor Ca 2+ weer
bereikt, dan treedt door negatieve terugkoppeling afname van de getroffen maatregelen op -> je
inwendige milieu is weer in evenwicht.
Functies van de lever
- Bijna alle voedingsstoffen die je via de darmen opneemt
passeren de lever. Een lever weet zo'n 1,5 kg en ligt
rechtsboven in de buikholte. In deze grote chemische
werkplaats vinden zo'n 600 verschillende processen
plaats. Bij de meeste processen ontstaat veel warmte. De
lever is voor je lichaam de belangrijkste
verwarmingsbron. De lever is sterk doorbloed. Er komt
