Hoofdstuk 1
Wat is psychologie?
Studie van de geest
Psyche = geest
Logos = studie
Welke vakgebieden ken je?
Sportpsycholoog
Docent psycholoog
Ontwikkelingspsycholoog
Klinische psycholoog
Arbeid en organisatie psycholoog
Forensisch psycholoog
Psychologie als wetenschap
Descartes → onderscheid lichaam en geest
grondlegger psychologie
Onderscheid psychiatrie en psychologie
Psychiater kan medicijnen voorschrijven. Het is ook een artsenopleiding.
Psycholoog mag geen medicijnen voorschrijven
Pseudopsychologie = alles wat niet wetenschappelijk is
Empirisch onderzoek
Stap 1: een hypothese ontwikkelen
Stap 2: objectieve data verzamelen
Stap 3: data analyseren
Stap 4: de resultaten publiceren en laten bekritiseren
Onderzoekstypen
, - Experimenten ( met controle groep en experimentele groep)
- Correlatie-onderzoek (verband tussen 2 zaken)
- Survey-onderzoek (vragenlijst)
- Natuurlijke observatie
- Gevalstudie ( een enkel geval observeren)
Onderzoeksbegrippen:
- Controle groepen en experimentele groepen
- Afhankelijke en onafhankelijke variabele
- Randomisering en placebo’s
- Significante resultaten en replicatie
6 psychologische perspectieven
Biologisch perspectief (biologie staat centraal)
Persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen ontstaan door lichamelijke
eigenschappen.
Neurowetenschap: werking van de genen, hersenen, het zenuwstelsel en/of de
hormonen.
Evolutionaire psychologie: gedrag is de uitkomst van de genetische aanpassingen.
Cognitief perspectief (denken staat centraal)
De een is een andere denker. Denken kan worden beïnvloed.
Mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf en hun omgeving.
Cognitie: opnemen, opslaan en gebruiken van informatie.
Mentale processen zoals: leren, geheugen, perceptie en denken.
Introspectie, structuralisme, functionalisme, gestaltpsychologie, moderne cognitieve
neurowetenschap
Behavioristisch perspectief (beloningssysteem)
Straffen belonen.
Geen innerlijke processen, maar waarneembaar gedrag – blackbox.
Wat mensen en dieren aan gedrag vertonen is gebaseerd op leerervaringen (stimulus-
respons).
Omgeving bepaalt het gedrag.
Watson en Skinner. (operant conditioneren)
Perspectieven vanuit de gehele persoon – psychodynamisch (hele omgeving)
Sigmund Freud
,Nadruk op onbewuste beweegredenen: onbewuste verdrongen conflicten in bewustzijn
brengen.
Droominterpretatie.
Kritiek, maar ook actueel.
Vanuit de hele persoon: humanisme
Ontstaan als kritiek op de psychoanalyse en het behaviorisme en de psychoanalyse.
• Gericht op vrije wil => groei en zelfactualisatie
• Zelfbeeld is bepalend voor gedrag
• Abraham Maslow => behoeftehiërarchie
• Rogers: Empathie en onvoorwaardelijke acceptatie en echtheid
Ontwikkelingsperspectief (ontwikkeling misschien ergens niet goed gegaan)
Psychologische verandering is het gevolg van
een interactie tussen erfelijke eigenschappen
en de omgeving.
• Nature of nurture?
• Aangeboren of aangeleerd?
Sociocultureel perspectief (omgeving)
Omgeving van mensen, opvoeding, cultuur en vriendengroepen.
• Welke psychologische stroming benadrukt de onbewuste invloed van de geest op ons
gedrag?
A. Behavioristische stroming
B. Psychodynamische stroming
C. Humanistische stroming
D. Cognitieve stroming
• Een proefpersoon die wordt blootgesteld aan een speciale situatie waarover de
onderzoeker meer wil weten, maakt onderdeel uit van de _____ groep.
• A. Experimentele
• B. Controlegroep
, • C. Operationele
• D. Correlationele
Van welke vertekening in ons denken spreken we, wanneer we alleen informatie tot ons
nemen die onze bestaande ideeën bevestigt?
• A. Anchoring bias
• B. Confirmation bias
• C. Emotionele bias
• D. Hindsight bias
• Een onderzoeker doet onderzoek bij één persoon die een bijzonder ernstig ongeluk
heeft meegemaakt. Deze persoon heeft hierbij hersenbeschadiging opgelopen en laat
nu uniek gedrag zien. Hoe noemen we het onderzoekstype dat hier gebruikt wordt?
A. Casestudie
B. Survey
C. Experiment
D. Correlatie-onderzoek
Hoofdstuk 2
Biopsychologie
Genen en gedrag
Welke gedragingen kunnen beïnvloed zijn door de evolutie?
- Jacht op eten (jagersinstinct)
- Hoogtevrees
- Beschermend gedrag over kleine kinderen
- Bittere smaak (kan gif zijn)
- Angst voor spinnen
• Darwins natuurlijke selectie
• Basis voor genetica
Wat is psychologie?
