Adolescentie
A1: Anticonceptie … 2
A1: Seksueel risicogedrag … 18
A1: Relatievorming … 34
A1: Sociologie … 41
A1: Seksuele ontwikkeling … 60
A1: Relationele en seksuele vorming … 68
1
,Adolescentie 1: Anticonceptie
Anticonceptie
● = Anti + conceptie
- Conceptie of bevruchting
- Anti of tegen
● = alle manieren om bevruchting van een eicel en/of innesteling van een
bevruchte eicel te voorkomen.
● = zwangerschap voorkomen
● Bestaat reeds lang
- Eerste beschrijving 1500 voor Christus
- rubberen condoom 1844; pil 1961
Hoe een bevruchting van een eicel en/of innesteling van een bevruchte eicel
voorkomen?
- Voorkomen dat eicellen uitrijpen in de eierstokken (Vb. anticonceptiepil, een
prikpil, een ring, een hormoonpleister en een hormoonstaafje)
- Barrière creeëren waardoor zaadcellen de eicel niet kunnen bereiken (Vb.
vrouw- en mannen condoom, sterilisatie)
- Innesteling van een bevruchte eicel voorkomen (Vb. Hormoonspiraal,
koperspiraal, minipil)
- Onthouding (geen gemeenschap) tijdens vruchtbare periode (Vb. Natuurlijke
anticonceptie)
- Voorkomen dat zaadcellen de eicel bereiken (Vb.Coitus interuptus)
Doel van anticonceptie
● = kunnen genieten van heteroseksuele coïtale activiteit zonder angst voor
een ongewenste zwangerschap
De contraceptieve nood
● Demografische nood
- exponentiële groei van de wereldbevolking (daling zuigenlingensterfte)
● Individuele nood
- Biologische redenen
- betere voeding à menarche vroeger (menopauze =) en meer
ovulatoire cycli → reproductieve periode = langer
● Socio-economische redenen
1) Beleven van seksualiteit, los van reproductie
2) Wens voor kleinere gezinnen
3) Uitstellen van kinderen
● Keuze van anticonceptiemiddel
- Individuele wensen en behoeften
- Religieuze overwegingen
2
, - Levensfase van de gebruikster
- Voor de eerste zwangerschap (puberteit, adolescentie, jong
volwassenschap)
- De periode tussen de zwangerschappen
- Van voltooid gezin tot overgang
- Er zijn nu voldoende betrouwbare middelen die voldoen aan
persoonlijke behoeften én fysiologische en pathologische
omstandigheden
- Laag aantal ongewenste ZS, maar aantal stagneert!
- GVO!
Feiten en cijfers
● Het gebruik van voorbehoedsmiddelen is wijdverspreid in België: meer dan 8
op 10 vrouwen maken gebruik van anticonceptiemiddelen
● Het gebruik is gestegen ten opzichte van 2013
● De anticonceptiepil blijft nummer één, ook bij jongeren.
● Maar het pilgebruik daalt ten voordele van langdurige anticonceptie. Spiraaltje
en andere alternatieven stijgen
● Alternatieve anticonceptiekeuze bij volwassenen: spiraaltje is nummer één
● Alternatieve anticonceptiekeuze bij jongeren: vooral hormonaal implantaat
● Hormoonmoeheid bepaalt (soms) mee de anticonceptiekeuze
● Condoom als anticonceptiemiddel
● Uit Het Groot Condoomonderzoek blijkt dat het condoom voornamelijk wordt
gebruikt als anticonceptiemiddel
● Verschuiving in pilgebruik: voorkeur 2e generatie en minipil
De contraceptieve werkzaamheid
● Pearl index (PI) (EXAMEN)
- = het aantal concepties dat optreedt per 100 vrouwenjaren (100
seksueel actieve vrouwen die alleen deze methode gebruiken
gedurende 1 jaar of 12 maanden of 13 cycli)
- wordt uitgedrukt op een negatieve wijze (hoe kleiner, hoe beter)
- Ideale PI: uit klinische studies waarin onderzoekers vertrouwd zijn
met de methode en de gebruikers meestal gemotiveerd en
therapietrouw zijn en frequent opgevolgd worden.
- Reële PI: is meestal hoger dan de ideale PI, door factoren
afhankelijk van het medisch personeel (dwz correcte techniek en
uitleg) en van de gebruikers (correct gebruik).
