Samenvatting Praktische Didactiek voor Natuur en Techniek

Praktische didactiek voor Natuur en Techniek

Hoofdstuk 1: waar gaat het om bij Natuur & techniek?
Elk kind geniet ervan om intensief en al doende bezig te zijn met de concrete
werkelijkheid om zich heen. Kinderen gebruiken hierbij niet alleen hun zintuigen;
hun hele lichaam is bij de activiteit betrokken. Natuur & techniek (N&T) sluit aan
bij deze natuurlijke behoefte van kinderen en komt tegemoet aan hun spontane
belangstelling voor dingen in de omgeving. N&T is een breed vormingsgebied;
het bestrijkt de gehele werkelijkheid om ons heen. Alles wat je ziet, hoort, ruikt,
proeft en voelt.
N&T is leren over wat leven mogelijk maakt. Als (aankomend) leerkracht kun je
daarbij vragen stellen als volgende:
 Waarvan en waarmee kunnen kinderen zich bij N&T het best ontwikkelen?
 Wat beïnvloedt hun betrokkenheid en beleving positief?
 Waar worden ze blij en gelukkig van? Oftewel: waarvan worden ze meer
mens?

1.1 Natuur en Techniek in de praktijk.
Kinderen genieten van onderwijs waar veel in de praktijk uitgevoerd kan worden.
Er zijn een aantal redenen waarom kinderen zo betrokken zijn bij N&T onderwijs.
à De activiteiten zeggen hun iets, en ze beleven er iets bij; de onderwerpen
passen bij hun alledaagse ervaringen, en die krijgen daardoor meer betekenis.
Door kinderen bij hun onderzoekende activiteiten gericht te observeren, kun je
beoordelen wat ze van dergelijke activiteiten leren en zul je de koppeling tussen
doen en te denken herkennen.
1. Zoek in de voorgaande lesfragmenten naar de onderzoeksactiviteiten die
worden genoemd, en trek daaruit een conclusie. Je krijgt een mooi
overzicht als je de activiteiten aankruist met een kleur, zoals:
Blauw: Waarnemen;
Groen: vergelijken, tellen, ordenen, meten;
Oranje: iets beïnvloeden, onderzoeken;
Rood: iets uit elkaar halen. (na)bouwen;
Paars: waarnemingen vastleggen;
Zwart: conclusie trekken.
2. Welke van deze activiteiten stimuleren volgens jou de ontwikkeling van:
 Kennis en inzicht;
 Vaardigheden;
 Houdingen die van belang zijn voor N&T-onderwijs?

1.2 Drie keer natuur en techniek
In de basisscholen staan de concrete werkelijkheid centraal. De activiteiten
openen de ogen van de kinderen voor analoge ervaringen in het dagelijks leven;
die gaan ze daardoor beter begrijpen. Het curriculum van N&T in
het basisonderwijs rust op drie pijlers: a) kennis van natuur en techniek; b) het
denken en doen met natuur met natuur en techniek; en c) ideeën over het
belang en de aard van natuur en techniek en een attitude die daarbij aansluit.
1.2.1 Kennis van natuur en techniek

, De kennisinhoud van N&T in het basisonderwijs moet primair ontleend worden
aan herkenbare onderwerpen uit de omgeving en het leven van de kinderen.
Figuur 1.6 geeft daarover een overzicht: zie: “N&T is een breed inhoudsgebied”
(blz. 31)
1.2.2 Natuur en techniek ‘doen’
Leerlingen moeten ervaring opdoen met karakteristiek denken en
belevingsmogelijkheden. Door deze denkwijze bieden we voor de kinderen heel
veel plooiings- en belevingsmogelijkheden. Onderzoekend en ontwerpend leren
vormt daarom een wezenlijk onderdeel van het programma. Nieuwsgierigheid en
creativiteit zetten hen vast en zeker in beweging en helpen hen vooruit. Het
ontplooien hiervan geeft hun plezier en voldoening en dient bovendien een
maatschappelijk belang voor de toekomst.
1.2.3 Ideeën over en attitude ten opzichte van natuur en techniek
Leren van en met natuur en techniek heeft invloed op de manier waarop
leerlingen ertegen aankijken en er waardering voor opbrengen. Daarbij
ontwikkelen ze natuurwetenschappelijke en technische geletterdheid, waardoor
ze de wereld ze de wereld in relatie tot natuur en techniek met vertrouwen
tegemoet kunnen treden:
 Ze kunnen iets op een wetenschappelijke manier beschouwen,
bijvoorbeeld bij verklaringen rekening houden met bewijs daarvoor;
 Ze hebben geen ongefundeerde angst voor de omgang met andere
levende wezens of voor apparatuur; en ze houden rekening met
veiligheids- en gezondheidsrisico’s.
 Ze zijn zich bewust van de grenzen van natuurwetenschappelijke en
technische kennis. Absolute waarheden bestaan niet, natuurwetten zijn
‘waar’ tot het tegendeel bewezen is.
Alleen bij onderwijs waarin evenwicht bestaat tussen de inhouden, werkwijzen en
houdingen, zullen kinderen hun spontane interesse voor natuur en techniek
behouden. Als leerkracht kun je en moet je dit evenwicht bewaken.

1.3 Ervaringen met natuur & Techniek
Pabostudenten herinneren zich vaak nog maar weinig van wat ze op de
basisschool ‘gehad’ hebben en hoe de lessen verliepen. Als de pabostudenten
nog iets weten is het vaak iets wat ze uit een boekje hadden gelezen en
waarover ze uiteindelijk vragen moesten beantwoorden. Gebrek aan ervaring
met het vak N&T kan ervoor zorgen dat pabostudenten minder vertrouwen gaan
krijgen in dit vak. De ervaring leert dat het in zo’n geval verstandig is klein te
beginnen met didactisch goed gestructureerde en helder georganiseerde
onderzoekactiviteiten over een onderwerp waar je zelf in thuis bent. Gun jezelf de
tijd om het vak in de vingers te krijgen.

1.4 Waarom Natuur & Techniek
 Kinderen hebben de natuurlijke behoefte om hun omgeving te verkennen;
nieuwsgierigheid en verwondering zijn krachtige drijfveren.
 Onze wereld bestaat naast natuur uit dingen die door mensen gemaakt
zijn, dus N&T vormt een essentieel onderdeel van ‘Oriëntatie op jezelf en
de wereld’.