Gespreksmodellen – samenvatting 2022 - 2023
HOOFDSTUK 1 – OMGAAN MET EMOTIES
1.1. BASISEMOTIES
In totaal 6 (2 nieuwe bijgekomen):
1) Blij
5) Extra: Verbazing
2) Boos
6) Extra: Afschuw/Afkeer
3) Bang
4) Bedroefd
1.2. EMOTIES EN HET BREIN
De hersenen kunnen onderverdeeld worden in 3 grote delen:
‣ Bewuste, meer ontwikkelde deel van het brein
Neocortex ‣ Functie: logisch redeneren, beslissingen nemen, analytisch denken, …
‣ = ‘het gezond verstand’
‣ = ‘het zoogdierenbrein’
‣ Functie: emotie, motivatie, genot en emotioneel geheugen
‣ Wat doet het limbisch brein?
o Screent alle zintuiglijke informatie op emotionele relevantie
o Vergelijkt deze zintuigelijke informatie met opgeslagen
Limbisch brein
herinneringen
o Helpt om gedrag te herhalen dat je gelukkig maakt & om
onplezierige ervaringen te vermijden
o Beloont sociaal gedrag door de vrijgave van dopamine (geeft
een goed gevoel)
‣ Oudste, meest instinctieve deel van het brein
‣ Functie: regulatie van primaire instincten (voortplanting, overleven,
stress en angst)
‣ Vormt een belangrijk deel van het onderbewuste systeem
‣ Wat doet het reptielenbrein?
Reptielenbrein o Controle over vitale lichaamsfuncties: ademhaling, hartslag en
bloedcirculatie
o Voortplantingsdrang en overlevingsinstincten beheersen
o Denkt niet na & onthoudt niets → reageert instinctief
‣ Amygdala hack = als je gekaapt wordt door emoties van angst of
boosheid en je dus niet meer logisch kan denken
, Gespreksmodellen – samenvatting 2022 - 2023
1.3. META COMMUNICATIE
Metacommunicatie = communiceren over de communicatie zelf (in deze context: het benoemen
van de emoties in een gesprek)
‣ Ik zie/ ik hoor/ ik merk dat…
‣ Zonder oordelen: letten op de eigen non-verbale communicatie + intonatie
‣ Gaat over concreet gedrag of concrete signalen
o Geen sterke interpretaties geven aan wat je ziet !
‣ Laat emotie emotie zijn!
o Niet tegengaan op iemands emoties
1.4. OMGAAN MET EMOTIES
Stap 1: stoppen met gespreksinhoud geven, emoties laten uiten
Stap 2: emoties benoemen (meta-communicatie)
· Uitnodigen om te vertellen, maar niet forceren
Actief luisteren = “echt, oprecht
· Lichaamssignalen als aangrijpingspunt: zowel verbale
luisteren”
als non-verbale signalen spiegelen
· Focus op hoe het NU gaat
· Wat gaat goed? Wat gaat minder goed?
Stilstaan bij gevoelens (angst,
→ doorvragen!
schaamte, schuld, …)
· De gebeurtenis, incl. gevoelens, plaatsen in de juiste
ruimte en tijd normaliseren!
· Benoemen wat je ziet
Lichaamstaal
· Maak het onbenoembare benoembaar
1.5. GEWELDLOZE COMMUNICATIE
Geweldloze communicatie = Verbindende
Gewelddadige communicatie
communicatie
· Vol met kritiek, kleineringen, · Ontwikkeld door Marshall Rosenberg
beschuldigingen, verwijten, etikettering, … · Kritiekloos en met verantwoordelijkheid
· Roept vooral angst, verdeeldheid en geweld voor de eigen gevoelens en behoeften
op · 4 stappen:
vb. “Je luistert niet”, “Je bent weeral te laat” 1) Waarnemen zonder oordeel: Als ik
zie/hoor/merk…
2) Gevoelens uitspreken: Dan voel ik
mij…
3) Behoefte uitspreken: Omdat ik de
behoefte heb aan…
4) Verzoek: Ben je bereid om..? Wil
je…?
