Beknopte samenvatting MIG
Week 1 – Introductie
Artikel Torfing et. al, (2012)
Interactief bestuur: is het complexe proces waarin sociale en politieke actoren met uiteenlopende
belangen samenwerken om een gemeenschappelijke doelstelling te formuleren, promoten en te
bereiken door middel van het mobiliseren, uitwisselen en inzetten van een reeks ideeën, regels en
middelen.
Core concepts
- Complex proces: door het verbinden van gouvernementele en niet-gouvernementele actoren in
verschillende institutionele arena’s die interorganisatorische beleidsvorming vergemakkelijken
op basis van dynamische uitwisseling en feedbackloops.
- Zoeken naar gedeelde objectives & interests: collectieve doelstellingen en het creëren van
publieke waarde.
- Decentraal proces: interactie tussen pluraliteit van actoren uit de staat, economie en het
maatschappelijke middenveld.
The rise of interactive governance (Torfing, et.al. 2012): er is veel kritiek op de hedendaagse
hiërarchische, machine-bureaucratie = veel formele gezagsverdeling, verkokering, weinig innovatie,
weinig menselijk gezicht en is niet in staat complexe problemen op te lossen.
- Er is in toenemende mate interactie met groepen als: stakeholders, interest-groepen, NGO’s en
burgers die invloed uitoefenen op het beleidsproces.
Kenmerken interactief bestuur:
1) Complexiteit en onzekerheid van problemen
2) Conflicten en diversiteit aan belangen
3) Onderlinge afhankelijkheid tussen actoren
4) Tekort aan capaciteit en middelen
5) Versnippering en coördinatieproblemen
Kenmerken bestuursnetwerken:
1. Ze ontstaan bij grensoverschrijdende publieke kwesties die niet opgelost kunnen worden door
één actor. (Bij grote complexiteit en onzekerheid van problemen)
2. Er is een relatief grote onderling afhankelijkheid tussen betrokken actoren.
3. Die onderling afhankelijk actoren vereisen interactie en na verloop van tijd enige duurzame
interactie.
4. Sturing tussen deze interactie is ingewikkeld, omdat elke actor relatief autonoom is, met eigen
kennis, perceptie en belangen. (Conflicten en diversiteit aan belangen + versnippering en
coördinatieproblemen)
5. Tekort aan capaciteit en middelen
Dus er ontstaat uit in binnen een complex systeem (niet-lineaire, enigszins spontane, dynamische
netwerken) een interactie tussen verschillende actoren (met verschillende belangen, middelen en
onderlinge afhankelijkheden) een bestuursstructuur om een collectieve uitdaging op te lossen.
,Artikel Edelenbos en Van Meerkerk (2016)
I: Door de overheid gestuurd interactief bestuur
- Vaak gericht op burgerparticipatie
- Vaak sterk georganiseerd door overheden. Door de overheid wordt vaak beslist waar, welke,
wanneer en hoe de participatie eruit ziet. Regels en voorwaarden voor participatie van
belanghebbenden en partners.
- Overheden nemen sterk de leiding in het ontwerp van integrale agenda’s en processen
- PPP’s: Publiek Private Partnerschappen: coproductie, wederzijdse afhankelijkheid, gedeelde
probleem-oplossing combinaties.
II: Door de burger geïnitieerd
- Verwijst naar burgerinitiatieven: burgerinitiatief is een democratisch proces waarbij burgers
de ruimte krijgen een openbare stemming af te dwingen (vorm van zelforganisatie)
- Initiatieven zijn vaak ten behoeve van het gemeenschapsdoel
- Zelforganiserende initiatieven streven er naar om zelfstandige ideeën en projecten te
ontwikkelen, zonder teveel overheidsinmenging. Dus de rol van de overheid verschilt erg,
maar is wel altijd aanwezig.
- Ontstaan veelal in ruimtes waar overheden zich hebben terug getrokken als gevolg van
bezuinigingen.
Waarom burgerinitiatieven?:
1) Vergroting van het probleemoplossende vermogen
2) Bundelen van resources, meer gebruik lokale kennis & capaciteiten
3) Innovatieve beleidsoplossingen
4) Creëren van acceptatie en draagvlak
5) Vergroting democratische idealen
Interactief bestuur kan worden benaderd als de reactie van/op de toenemende maatschappelijke
complexiteit, dynamiek en diversificatie. Om het vermogen van de overheid om de samenleving
effectief en legitiem te besturen te vergroten.
Maar ook als reactie op de afname van de maatschappelijke betrokkenheid van burgers. Burgers
identificeren zich niet langer met een duidelijk politiek bestuurlijke kleur.
Interactief bestuur richt zich op participatie en zelforganisatie van belanghebbenden in
besluitvormingsprocessen die te maken hebben met complexe publieke kwesties. De betrokkenheid
maatschappelijke partijen zorgen voor een verbetering in a) besluitvorming en b) democratische
gehalte.
