SAMENVATTING ESTHETICA
,Inhoudsopgave
1. LES 1: Wat is esthetica ........................................................................................................................... 3
1.1. Schoonheid en kunst ............................................................................................................................. 3
1.2. Daidalosmodel ...................................................................................................................................... 3
1.3. Homerosmodel ..................................................................................................................................... 4
1.3.1. Kouroï .............................................................................................................................................. 4
1.4. Daguerreotype, 1840............................................................................................................................ 6
1.5. Ursprung............................................................................................................................................... 7
1.6. eenvoudige schoonheid vs. het doordachte ......................................................................................... 7
1.7. eerste definitie ...................................................................................................................................... 8
2. LES 2: Auteurschap ................................................................................................................................ 8
2.1. Prehistorie ............................................................................................................................................ 8
2.2. latere virtuoze werken .......................................................................................................................... 9
2.3. mimesis en contemplatie...................................................................................................................... 9
2.4. Hand = oermoment / Ursprung .......................................................................................................... 10
2.5. oermoment en de repetitie ervan ....................................................................................................... 10
2.6. auteurschap? ...................................................................................................................................... 11
2.7. Auteurmodel van Stéphane Mallarmé ............................................................................................... 12
2.8. OPDRACHT 1 ....................................................................................................................................... 15
3. LES 3: impact van esthetica in de kunstwetenschappen ....................................................................... 15
3.1. Historische context ............................................................................................................................. 16
3.1.1. kunst en theater ............................................................................................................................ 16
3.1.2. politieke onrust omtrent Plato ...................................................................................................... 16
3.1.3. Plato zelf ........................................................................................................................................ 17
3.2. Opdracht 2.......................................................................................................................................... 19
3.3. Aristoteles........................................................................................................................................... 20
3.3.1. Aristoteles en esthetica ................................................................................................................. 20
3.4. Essentiele sleutelbegrippen: (4) .......................................................................................................... 21
3.4.1. catharsis......................................................................................................................................... 21
3.4.2. mimesis.......................................................................................................................................... 21
3.4.3. aktie ............................................................................................................................................... 22
3.4.4. ernst............................................................................................................................................... 22
4. model van Plotinus .............................................................................................................................. 23
4.1. definitie van schoonheid in Rome ....................................................................................................... 24
5. Hume tot Kant ..................................................................................................................................... 29
5.1. Esthetica van Kant .............................................................................................................................. 30
5.2. Locke................................................................................................................................................... 30
5.3. Hume .................................................................................................................................................. 31
5.4. Emmanuel Kant .................................................................................................................................. 33
5.4.1. Kritik der praktische Vernunft ....................................................................................................... 34
, 5.4.2. Kritik der Urteilskracht .................................................................................................................. 34
6. Kant ..................................................................................................................................................... 35
6.1. negen aspecten die Kant bespreekt in esthetisch oordeelsvermogen ................................................ 35
6.2. Kant deel 2 (+ laatste 2 puntjes) ......................................................................................................... 40
6.2.1. vier regels waaraan kunst v.h. genie moet voldoen ...................................................................... 42
7. Hegel ................................................................................................................................................... 42
7.1. Hegels dialectiek................................................................................................................................. 44
7.2. Kant vs. Hegel ..................................................................................................................................... 46
7.3. essentie esthetica Hegel ..................................................................................................................... 46
7.4. opdracht ............................................................................................................................................. 47
8. kritiek op filosofisch systeem van Hegel ............................................................................................... 48
8.1. Max Stirner ......................................................................................................................................... 48
8.2. Karl Schnaase ..................................................................................................................................... 48
8.3. Friedrich Schiller ................................................................................................................................. 49
8.4. Arthur Schopenhauer ......................................................................................................................... 50
8.5. Friedrich Nietzsche ............................................................................................................................. 51
8.5.1. fase 1 ............................................................................................................................................. 52
8.5.2. fase 2 ............................................................................................................................................. 53
8.6. Konrad Fiedler .................................................................................................................................... 53
8.6.1. twee etappes ................................................................................................................................. 54
9. Vragen ................................................................................................................................................. 56
9.1. Tekst van kant .................................................................................................................................... 56
9.2. opdrachten ......................................................................................................................................... 56
, 1. LES 1: Wat is esthetica
= richting in de wijsbegeerten waarbij we ons concentreren op wat de mens tot mens maakt,
nl. schoonheid. Mensen zijn de enige wezens die een vorm van ontroering voelen via
schoonheid en het onderzoek daarvan wordt esthetica genoemd. Esthetica is dus de
wetenschap v.h. schone in natuur en kunst.