WAARNEMEN ZONDER OORDEEL:
‣ = zeggen wat je ziet, en niet wat je ervan vindt
‣ “Ik zie dat…”
‣ vb. “Sarah zei dat ze geen cola lust”
HOOFDSTUK 1 – OMGAAN MET EMOTIES
1.1. BASISEMOTIES
In totaal 6 (2 nieuwe bijgekomen):
1) Blij
5) Extra: Verbazing
2) Boos
6) Extra: Afschuw/Afkeer
3) Bang
4) Bedroefd
1.2. EMOTIES EN HET BREIN
De hersenen kunnen onderverdeeld worden in 3 grote delen:
‣ Bewuste, meer ontwikkelde deel van het brein
Neocortex ‣ Functie: logisch redeneren, beslissingen nemen, analytisch denken, …
‣ = ‘het gezond verstand’
‣ = ‘het zoogdierenbrein’
‣ Functie: emotie, motivatie, genot en emotioneel geheugen
‣ Wat doet het limbisch brein?
o Screent alle zintuiglijke informatie op emotionele relevantie
o Vergelijkt deze zintuigelijke informatie met opgeslagen
Limbisch brein
herinneringen
o Helpt om gedrag te herhalen dat je gelukkig maakt & om
onplezierige ervaringen te vermijden
o Beloont sociaal gedrag door de vrijgave van dopamine (geeft
een goed gevoel)
‣ Oudste, meest instinctieve deel van het brein
‣ Functie: regulatie van primaire instincten (voortplanting, overleven,
stress en angst)
‣ Vormt een belangrijk deel van het onderbewuste systeem
‣ Wat doet het reptielenbrein?
Reptielenbrein o Controle over vitale lichaamsfuncties: ademhaling, hartslag en
bloedcirculatie
o Voortplantingsdrang en overlevingsinstincten beheersen
o Denkt niet na & onthoudt niets → reageert instinctief
‣ Amygdala hack = als je gekaapt wordt door emoties van angst of
boosheid en je dus niet meer logisch kan denken
, Gespreksmodellen – samenvatting 2022 - 2023
1.3. META COMMUNICATIE
Metacommunicatie = communiceren over de communicatie zelf (in deze context: het benoemen
van de emoties in een gesprek)
‣ Ik zie/ ik hoor/ ik merk dat…
‣ Zonder oordelen: letten op de eigen non-verbale communicatie + intonatie
‣ Gaat over concreet gedrag of concrete signalen
o Geen sterke interpretaties geven aan wat je ziet !
‣ Laat emotie emotie zijn!
o Niet tegengaan op iemands emoties
1.4. OMGAAN MET EMOTIES
Stap 1: stoppen met gespreksinhoud geven, emoties laten uiten
Stap 2: emoties benoemen (meta-communicatie)
· Uitnodigen om te vertellen, maar niet forceren
Actief luisteren = “echt, oprecht
· Lichaamssignalen als aangrijpingspunt: zowel verbale
luisteren”
als non-verbale signalen spiegelen
· Focus op hoe het NU gaat
· Wat gaat goed? Wat gaat minder goed?
Stilstaan bij gevoelens (angst,
→ doorvragen!
schaamte, schuld, …)
· De gebeurtenis, incl. gevoelens, plaatsen in de juiste
ruimte en tijd normaliseren!
· Benoemen wat je ziet
Lichaamstaal
· Maak het onbenoembare benoembaar
1.5. GEWELDLOZE COMMUNICATIE
Geweldloze communicatie = Verbindende
Gewelddadige communicatie
communicatie
· Vol met kritiek, kleineringen, · Ontwikkeld door Marshall Rosenberg
beschuldigingen, verwijten, etikettering, … · Kritiekloos en met verantwoordelijkheid
· Roept vooral angst, verdeeldheid en geweld voor de eigen gevoelens en behoeften
op · 4 stappen:
vb. “Je luistert niet”, “Je bent weeral te laat” 1) Waarnemen zonder oordeel: Als ik
zie/hoor/merk…
2) Gevoelens uitspreken: Dan voel ik
mij…
3) Behoefte uitspreken: Omdat ik de
behoefte heb aan…
4) Verzoek: Ben je bereid om..? Wil
je…?
WAARNEMEN ZONDER OORDEEL:
‣ = zeggen wat je ziet, en niet wat je ervan vindt
‣ “Ik zie dat…”
‣ vb. “Sarah zei dat ze geen cola lust”
