Sefydlwyd Clwb Ifor Bach yng Nghaerdydd ym 1963 gan Gymdeithas Clwb Cymraeg
Caerdydd fel clwb cymdeithasol cyfrwng Cymraeg. Enwyd y clwb ar ôl Ifor Bach sef
Ifor ap Cadifor neu Ifor Meurig, Arglwydd Senghennydd yn y ddeuddegfed ganrif.
Y Ferch wrth y Bar yng Nghlwb Ifor
gan Rhys Iorwerth
Yn fan hyn, aeafau’n ôl,
yn ddifaddau o feddwol,
fe’i gwelais; estynnais stôl.
Ordrais beint ar draws y bar
a’i gwylio, yn llawn galar,
yn ei sgert trwy’r mwg sigâr.
Yn ei llygaid tanbaid hi
roedd ’na gefnfor o stori,
a hyder a direidi
yn eu llawnder i’n herio,
trwy ryw wyrth, y dôi ein tro
ond a dal i’w lled-wylio...
Ym mrad yr edrychiadau, -
yn sŵn ein dawns ni ein dau,
am ei swyn mi es innau
yn rhy ddedwydd freuddwydiol,
yn ddifaddau o feddwol,
yn fan hyn, aeafau’n ôl.
, TEITL Y GERDD
Mae’r teitl yn dweud wrthym bod pellter rhwng y bardd a’r ferch. Mae hi
“wrth y bar” a nid wrth ei ochr ef. Mae’r ffaith bod y ferch yn ddi-enw yn
atgyfnerthu hyn. Mae’r cyfeiriad at glwb Ifor Bach, sef lle sydd yn gyfarwydd
i Gymry Cymraeg, yn ei wneud hi’n haws i ni uniaethu gyda’r gerdd.
Englyn 1
Hel meddyliau y mae’r bardd am adeg ‘aeafau’n ôl’ pan welodd ferch a wnaeth
argraff arno am ei bod “yn ddifaddau o feddwol”. Nid ‘yn feddw’ ond ‘meddwol’, yw’r
ferch, hynny yw mae hi’n cael yr un effaith a’r ddiod gadarn arno – mae’r bardd yn
teimlo’n feddw wrth edrych arni hi.
(geirfa: meddwol = ‘intoxicating’)
Englyn 2
Mae’r bardd wedi meddwi ar harddwch y ferch cyn iddo ddechrau yfed. Nawr mae’n
archebu peint ac yn edrych arni trwy’r mwg sigâr. Mae hyn yn dyddio’r gerdd i’r
adeg cyn bod ysmygu wedi’i wahardd mewn llefydd cyhoeddus ac yn ein hatgoffa o’r
geiriau ‘aeafau’n ôl’, sy’n golygu bod blynyddoedd wedi mynd heibio ers
y cyfarfyddiad hwn.
Sylwer yn y ddwy bennill gyntaf taw dim ond un st ôl mae’r bardd yn estyn amdani a
dim ond un peint mae e’n archebu. Mae hyn yn adlewyrchu ei ddiffyg hyder .
Hyd yn oed yn ei gwylio hi mae’r bardd “yn llawn galar”. Mae’r bardd yn galaru
amdani o’r cychwyn cyntaf ac mae hyn yn atgyfnerthu’r awgrym na wnaeth
unrhywbeth ddod o’r achlysur. Roedd e wedi penderfynu yn syth ei bod hi tu hwnt
i’w afael.
Mae'r bardd yn drist – ydy e’n ‘llawn galar’ oherwydd ei fod yn gwybod fod merch
fel hon tu hwnt i’w gyrraedd? Neu – ydy e’n dyfaru peidio â siarad gydag hi?
Ydy e’n dyfaru na wnaeth e achub y cyfle i siarad gyda hi? (achub y cyfle = to seize
the opportunity)
Caerdydd fel clwb cymdeithasol cyfrwng Cymraeg. Enwyd y clwb ar ôl Ifor Bach sef
Ifor ap Cadifor neu Ifor Meurig, Arglwydd Senghennydd yn y ddeuddegfed ganrif.
Y Ferch wrth y Bar yng Nghlwb Ifor
gan Rhys Iorwerth
Yn fan hyn, aeafau’n ôl,
yn ddifaddau o feddwol,
fe’i gwelais; estynnais stôl.
Ordrais beint ar draws y bar
a’i gwylio, yn llawn galar,
yn ei sgert trwy’r mwg sigâr.
Yn ei llygaid tanbaid hi
roedd ’na gefnfor o stori,
a hyder a direidi
yn eu llawnder i’n herio,
trwy ryw wyrth, y dôi ein tro
ond a dal i’w lled-wylio...
Ym mrad yr edrychiadau, -
yn sŵn ein dawns ni ein dau,
am ei swyn mi es innau
yn rhy ddedwydd freuddwydiol,
yn ddifaddau o feddwol,
yn fan hyn, aeafau’n ôl.
, TEITL Y GERDD
Mae’r teitl yn dweud wrthym bod pellter rhwng y bardd a’r ferch. Mae hi
“wrth y bar” a nid wrth ei ochr ef. Mae’r ffaith bod y ferch yn ddi-enw yn
atgyfnerthu hyn. Mae’r cyfeiriad at glwb Ifor Bach, sef lle sydd yn gyfarwydd
i Gymry Cymraeg, yn ei wneud hi’n haws i ni uniaethu gyda’r gerdd.
Englyn 1
Hel meddyliau y mae’r bardd am adeg ‘aeafau’n ôl’ pan welodd ferch a wnaeth
argraff arno am ei bod “yn ddifaddau o feddwol”. Nid ‘yn feddw’ ond ‘meddwol’, yw’r
ferch, hynny yw mae hi’n cael yr un effaith a’r ddiod gadarn arno – mae’r bardd yn
teimlo’n feddw wrth edrych arni hi.
(geirfa: meddwol = ‘intoxicating’)
Englyn 2
Mae’r bardd wedi meddwi ar harddwch y ferch cyn iddo ddechrau yfed. Nawr mae’n
archebu peint ac yn edrych arni trwy’r mwg sigâr. Mae hyn yn dyddio’r gerdd i’r
adeg cyn bod ysmygu wedi’i wahardd mewn llefydd cyhoeddus ac yn ein hatgoffa o’r
geiriau ‘aeafau’n ôl’, sy’n golygu bod blynyddoedd wedi mynd heibio ers
y cyfarfyddiad hwn.
Sylwer yn y ddwy bennill gyntaf taw dim ond un st ôl mae’r bardd yn estyn amdani a
dim ond un peint mae e’n archebu. Mae hyn yn adlewyrchu ei ddiffyg hyder .
Hyd yn oed yn ei gwylio hi mae’r bardd “yn llawn galar”. Mae’r bardd yn galaru
amdani o’r cychwyn cyntaf ac mae hyn yn atgyfnerthu’r awgrym na wnaeth
unrhywbeth ddod o’r achlysur. Roedd e wedi penderfynu yn syth ei bod hi tu hwnt
i’w afael.
Mae'r bardd yn drist – ydy e’n ‘llawn galar’ oherwydd ei fod yn gwybod fod merch
fel hon tu hwnt i’w gyrraedd? Neu – ydy e’n dyfaru peidio â siarad gydag hi?
Ydy e’n dyfaru na wnaeth e achub y cyfle i siarad gyda hi? (achub y cyfle = to seize
the opportunity)