- volgens Wittgenstein zijn esthetica en ethica verwant
- De term “esthetica” komt van het Grieks: AIESTHETIKOS
à afgeleid van het ww “AISTHANESTAI” met als betekenis: voelen, iets aanvoelen
1.1. Schoonheid en kunst
= complex begrip want het kan niet 1 op 1 gedeeld worden. Niet iedereen ziet alles hetzelfde,
de vraag ‘wat is mooi’ staat centraal. Het is steeds een benadering met subjectieve factor die
onlosbaar gemaakt is van ons, de mens. Schoonheid is een geconceptualiseerd begrip dat te
maken heeft met smaak (o.a. scherpere, geraffineerdere, …). Smaak is dus ook belangrijk, de
zin les gouts et les couleurs ne se discutent pas, is zeker niet van toepassing bij esthetica, want
het is juist door over smaak en schoonheid te discussiëren dat de wetenschap ervan vooruit
gaat.
- Kunst = hoogtepunt, climax, centrum van alles wat met smaak te maken heeft. Kunst
bestond altijd al, het bestaat even lang als de mens.
- Kunst: de oudste definitie (het origineel) van de term werd teruggevonden in het
Sanskriet (oudste taal v.d. intellectuelen in India)
Kunst = doen, iets doen met je handen, iets maken. Iets creëren wat er voordien niet was. Met
een bepaald plan ergens naartoe gaan, door aanvoelen iets ontwerpen. Kunst bestaat erin iets
te kunnen doen met je handen.
1.2. Daidalosmodel
Daidalos = grootste kunstenaar uit oudste periode v.h. oude Griekenland
- Adjectief in het Grieks betekent kunstzinnig door het verhaal van Daidalos
à in Knossos op het eiland Kreta = verhaal v.d. Minotaurus (labyrint)
à Daidalos ontwerpt labyrint voor de minotaurus zodat mensen niet getraumatiseerd
worden, maar hierdoor weet Daidalos te veel. De koning houdt hem dus gevangen op
een ander eiland. Daidalos wil daar weg en vindt als gevolg het eerste “vliegtuig” uit,
nl. vleugels (= verhaal van Icarus)
- Daidalos had een standbeeld gemaakt van Aphrodite zo fel op haar leek dat mensen
er direct mee begonnen praten, alsof het de echte Aphrodite was (= mimesis)
,Inhoudsopgave
1. LES 1: Wat is esthetica ........................................................................................................................... 3
1.1. Schoonheid en kunst ............................................................................................................................. 3
1.2. Daidalosmodel ...................................................................................................................................... 3
1.3. Homerosmodel ..................................................................................................................................... 4
1.3.1. Kouroï .............................................................................................................................................. 4
1.4. Daguerreotype, 1840............................................................................................................................ 6
1.5. Ursprung............................................................................................................................................... 7
1.6. eenvoudige schoonheid vs. het doordachte ......................................................................................... 7
1.7. eerste definitie ...................................................................................................................................... 8
2. LES 2: Auteurschap ................................................................................................................................ 8
2.1. Prehistorie ............................................................................................................................................ 8
2.2. latere virtuoze werken .......................................................................................................................... 9
2.3. mimesis en contemplatie...................................................................................................................... 9
2.4. Hand = oermoment / Ursprung .......................................................................................................... 10
2.5. oermoment en de repetitie ervan ....................................................................................................... 10
2.6. auteurschap? ...................................................................................................................................... 11
2.7. Auteurmodel van Stéphane Mallarmé ............................................................................................... 12
2.8. OPDRACHT 1 ....................................................................................................................................... 15
3. LES 3: impact van esthetica in de kunstwetenschappen ....................................................................... 15
3.1. Historische context ............................................................................................................................. 16
3.1.1. kunst en theater ............................................................................................................................ 16
3.1.2. politieke onrust omtrent Plato ...................................................................................................... 16
3.1.3. Plato zelf ........................................................................................................................................ 17
3.2. Opdracht 2.......................................................................................................................................... 19
3.3. Aristoteles........................................................................................................................................... 20
3.3.1. Aristoteles en esthetica ................................................................................................................. 20
3.4. Essentiele sleutelbegrippen: (4) .......................................................................................................... 21
3.4.1. catharsis......................................................................................................................................... 21
3.4.2. mimesis.......................................................................................................................................... 21
3.4.3. aktie ............................................................................................................................................... 22
3.4.4. ernst............................................................................................................................................... 22
4. model van Plotinus .............................................................................................................................. 23
