MICRO ECONOMIE
Academiejaar 2025-2026 Sam Cosaert 2de BA SEW/TEW/HI
Inhoudsopgave
Deel 1 inleiding tot de micro economie ........................................ Error! Bookmark not defined.
Hoofdstuk 1: het analyseren van economische problemen ....................................................2
Hoofdstuk 2: (de wet van vraag en aanbod & elasticiteiten) ....................................................4
Deel 2 consumententheorie................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3: consumentenvoorkeuren en het begrip ‘nut’ ................................................... 13
Hoofdstuk 4: consumenten keuze ...................................................................................... 19
Hoofdstuk 5: de theorie van de vraag .................................................................................. 32
Deel 3 productie en kostentheorie.......................................................................................... 45
Hoofdstuk 6: inputs en productie........................................................................................ 45
Hoofdstuk 7: kosten en kostenminimalisatie ...................................................................... 57
Hoofdstuk 8: kostenfuncties............................................................................................... 66
Deel 4 volmaakte concurrentie .............................................................................................. 80
Hoofdstuk 9: perfecte mededinging, zuivere mededinging, perfecte concurrentie ................ 80
Hoofdstuk 10: overheidsinterventies in markten.................................................................. 90
Deel 5 marktmacht ................................................................................................................ 97
Hoofdstuk 11: monopolie en monopsonie .......................................................................... 97
Hoofdstuk 12: consumensurplus opvangen (Capturing surplus) ....................................... 110
Deel 6 onvolmaakte concurrentie en strategisch gedrag ....................................................... 123
Hoofdstuk 13: marktstructuur en competitie..................................................................... 123
1
,Hoofdstuk 1: het analyseren van economische problemen
1. Herhaling: vraag, aanbod, evenwicht, elasticiteiten
Vraag en Aanbod
• Vraag (Demand): hoeveel consumenten willen kopen bij elke prijs
• Aanbod (Supply): hoeveel producenten willen aanbieden bij elke prijs
• Marktevenwicht: punt waar vraag = aanbod → bepaalt evenwichtsprijs (P*) en
evenwichtshoeveelheid (Q*)
Elasticiteit meet hoe gevoelig de vraag of het aanbod reageert op veranderingen in prijs
Gemengde economie
Een markteconomie met overheidsingrijpen – combinatie van:
• Kapitalisme → vrije markt, winst en concurrentie
• Socialisme → overheid corrigeert marktfalen, komt tussen waar nodig en waar
marktwerking alleen tekort schiet
Waarom moeten we ingrijpen? Marktwerking alleen lost problemen zoals milieuvervuiling,
armoede en ongelijkheid niet automatisch op!
• Negatieve externaliteiten → bijv. milieuvervuiling (kost v samenleving die niet worden
opgenomen in productiekost/ in verkoopprijs)
• Armoede en ongelijkheid
Waarom is het kapitalisme succesvol?
• Concurrentie → stimuleert innovatie → technologie
• Productiviteitsgroei → hogere welvaart (bbp per capita stijgt)
• Specialisatie → efficiëntere productie (arbeidsspecialisatie)
• Goede instellingen (onderwijs, beleid, rechtszekerheid) versterken groei
Beperkingen van het succes
- negatieve externaliteiten; klimaatopwarming
- systematische ongelijkheid (Piketty):
o inkomensverdeling bekijken 1% rijksten bekijken tov % inkomen in het land (hangt
samen met arbeid, productiviteit,…)
o “Zolang rendement op kapitaal (r) > groei van economie (g), stijgt ongelijkheid”
Hyper meritocracy
Is het idee dat mensen hun positie in de samenleving volledig te danken hebben aan hun talent,
inzet en prestaties. (succes w gezien als volledig het resultaat van individuele verdienste,
mislukking w gezien als eigen schuld) Terwijl structurele factoren zoals geboorte, afkomst
netwerk,… sterk w onderschat.
Hyper meritocratie heeft grote maatschappelijke nadelen:
2
, - Ongelijkheid w groter → hyper meritocratie rechtvaardigt hoge ongelijkheid alsof die
“verdient” is
- Kansarmoede w harder → wie pech heeft w verantwoordelijk geacht v eigen
omstandigheden
- Sociale mobiliteit daalt
Ongelijkheid mag en moet brengt ook, heeft ook positieve effecten
• Prikkel tot inspanning en innovatie
Maar gevaar bij extreme ongelijkheid
• Te grote concentratie van rijkdom → minder concurrentie (monopolies)
• Sociale spanningen en beperkte kansen voor lagere inkomensgroepen
• Minder gelijke toegang tot onderwijs, gezondheid, politiek
Waarom is micro economie nodig/nuttig ?
