Samenvatting Verpleegkundige methodiek en vaardigheden - Wondzorg volledig

WONDZORG
2 SOORTEN WONDGENEZING

Primaire - Wonde is zuiver, zonder necrose en/of vreemde
wondgenezing lichamen
- Wonde sluit snel
- Kan gesloten worden door hechtingen, wond lijm of
haakjes
- Bv: operatieve incisie of traumatische
huidverscheuring
Secundaire - Genezing door granulatie
wondgenezing - Epitheliseren van af de rand
- Risico op infectie (ook systemisch)
- Langere tijd nodig om te genezen
- Bv: brandwonden, decubituswonden
Tertiaire - Grote wonden
wondgenezing - Vaak geïnfecteerd en moeten gespoeld worden
- Mogelijks is hersteloperatie nodig
- Bv: buikwonde tgv peritonitis

3 AANDACHTSPUNTEN BIJ WONDVERZORGING
 Korstvorming vermijden
 Wondvocht optimalisatie
 Oorzaak achterlaten
 Overleg in multidisciplinair team
 Patiënt gebonden factoren

Algemene wondbehandeling: nadruk op goede balans in het wondvocht
 Geen korstvorming
 Migratie van epitheelcellen
 Minder risico op infecties
 Verbandwissel minder pijnlijk
 Minder littekens

4 WONDBEHANDELINGSCONCEPTEN

LANGDURIGE WONDHELING

WONDGENEZING = complexe reeks van gebeurtenissen die met elkaar verbonden zijn
en van elkaar afhankelijk zijn.

 ≠ acute wonde: volgen meestal een goed gedefinieerd proces
 Andere benaming voor chronische wonden
 Stagneren in de inflammatie- en proliferatiefase van het wondhelingsproces
 Geen groei en migratie van epitheelcellen
 Overproductie van matrixmoleculen
 Veel fibrinogeen en fibrine
 Macromoleculen vernietigen groeifactoren
 Wondvocht is nadeling voor de granulatie




1

,WOUND BED PREPARATION

Kader voor een gestructureerde wondbehandeling
 Optimaliseren van de beïnvloedende factoren waardoor endogene heling mogelijk
is
 Doel: stabiele wonde bekomen met gezond granulatieweefsel en goed
gevasculariseerd wondbed waardoor de effectiviteit van de heling vanuit het
wondbed wordt versneld

Benaderen van
 De zorgontvanger: rekening houden met systemische factoren (onderliggende
pathologie) en lokale factoren (pijn, QoL)
 Wonde: TIME

TIME

 Hulpmiddel voor identificeren van de barrières voor genezing
 Zorgplan opstellen om barrières te verwijderen
 Wondgenezing bevorderen

T Tissue of observatie van het weefsel
 Locatie/type weefsel/continuïteit van de huid/uitgebreidheid
 Verschil tussen reinigen en debrideren
 Het wassen van wonden
Aanpak: bot, pees, vetweefsel
 Reinigen/ reinigen en debrideren
I Infection of observatie van ontsteking en infectie
Contaminatie -> kolonisatie -> lokale infectie -> uitbreidende infectie ->
systemische infectie
 Infectiepreventie
 De ernst van infectie wordt bepaal door:
o Aantal, virulentie en soort bacteriën & weerstand van de patiënt
o Infectie niet alleen door testen vastgesteld, maar ook klinisch
benadering van de wonde en de totale patiënt (belang van

2

, holistische zorg)
 Lokale (topische) antibiotica hebben geen plaats in de wondzorg
Aanpak: inflammatie – infecttie
 Reinigen / reinigen en ontsmetten