Studie van de geest
Psyche = geest
Logos = studie
Welke vakgebieden ken je?
Sportpsycholoog
Docent psycholoog
Ontwikkelingspsycholoog
Klinische psycholoog
Arbeid en organisatie psycholoog
Forensisch psycholoog
Psychologie als wetenschap
Descartes → onderscheid lichaam en geest
grondlegger psychologie
Onderscheid psychiatrie en psychologie
Psychiater kan medicijnen voorschrijven. Het is ook een artsenopleiding.
Psycholoog mag geen medicijnen voorschrijven
Pseudopsychologie = alles wat niet wetenschappelijk is
Empirisch onderzoek
Stap 1: een hypothese ontwikkelen
Stap 2: objectieve data verzamelen
Stap 3: data analyseren
Stap 4: de resultaten publiceren en laten bekritiseren
Onderzoekstypen
, - Experimenten ( met controle groep en experimentele groep)
- Correlatie-onderzoek (verband tussen 2 zaken)
- Survey-onderzoek (vragenlijst)
- Natuurlijke observatie
- Gevalstudie ( een enkel geval observeren)
Onderzoeksbegrippen:
- Controle groepen en experimentele groepen
- Afhankelijke en onafhankelijke variabele
- Randomisering en placebo’s
- Significante resultaten en replicatie
6 psychologische perspectieven
Biologisch perspectief (biologie staat centraal)
Persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen ontstaan door lichamelijke
eigenschappen.
Neurowetenschap: werking van de genen, hersenen, het zenuwstelsel en/of de
hormonen.
Evolutionaire psychologie: gedrag is de uitkomst van de genetische aanpassingen.
Cognitief perspectief (denken staat centraal)
De een is een andere denker. Denken kan worden beïnvloed.
Mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf en hun omgeving.
Cognitie: opnemen, opslaan en gebruiken van informatie.
Mentale processen zoals: leren, geheugen, perceptie en denken.
Introspectie, structuralisme, functionalisme, gestaltpsychologie, moderne cognitieve
neurowetenschap
Behavioristisch perspectief (beloningssysteem)
Straffen belonen.
Geen innerlijke processen, maar waarneembaar gedrag – blackbox.
Wat mensen en dieren aan gedrag vertonen is gebaseerd op leerervaringen (stimulus-
respons).
Omgeving bepaalt het gedrag.
Watson en Skinner. (operant conditioneren)
Perspectieven vanuit de gehele persoon – psychodynamisch (hele omgeving)
Sigmund Freud
,Nadruk op onbewuste beweegredenen: onbewuste verdrongen conflicten in bewustzijn
brengen.
Droominterpretatie.
Kritiek, maar ook actueel.
Vanuit de hele persoon: humanisme
Ontstaan als kritiek op de psychoanalyse en het behaviorisme en de psychoanalyse.
• Gericht op vrije wil => groei en zelfactualisatie
• Zelfbeeld is bepalend voor gedrag
• Abraham Maslow => behoeftehiërarchie
• Rogers: Empathie en onvoorwaardelijke acceptatie en echtheid
Ontwikkelingsperspectief (ontwikkeling misschien ergens niet goed gegaan)
Psychologische verandering is het gevolg van
een interactie tussen erfelijke eigenschappen
en de omgeving.
• Nature of nurture?
• Aangeboren of aangeleerd?
Sociocultureel perspectief (omgeving)
Omgeving van mensen, opvoeding, cultuur en vriendengroepen.
• Welke psychologische stroming benadrukt de onbewuste invloed van de geest op ons
gedrag?
A. Behavioristische stroming
B. Psychodynamische stroming
C. Humanistische stroming
D. Cognitieve stroming
• Een proefpersoon die wordt blootgesteld aan een speciale situatie waarover de
onderzoeker meer wil weten, maakt onderdeel uit van de _____ groep.
• A. Experimentele
• B. Controlegroep
, • C. Operationele
• D. Correlationele
Van welke vertekening in ons denken spreken we, wanneer we alleen informatie tot ons
nemen die onze bestaande ideeën bevestigt?
• A. Anchoring bias
• B. Confirmation bias
• C. Emotionele bias
• D. Hindsight bias
• Een onderzoeker doet onderzoek bij één persoon die een bijzonder ernstig ongeluk
heeft meegemaakt. Deze persoon heeft hierbij hersenbeschadiging opgelopen en laat
nu uniek gedrag zien. Hoe noemen we het onderzoekstype dat hier gebruikt wordt?
A. Casestudie
B. Survey
C. Experiment
D. Correlatie-onderzoek
Hoofdstuk 2
Biopsychologie
Genen en gedrag
Welke gedragingen kunnen beïnvloed zijn door de evolutie?
- Jacht op eten (jagersinstinct)
- Hoogtevrees
- Beschermend gedrag over kleine kinderen
- Bittere smaak (kan gif zijn)
- Angst voor spinnen
• Darwins natuurlijke selectie
• Basis voor genetica