4.1. definitie van schoonheid in Rome ....................................................................................................... 24
5. Hume tot Kant ..................................................................................................................................... 29
5.1. Esthetica van Kant .............................................................................................................................. 30
5.2. Locke................................................................................................................................................... 30
5.3. Hume .................................................................................................................................................. 31
5.4. Emmanuel Kant .................................................................................................................................. 33
5.4.1. Kritik der praktische Vernunft ....................................................................................................... 34
, 5.4.2. Kritik der Urteilskracht .................................................................................................................. 34
6. Kant ..................................................................................................................................................... 35
6.1. negen aspecten die Kant bespreekt in esthetisch oordeelsvermogen ................................................ 35
6.2. Kant deel 2 (+ laatste 2 puntjes) ......................................................................................................... 40
6.2.1. vier regels waaraan kunst v.h. genie moet voldoen ...................................................................... 42
7. Hegel ................................................................................................................................................... 42
7.1. Hegels dialectiek................................................................................................................................. 44
7.2. Kant vs. Hegel ..................................................................................................................................... 46
7.3. essentie esthetica Hegel ..................................................................................................................... 46
7.4. opdracht ............................................................................................................................................. 47
8. kritiek op filosofisch systeem van Hegel ............................................................................................... 48
8.1. Max Stirner ......................................................................................................................................... 48
8.2. Karl Schnaase ..................................................................................................................................... 48
8.3. Friedrich Schiller ................................................................................................................................. 49
8.4. Arthur Schopenhauer ......................................................................................................................... 50
8.5. Friedrich Nietzsche ............................................................................................................................. 51
8.5.1. fase 1 ............................................................................................................................................. 52
8.5.2. fase 2 ............................................................................................................................................. 53
8.6. Konrad Fiedler .................................................................................................................................... 53
8.6.1. twee etappes ................................................................................................................................. 54
9. Vragen ................................................................................................................................................. 56
9.1. Tekst van kant .................................................................................................................................... 56
9.2. opdrachten ......................................................................................................................................... 56
, 1. LES 1: Wat is esthetica
= richting in de wijsbegeerten waarbij we ons concentreren op wat de mens tot mens maakt,
nl. schoonheid. Mensen zijn de enige wezens die een vorm van ontroering voelen via
schoonheid en het onderzoek daarvan wordt esthetica genoemd. Esthetica is dus de
wetenschap v.h. schone in natuur en kunst.
- volgens Wittgenstein zijn esthetica en ethica verwant
- De term “esthetica” komt van het Grieks: AIESTHETIKOS
à afgeleid van het ww “AISTHANESTAI” met als betekenis: voelen, iets aanvoelen
1.1. Schoonheid en kunst
= complex begrip want het kan niet 1 op 1 gedeeld worden. Niet iedereen ziet alles hetzelfde,
de vraag ‘wat is mooi’ staat centraal. Het is steeds een benadering met subjectieve factor die
onlosbaar gemaakt is van ons, de mens. Schoonheid is een geconceptualiseerd begrip dat te
maken heeft met smaak (o.a. scherpere, geraffineerdere, …). Smaak is dus ook belangrijk, de
zin les gouts et les couleurs ne se discutent pas, is zeker niet van toepassing bij esthetica, want
het is juist door over smaak en schoonheid te discussiëren dat de wetenschap ervan vooruit
gaat.
- Kunst = hoogtepunt, climax, centrum van alles wat met smaak te maken heeft. Kunst
bestond altijd al, het bestaat even lang als de mens.
- Kunst: de oudste definitie (het origineel) van de term werd teruggevonden in het
Sanskriet (oudste taal v.d. intellectuelen in India)
Kunst = doen, iets doen met je handen, iets maken. Iets creëren wat er voordien niet was. Met
een bepaald plan ergens naartoe gaan, door aanvoelen iets ontwerpen. Kunst bestaat erin iets
te kunnen doen met je handen.
1.2. Daidalosmodel
Daidalos = grootste kunstenaar uit oudste periode v.h. oude Griekenland
- Adjectief in het Grieks betekent kunstzinnig door het verhaal van Daidalos
à in Knossos op het eiland Kreta = verhaal v.d. Minotaurus (labyrint)
à Daidalos ontwerpt labyrint voor de minotaurus zodat mensen niet getraumatiseerd
worden, maar hierdoor weet Daidalos te veel. De koning houdt hem dus gevangen op
een ander eiland. Daidalos wil daar weg en vindt als gevolg het eerste “vliegtuig” uit,
nl. vleugels (= verhaal van Icarus)
- Daidalos had een standbeeld gemaakt van Aphrodite zo fel op haar leek dat mensen
er direct mee begonnen praten, alsof het de echte Aphrodite was (= mimesis)
