INSPANNINGSFYSIOLOGIE
HOC 03: HORMONALE CONTROLE GEDURENDE INSPANNING (DEEL 1 – ZELFSTUDIE)
Het endocrien systeem
Het endocriene systeem
Een communicatiesysteem
- Zenuwstelsel = elektrische communicatie
- Endocrien systeem = chemische communicatie
Langzamer reagerend en duurzamer dan het zenuwstelsel
Behoudt homeostase via hormonen
- Chemicaliën die de activiteit van cellen/ organen regelen en reguleren
- Inwerken op doelcellen (hormonale receptoren)
Bewaakt voortdurend de interne omgeving
Coördineert integratie van fysiologische systemen tijdens rust en oefening
Behoudt homeostase tijdens inspanning
- Regelt substraatmetabolisme
- Regelt de vloeistof- en elektrolytenbalans
- "Oefening vertegenwoordigt een fysieke stress die homeostase uitdaagt"
Endocriene organen
• Hypothalamus
• Pituitary gland = hypofyse
• (para)thyroid = (bij)schildklier
• Thymus gland = zwezerik/thymus
• Adrenal gland = bijnier
• Pancreas = alvleesklier
• Ovaries = eierstokken
• Testes = teelballen
1
, Hormonen
Aard van hormonen:
• Chemische classificatie:
o Steroid
o Niet-steroïde
o Prostaglandines
• Hormoonacties
• Controle van hormoonafgifte
STEROIDE HORMONEN
Oplosbaar in lipiden
Diffusie door celmembranen; receptoren in cel
Chemische structuur is afgeleid van of is vergelijkbaar met cholesterol
Afgescheiden door 4 grote klieren:
- Bijnierschors (cortisol, aldosteron)
- Eierstokken (oestrogeen, progesteron)
- Testes (testosteron)
- Placenta (oestrogeen, progesteron)
NON-STEROIDE HORMONEN
Niet-lipide oplosbaar
Kan niet door celmembranen diffunderen; bevatten receptoren op celmembraan
Verdeeld in 2 groepen:
1. Eiwit- of peptidehormonen
- de meeste niet-steroïde hormonen
- van pancreas, hypothalamus, hypofyse
2. Aminozuurderivaten hormonen
- Thyriod-hormonen: triiodothyronine (T3) en thyroxine (T4)
- Bijniermerghormonen: (noch) epinefrine
2
HOC 03: HORMONALE CONTROLE GEDURENDE INSPANNING (DEEL 1 – ZELFSTUDIE)
Het endocrien systeem
Het endocriene systeem
Een communicatiesysteem
- Zenuwstelsel = elektrische communicatie
- Endocrien systeem = chemische communicatie
Langzamer reagerend en duurzamer dan het zenuwstelsel
Behoudt homeostase via hormonen
- Chemicaliën die de activiteit van cellen/ organen regelen en reguleren
- Inwerken op doelcellen (hormonale receptoren)
Bewaakt voortdurend de interne omgeving
Coördineert integratie van fysiologische systemen tijdens rust en oefening
Behoudt homeostase tijdens inspanning
- Regelt substraatmetabolisme
- Regelt de vloeistof- en elektrolytenbalans
- "Oefening vertegenwoordigt een fysieke stress die homeostase uitdaagt"
Endocriene organen
• Hypothalamus
• Pituitary gland = hypofyse
• (para)thyroid = (bij)schildklier
• Thymus gland = zwezerik/thymus
• Adrenal gland = bijnier
• Pancreas = alvleesklier
• Ovaries = eierstokken
• Testes = teelballen
1
, Hormonen
Aard van hormonen:
• Chemische classificatie:
o Steroid
o Niet-steroïde
o Prostaglandines
• Hormoonacties
• Controle van hormoonafgifte
STEROIDE HORMONEN
Oplosbaar in lipiden
Diffusie door celmembranen; receptoren in cel
Chemische structuur is afgeleid van of is vergelijkbaar met cholesterol
Afgescheiden door 4 grote klieren:
- Bijnierschors (cortisol, aldosteron)
- Eierstokken (oestrogeen, progesteron)
- Testes (testosteron)
- Placenta (oestrogeen, progesteron)
NON-STEROIDE HORMONEN
Niet-lipide oplosbaar
Kan niet door celmembranen diffunderen; bevatten receptoren op celmembraan
Verdeeld in 2 groepen:
1. Eiwit- of peptidehormonen
- de meeste niet-steroïde hormonen
- van pancreas, hypothalamus, hypofyse
2. Aminozuurderivaten hormonen
- Thyriod-hormonen: triiodothyronine (T3) en thyroxine (T4)
- Bijniermerghormonen: (noch) epinefrine
2