3
, Overzicht van de methoden van contraceptie
1. Natuurlijke familieplanning ( → te lezen) & coïtus interruptus
2. Barrièremethoden
3. Intra-uteriene apparaten (IUCD) of ‘het spiraaltje’
4. Hormonale contraceptie
5. Postcoïtale contraceptie
6. (Definitieve contraceptie of sterilisatie)
7. (abortus arte provocatus)
Hoe werkt het en hoe voorkomt het een zwangerschap? (EXAMEN)
1 Natuurlijke familieplanning & coïtus interruptus
● Voorwaarden:
- Motivatie
- Stabiele seksuele relatie
- Regelmatige menstruele cyclus
● Voordelen & nadelen (minder betrouwbaar, lichaam kennen, zelfdiscipline)
● Principe = vermijden van coïtus tijdens de ovulatieperiode
● Natuurlijke anticonceptiemethoden zijn minder betrouwbaar. De kans op
zwangerschap is ongeveer 24%
● Hoe meer manieren je combineert om te bepalen wanneer je vruchtbaar bent,
hoe betrouwbaarder het kan zijn.
!! ziek zijn kan je lichaam en cyclus veranderen
→ Vormen van natuurlijke planning
● De kalendermethode
- Gebaseerd op volgende biologische gegevens:
1) Er is slecht één spontane ovulatie per cyclus
2) Deze vindt 12-16 dagen voor je menstruatie plaats
3) Spermatozoa hebben een bevruchtend vermogen van ongeveer
72 uur
4) De eicel is slechts 24 uur bevruchtbaar
- De vrouw schrijft nauwkeurig de cyclusduur op gedurende 6 cycli →
identificeren van moment ovulatie, pas daarna wordt de methode ook
echt toegepast
- Weinig betrouwbare methode!
- sommige medicijnen beïnvloeden de cyclus (angstremmers,
antidepressiva, langdurig gebruik van antibiotica, etc.)
- geen kalendermethode gebruiken onmiddellijk na een geboorte, na
borstvoeding of na een abortus
- Natuurlijke menstruele cyclus bestaat uit 4 fasen
1) Folliculaire fase / proliferatiefase = rijping van de eicel -
oestrogeen
2) Eisprong of ovulatie: de rijpe eicel komt los van de eierstok
4
A1: Anticonceptie … 2
A1: Seksueel risicogedrag … 18
A1: Relatievorming … 34
A1: Sociologie … 41
A1: Seksuele ontwikkeling … 60
A1: Relationele en seksuele vorming … 68
1
,Adolescentie 1: Anticonceptie
Anticonceptie
● = Anti + conceptie
- Conceptie of bevruchting
- Anti of tegen
● = alle manieren om bevruchting van een eicel en/of innesteling van een
bevruchte eicel te voorkomen.
● = zwangerschap voorkomen
● Bestaat reeds lang
- Eerste beschrijving 1500 voor Christus
- rubberen condoom 1844; pil 1961
Hoe een bevruchting van een eicel en/of innesteling van een bevruchte eicel
voorkomen?
- Voorkomen dat eicellen uitrijpen in de eierstokken (Vb. anticonceptiepil, een
prikpil, een ring, een hormoonpleister en een hormoonstaafje)
- Barrière creeëren waardoor zaadcellen de eicel niet kunnen bereiken (Vb.
vrouw- en mannen condoom, sterilisatie)
- Innesteling van een bevruchte eicel voorkomen (Vb. Hormoonspiraal,
koperspiraal, minipil)
- Onthouding (geen gemeenschap) tijdens vruchtbare periode (Vb. Natuurlijke
anticonceptie)
- Voorkomen dat zaadcellen de eicel bereiken (Vb.Coitus interuptus)
Doel van anticonceptie
● = kunnen genieten van heteroseksuele coïtale activiteit zonder angst voor
een ongewenste zwangerschap
De contraceptieve nood
● Demografische nood
- exponentiële groei van de wereldbevolking (daling zuigenlingensterfte)
● Individuele nood
- Biologische redenen
- betere voeding à menarche vroeger (menopauze =) en meer
ovulatoire cycli → reproductieve periode = langer
● Socio-economische redenen
1) Beleven van seksualiteit, los van reproductie
2) Wens voor kleinere gezinnen
3) Uitstellen van kinderen
● Keuze van anticonceptiemiddel
- Individuele wensen en behoeften
- Religieuze overwegingen
2
, - Levensfase van de gebruikster
- Voor de eerste zwangerschap (puberteit, adolescentie, jong
volwassenschap)
- De periode tussen de zwangerschappen
- Van voltooid gezin tot overgang
- Er zijn nu voldoende betrouwbare middelen die voldoen aan
persoonlijke behoeften én fysiologische en pathologische
omstandigheden
- Laag aantal ongewenste ZS, maar aantal stagneert!
