Samenvatting Scheikunde Hoofdstuk 11 (Chemie Overal, 5 Havo)

Samenvatting Scheikunde
Hoofdstuk 11
Paragraaf 2
Duurzaamheid
People, Planet, Profit (3 P’s)
o Een duurzaam product of productieproces brengt nu en in de toekomst geen schade
toe aan mensen, de aarde en het milieu. Duurzaam ondernemen houdt rekening met
de principes van People, Planet, Profit.
 People -> Meer welzijn voor de medewerkers. Een onderneming die zorgt
voor een goede arbeidsklimaat.
 Planet -> Minder belasting voor het milieu. Energiebesparing, minder afval en
gebruik van duurzame energiebronnen in plaats van fossiele brandstoffen
zorgen voor een beter milieu en uiteindelijk voor het behoud van onze
planeet.
 Profit -> Meer winst maken. Klanten en opdrachtgevers vragen steeds meer
naar duurzame producten.
Cradle to Cradle
o Cradle to Cradle is een filosofie die berust op het ontwerpen van duurzame
producten waarbij materiaalkringlopen centraal staan. Alle producten zodanig
ontworpen moeten worden zodat je ze na gebruik volledig biologisch kunt afbreken
of dat je ze volledig kunt omzetten in nieuwe producten.
o Downcycling -> Bij recycling van afval komt het product terug met een lagere
kwaliteit dan het oorspronkelijk had.
o Upcycling -> Afvalproducten na recycling evenveel waard zijn als daarvoor, of zelfs
meer.
Groene chemie
o Bij Groene chemie staan duurzame producten en processen op de voorgrond en
wordt er terdege rekening gehouden met de drie P’s en de Cradle to Creadle
filosofie. Daarbij probeert men zo energiezuinig mogelijk te werken en gebruik te
maken van bronnen van duurzame energie. Bovendien schenkt men de nodige
aandacht aan recycling, of nog lever upcycling van afgedankte producten.
o Groene chemie berust op twaalf regels om productieprocessen zo duurzaam
mogelijk te laten verlopen.
Duurzame productieprocessen
o Een productieproces verloopt meestal in een aantal stappen en wordt ook wel een
synthese genoemd.
o Een synthese is duurzaam:
 Als er zoveel mogelijk atomen uit de beginstoffen terechtkomen in het
gewenste reactieproduct, zodat je zo min mogelijk afval hebt.
 Als je de reactieomstandigheden zodanig kiest dat er zoveel mogelijk product
ontstaat en er zo min mogelijk energie wordt gebruikt. En dan bij voorkeur
energie uit duurzame bronnen.
 Als je zoveel mogelijk gebruikmaakt van duurzame grondstoffen en je afval
hergebruikt.
 Als je afvalstoffen niet giftig zijn of belastend voor het milieu.

, Atoomeconomie
o Atoomeconomie is een theoretisch begrip dat aangeeft hoeveel procent van de
atomen uit de beginstof(fen) terecht komen in het gewenste reactieproduct als de
reactie volledig verloopt. Er komt voor een bepaalde reactie altijd een vast
percentage uit.
o Om de atoomeconomie voor een reactieproduct te berekenen, gebruik je de
volgende formules:




o Atoomeconomie is een theoretisch begrip: er komt voor een bepaalde reactie altijd
een vast percentage uit.
o Atoomeconomie is een goed criterium om twee synthesen met elkaar te vergelijken
waarin eenzelfde product wordt gemaakt. De reactie met de hoogste
atoomeconomie voor het gewenste reactieproduct levert het minste afval en is dus
het groenst.
Rendement en E-factor
o Bij het rendement vergelijk je de praktische opbrengst van een product met de
opbrengst die in theorie zou moeten ontstaan.
 Theoretische opbrengst kun je uitrekenen met behulp van de
reactievergelijking.
 Praktische opbrengst bepaal je experimenteel.
o Het rendement kun je dan berekenen met behulp van de volgende formule:




o Hoe groter het rendement, des te efficiënter verloopt de reactie
o De E-factor is een experimenteel begrip en geeft een verband tussen de
atoomeconomie en het rendement van een reactie. Eenzelfde reactie kan met
verschillende rendementen verlopen en dus ook verschillende waarden van de E-
factor hebben.