M Moisture of observatie van het wondvocht
 Observatie via: geur, kleur, hoeveelheid
 Juiste evenwicht in wondvocht is belangrijk voor wondgenezing: studies
tonen aan ddat pijn, geur en exsudaat de drie belangrijkse elementen
zijn van een gecompliceerde wonde en directe invloed heeft op de
kwaliteit van leven van een patiënt
Aanpak : exsudaat (optimaal vochtig milieu creëren)
 Absorptie / donatie
E Environment
 Beoordelen van epithelisatie, wondrand en de wondomgeving
 Keratinocyten: belangrijkste cellen van de epidermis en spelen een
centrale rol bij het herstel van het weefsel en de huid
 Epitheelcellen vermeerderen zich door celdeling (mitose) en verplaatsen
zich vanuit de wondrand (migratie) naar het centrum van de huid
Aanpak: wondomgeving
 Wondrand: wondranden ondersteunen
 Wondomgeving: huid rondom de wond ondersteunen
 Exsudaat management: verbeteren wondomgeving, bestrijden infecties,
beschermen van de huid en kwaliteit van het leven van de patiënt
verbeteren
Bijkomende observaties
 Factoren die de wondgenezing beïnvloeden
o Voeding, psychosociale factoren, lokale factoren, geneesmiddelen,
algemene fysieke gezondheid
 D (Disease of ziekte): oorzaak van de wonde
o Exogene oorzaak: mechanisch, chemisch, fysisch, chirurgische wonden
o Ten gevolge van onderliggende stoornissen, diabetes, infectie
 H (helingstijd)
o Belangrijk om de datum van het ontstaan van de wonde te kennen in
functie van de effectiviteit van de behandeling
 Acute wonden (ten gevolge van trauma of chirurgie)
 Chronische wonden -> moeilijk helende wonde (langdurige
wondheling)
 Pijn en beleving
 Patiëntgebonden factoren: weefseloxygenatie (respiratoir & hemodynamisch) +
infectierisico van de patiënt




3

, Observ Pathofysiologie WBP actie Effect WBP Uitkoms
atie t
Tissue Inefficiënte matrix Debridement Wondbed en Gezond,
en debris functionele granuler
verhinderen extracellulaire end
wondgenezing matrixmoleculen wondbed
herstellen
Hoge bacteriële Topische of Lage bacteriële Bacteriël
Infecti
lading of langdurige systemische lading of e lading
e
ontsteking gecontroleerde in balans
antimicrobiële
↑ inflammatiore ontsteking: en
middelen/ anti-
cytokines ↓ inflammatiore verminde
inflammatoire
↑ protease cytokines rde
middelen/protease
activiteit ↓protease activiteit ontstekin
inhibitoren
g
↓groeifactoren ↑groeifactoren
Uitdroging Breng verband aan Uitdroging vermeden Wondvoc
Moistu
vertraagt migratie dat vochtbalans en migratie van ht in
re
van epitheelcellen herstelt epitheelcellen evenwich
(bijvoorbeeld t
Overmatige hydrogel) Oedeem, maceratie
aanwezigheid van vermeden
Gebruik een
wondvocht
verband of
veroorzaakt
methode die vocht
maceratie.
absorberend werkt.
Herevalueer de Actieve wondcellen Opgroeie
Edge Niet-reagerende
oorzaak of en migratie van nde
wondcellen en
overweeg andere keratinocyten. wondran
afwijkingen in
behandelingen: den
extracellulaire
 Debridement
matrix
 Skingraft
 Biologische
agentia
 Alternatieve
therapieën



Maceratie Verzachting van de huid als gevolg van langdurig contact met
vocht. Ge gemaceerde huid ziet er wit uit
Excoriatie Veroorzaakt door herhaald letsel aan het huidoppervlak als gevolg
van trauma
Bv krabben, schuren, medicijnreacties of irriterende stoffen
Droge huid Keratinecellen worden plat en schilferig. De huid voelt ruw aan en
er kunnen schilfertjes zichtbaar zijn
Hyperkeratose Overmatige ophoping van droge huid (keratine), vaak op handen,
hielen, voetzolen
Callus Verdikt en verhard deel van de huid of het zachte weefsel, vooral
op een plaats die onderhevig is geweest aan wrijving of druk
Eczeem Ontsteking van de huid, gekenmerkt door jeuk, rode huid en
huiduitslag


5 WONDZORG VOLGENS TIME CLINICAL DECISION SUPPORT TOOL
 Update van de Care Cycle


4