- GVO!
Feiten en cijfers
● Het gebruik van voorbehoedsmiddelen is wijdverspreid in België: meer dan 8
op 10 vrouwen maken gebruik van anticonceptiemiddelen
● Het gebruik is gestegen ten opzichte van 2013
● De anticonceptiepil blijft nummer één, ook bij jongeren.
● Maar het pilgebruik daalt ten voordele van langdurige anticonceptie. Spiraaltje
en andere alternatieven stijgen
● Alternatieve anticonceptiekeuze bij volwassenen: spiraaltje is nummer één
● Alternatieve anticonceptiekeuze bij jongeren: vooral hormonaal implantaat
● Hormoonmoeheid bepaalt (soms) mee de anticonceptiekeuze
● Condoom als anticonceptiemiddel
● Uit Het Groot Condoomonderzoek blijkt dat het condoom voornamelijk wordt
gebruikt als anticonceptiemiddel
● Verschuiving in pilgebruik: voorkeur 2e generatie en minipil
De contraceptieve werkzaamheid
● Pearl index (PI) (EXAMEN)
- = het aantal concepties dat optreedt per 100 vrouwenjaren (100
seksueel actieve vrouwen die alleen deze methode gebruiken
gedurende 1 jaar of 12 maanden of 13 cycli)
- wordt uitgedrukt op een negatieve wijze (hoe kleiner, hoe beter)
- Ideale PI: uit klinische studies waarin onderzoekers vertrouwd zijn
met de methode en de gebruikers meestal gemotiveerd en
therapietrouw zijn en frequent opgevolgd worden.
- Reële PI: is meestal hoger dan de ideale PI, door factoren
afhankelijk van het medisch personeel (dwz correcte techniek en
uitleg) en van de gebruikers (correct gebruik).
3
, Overzicht van de methoden van contraceptie
1. Natuurlijke familieplanning ( → te lezen) & coïtus interruptus
2. Barrièremethoden
3. Intra-uteriene apparaten (IUCD) of ‘het spiraaltje’
4. Hormonale contraceptie
5. Postcoïtale contraceptie
6. (Definitieve contraceptie of sterilisatie)
7. (abortus arte provocatus)
Hoe werkt het en hoe voorkomt het een zwangerschap? (EXAMEN)
1 Natuurlijke familieplanning & coïtus interruptus
● Voorwaarden:
- Motivatie
- Stabiele seksuele relatie
- Regelmatige menstruele cyclus
● Voordelen & nadelen (minder betrouwbaar, lichaam kennen, zelfdiscipline)
● Principe = vermijden van coïtus tijdens de ovulatieperiode
● Natuurlijke anticonceptiemethoden zijn minder betrouwbaar. De kans op
zwangerschap is ongeveer 24%
● Hoe meer manieren je combineert om te bepalen wanneer je vruchtbaar bent,
hoe betrouwbaarder het kan zijn.
!! ziek zijn kan je lichaam en cyclus veranderen
→ Vormen van natuurlijke planning
● De kalendermethode
- Gebaseerd op volgende biologische gegevens:
1) Er is slecht één spontane ovulatie per cyclus
2) Deze vindt 12-16 dagen voor je menstruatie plaats
3) Spermatozoa hebben een bevruchtend vermogen van ongeveer
72 uur
4) De eicel is slechts 24 uur bevruchtbaar
- De vrouw schrijft nauwkeurig de cyclusduur op gedurende 6 cycli →
identificeren van moment ovulatie, pas daarna wordt de methode ook
echt toegepast
- Weinig betrouwbare methode!
- sommige medicijnen beïnvloeden de cyclus (angstremmers,
antidepressiva, langdurig gebruik van antibiotica, etc.)
- geen kalendermethode gebruiken onmiddellijk na een geboorte, na
borstvoeding of na een abortus
- Natuurlijke menstruele cyclus bestaat uit 4 fasen
1) Folliculaire fase / proliferatiefase = rijping van de eicel -
oestrogeen
2) Eisprong of ovulatie: de rijpe eicel komt los van de eierstok
4