• Beslissingen van bedrijven begrijpen: prijszetting, investeringen, marketing & reclame
• Effecten van overheidsbeleid begrijpen: Hoe efficiënt is een beleid? Wat zijn de
neveneffecten? Impact op ongelijkheid en armoede?
→ doel: betere beleidskeuzes maken die efficiënt zijn.
3
, Hoofdstuk 2: (de wet van vraag en aanbod & elasticiteiten)
The Law of Supply and Demand
De wet van Vraag en Aanbod
Vraag en Aanbod
• Vraag (Demand): hoeveel consumenten willen kopen bij elke prijs
o Dalend → hogere prijs = lagere gevraagde hoeveelheid
• Aanbod (Supply): hoeveel producenten willen aanbieden bij elke prijs
o Stijgend → hogere prijs = hogere aangeboden hoeveelheid
• Marktevenwicht: snijpunt vraag = aanbod → bepaalt evenwichtsprijs (P*) en
evenwichtshoeveelheid (Q*)
Vraagcurve verschuift door: inkomen, verandering in voorkeuren prijs van andere goederen,
verwachtingen, aantal kopers
Bijv. beurs/aandelen
• Mensen kopen aandelen als verwacht wordt dat de vraag later groter wordt waardoor ze
nu al kopen
Aanbod verschuift door: productiekosten, technologie, belastingen/subsidies, verwachtingen,
aantal producenten
• Verandering in prijs = beweging op de curve
• Verandering in andere determinant ≠ prijs = shift van de curve
Vraag- en aanbodschokken
• Plotselinge veranderingen in de vraag of het aanbod → verschuiven evenwichtsprijs en-
hoeveelheid
Elasticiteiten
Wat is elasticiteit?
→ Elasticiteit meet hoe gevoelig vraag of aanbod reageert op veranderingen in prijs,
inkomen of prijs van andere goederen
• Elastische vraag: sterke reactie op prijs → prijsgevoelig
• Inelastische vraag: zwakke reactie → prijs minder relevant
Belangrijke soorten elasticiteiten:
4
Academiejaar 2025-2026 Sam Cosaert 2de BA SEW/TEW/HI
Inhoudsopgave
Deel 1 inleiding tot de micro economie ........................................ Error! Bookmark not defined.
Hoofdstuk 1: het analyseren van economische problemen ....................................................2
Hoofdstuk 2: (de wet van vraag en aanbod & elasticiteiten) ....................................................4
Deel 2 consumententheorie................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3: consumentenvoorkeuren en het begrip ‘nut’ ................................................... 13
Hoofdstuk 4: consumenten keuze ...................................................................................... 19
Hoofdstuk 5: de theorie van de vraag .................................................................................. 32
Deel 3 productie en kostentheorie.......................................................................................... 45
Hoofdstuk 6: inputs en productie........................................................................................ 45
Hoofdstuk 7: kosten en kostenminimalisatie ...................................................................... 57
Hoofdstuk 8: kostenfuncties............................................................................................... 66
Deel 4 volmaakte concurrentie .............................................................................................. 80
Hoofdstuk 9: perfecte mededinging, zuivere mededinging, perfecte concurrentie ................ 80
Hoofdstuk 10: overheidsinterventies in markten.................................................................. 90
Deel 5 marktmacht ................................................................................................................ 97
Hoofdstuk 11: monopolie en monopsonie .......................................................................... 97
Hoofdstuk 12: consumensurplus opvangen (Capturing surplus) ....................................... 110
Deel 6 onvolmaakte concurrentie en strategisch gedrag ....................................................... 123
Hoofdstuk 13: marktstructuur en competitie..................................................................... 123
1
,Hoofdstuk 1: het analyseren van economische problemen
1. Herhaling: vraag, aanbod, evenwicht, elasticiteiten
Vraag en Aanbod
• Vraag (Demand): hoeveel consumenten willen kopen bij elke prijs
• Aanbod (Supply): hoeveel producenten willen aanbieden bij elke prijs
• Marktevenwicht: punt waar vraag = aanbod → bepaalt evenwichtsprijs (P*) en
evenwichtshoeveelheid (Q*)
Elasticiteit meet hoe gevoelig de vraag of het aanbod reageert op veranderingen in prijs
Gemengde economie
Een markteconomie met overheidsingrijpen – combinatie van:
• Kapitalisme → vrije markt, winst en concurrentie
• Socialisme → overheid corrigeert marktfalen, komt tussen waar nodig en waar
marktwerking alleen tekort schiet
Waarom moeten we ingrijpen? Marktwerking alleen lost problemen zoals milieuvervuiling,
armoede en ongelijkheid niet automatisch op!
• Negatieve externaliteiten → bijv. milieuvervuiling (kost v samenleving die niet worden
opgenomen in productiekost/ in verkoopprijs)
• Armoede en ongelijkheid
Waarom is het kapitalisme succesvol?
• Concurrentie → stimuleert innovatie → technologie
• Productiviteitsgroei → hogere welvaart (bbp per capita stijgt)
• Specialisatie → efficiëntere productie (arbeidsspecialisatie)
• Goede instellingen (onderwijs, beleid, rechtszekerheid) versterken groei
Beperkingen van het succes
- negatieve externaliteiten; klimaatopwarming
- systematische ongelijkheid (Piketty):
o inkomensverdeling bekijken 1% rijksten bekijken tov % inkomen in het land (hangt
samen met arbeid, productiviteit,…)
o “Zolang rendement op kapitaal (r) > groei van economie (g), stijgt ongelijkheid”
Hyper meritocracy
Is het idee dat mensen hun positie in de samenleving volledig te danken hebben aan hun talent,
inzet en prestaties. (succes w gezien als volledig het resultaat van individuele verdienste,
mislukking w gezien als eigen schuld) Terwijl structurele factoren zoals geboorte, afkomst
netwerk,… sterk w onderschat.
Hyper meritocratie heeft grote maatschappelijke nadelen:
2
, - Ongelijkheid w groter → hyper meritocratie rechtvaardigt hoge ongelijkheid alsof die
“verdient” is
- Kansarmoede w harder → wie pech heeft w verantwoordelijk geacht v eigen
omstandigheden
- Sociale mobiliteit daalt
Ongelijkheid mag en moet brengt ook, heeft ook positieve effecten
• Prikkel tot inspanning en innovatie
Maar gevaar bij extreme ongelijkheid
• Te grote concentratie van rijkdom → minder concurrentie (monopolies)
• Sociale spanningen en beperkte kansen voor lagere inkomensgroepen
• Minder gelijke toegang tot onderwijs, gezondheid, politiek
Waarom is micro economie nodig/nuttig ?
• Beslissingen van bedrijven begrijpen: prijszetting, investeringen, marketing & reclame
• Effecten van overheidsbeleid begrijpen: Hoe efficiënt is een beleid? Wat zijn de
neveneffecten? Impact op ongelijkheid en armoede?
→ doel: betere beleidskeuzes maken die efficiënt zijn.
3
, Hoofdstuk 2: (de wet van vraag en aanbod & elasticiteiten)
The Law of Supply and Demand
De wet van Vraag en Aanbod
Vraag en Aanbod
• Vraag (Demand): hoeveel consumenten willen kopen bij elke prijs
o Dalend → hogere prijs = lagere gevraagde hoeveelheid
• Aanbod (Supply): hoeveel producenten willen aanbieden bij elke prijs
o Stijgend → hogere prijs = hogere aangeboden hoeveelheid
• Marktevenwicht: snijpunt vraag = aanbod → bepaalt evenwichtsprijs (P*) en
evenwichtshoeveelheid (Q*)
Vraagcurve verschuift door: inkomen, verandering in voorkeuren prijs van andere goederen,
verwachtingen, aantal kopers
Bijv. beurs/aandelen
• Mensen kopen aandelen als verwacht wordt dat de vraag later groter wordt waardoor ze
nu al kopen
Aanbod verschuift door: productiekosten, technologie, belastingen/subsidies, verwachtingen,
aantal producenten
• Verandering in prijs = beweging op de curve
• Verandering in andere determinant ≠ prijs = shift van de curve
Vraag- en aanbodschokken
• Plotselinge veranderingen in de vraag of het aanbod → verschuiven evenwichtsprijs en-
hoeveelheid
Elasticiteiten
Wat is elasticiteit?
→ Elasticiteit meet hoe gevoelig vraag of aanbod reageert op veranderingen in prijs,
inkomen of prijs van andere goederen
• Elastische vraag: sterke reactie op prijs → prijsgevoelig
• Inelastische vraag: zwakke reactie → prijs minder relevant
Belangrijke soorten elasticiteiten:
4