Interactief bestuur is dus in leven gebracht om:
1) Als reactie op de middelen beperking van de overheid
2) Als reactie op de toenemende complexiteit
3) Als reactie op de beperkingen van de representatieve democratie
4) Als reactie op de traditionele vormen van openbaar bestuur
Maar ook heersen er risico’s aan interactief bestuur
1) Angst voor verlies macht
2) Burgerinbreng niet serieus genomen door professionals
3) Het is onverenigbaar met bestaande routines en procedures (padafhankelijk en
institutionalisme)
, 4) Risicomijdende ambtenarencultuur
Er moet dus kritisch nagedacht worden over de kansen en risico’s van interactief bestuur (drie
perspectieven op kansen en risico’s)
I: Instrumental perspective:
Interactief bestuur is een strategische zet: IB als medium voor belangenbemiddeling tussen onderling
afhankelijke actoren met elk hun eigen geld/middelen en capaciteit.
Interactief bestuur is het resultaat van de strategische acties van autonome actoren om hun wederzijds
afhankelijke middelen in te zetten.
- Interactief bestuur is een proces dat wordt ingezet om de effectiviteit en de efficiëntie bij het
oplossen van specifieke publieke (wicked) problemen in de samenleving te vergroten.
- Kansen:
a. Toegang tot de gemeenschapscapaciteit
b. Gedeeld eigenaarschap = minder weerstand en meer acceptatie
c. Meer rekening houdend met lokale condities = meer maatwerk
d. Meer onderlinge betrokkenheid en minder fragmentatie
- Risico’s:
a. Participatie is tijdrovend en duur
b. Processtagnatie door veel uiteenlopende belangen (vaak tegenstrijdige waarden en
belangen)
c. Maar ook: exclusie van bepaalde groepen burgers, burgers met meer tijd & financiën
hebben meer tijd en capaciteit om te participeren
II: Cultural perspective
Interactief bestuur is een medium voor identiteitsontwikkeling (zowel voor de burger als voor de
overheid). Burgers zijn opzoek naar nieuwe vormen van maatschappelijke betrokkenheid en interactief
bestuur biedt een medium voor het uitdagen van nieuwe politieke identiteiten.
- Interactief bestuur is dan het resultaat van actoren die op zoek zijn naar bepaalde groepen,
identiteiten en socialisering.
- Kansen: creëren van nieuwe democratische ruimtes waarin politieke identiteiten kunnen
worden ontwikkeld (het overwinnen van de verloren betekenis en identiteit in de samenleving,
vormen van nieuwe stuurrollen)
a. Buiten burgers als consument of ontvanger
b. Buiten politici als soevereine heersers
c. Buiten ambtenaren als uitvoerende bureaucraten
- Risico’s:
a. Eigenlijk weinig vrijheid voor input van buitenaf: inhoud en proces vaak sterk bepaald
door de overheid
b. Elite-capture (groei zelforganiserend proces impliceert dat mensen afhankelijk worden
van de kracht van hun sociale netwerk en het daaraan verbonden vermogen tot zelf-
organisatie)
c. Moeilijkheden bij rolaanpassing
d. Uitholling openbare diensten
e. Burgerparticipatie enkel ingezet als symbolische handeling
III: Democratisch perspectief
Interactief bestuur als fenomeen met normatieve vragen, in termen van democratische controle,
verantwoording en verantwoordelijkheid. Interactief bestuur gaat over het bouwen van nieuwe
bruggen tussen samenleving en overheid, waardoor er meer ruimte is voor overleg en democratie.
Week 1 – Introductie
Artikel Torfing et. al, (2012)
Interactief bestuur: is het complexe proces waarin sociale en politieke actoren met uiteenlopende
belangen samenwerken om een gemeenschappelijke doelstelling te formuleren, promoten en te
bereiken door middel van het mobiliseren, uitwisselen en inzetten van een reeks ideeën, regels en
middelen.
Core concepts
- Complex proces: door het verbinden van gouvernementele en niet-gouvernementele actoren in
verschillende institutionele arena’s die interorganisatorische beleidsvorming vergemakkelijken
op basis van dynamische uitwisseling en feedbackloops.
- Zoeken naar gedeelde objectives & interests: collectieve doelstellingen en het creëren van
publieke waarde.
- Decentraal proces: interactie tussen pluraliteit van actoren uit de staat, economie en het
maatschappelijke middenveld.
The rise of interactive governance (Torfing, et.al. 2012): er is veel kritiek op de hedendaagse
hiërarchische, machine-bureaucratie = veel formele gezagsverdeling, verkokering, weinig innovatie,
weinig menselijk gezicht en is niet in staat complexe problemen op te lossen.
- Er is in toenemende mate interactie met groepen als: stakeholders, interest-groepen, NGO’s en
burgers die invloed uitoefenen op het beleidsproces.
Kenmerken interactief bestuur:
1) Complexiteit en onzekerheid van problemen
2) Conflicten en diversiteit aan belangen
3) Onderlinge afhankelijkheid tussen actoren
4) Tekort aan capaciteit en middelen
5) Versnippering en coördinatieproblemen
Kenmerken bestuursnetwerken:
1. Ze ontstaan bij grensoverschrijdende publieke kwesties die niet opgelost kunnen worden door
één actor. (Bij grote complexiteit en onzekerheid van problemen)
2. Er is een relatief grote onderling afhankelijkheid tussen betrokken actoren.
3. Die onderling afhankelijk actoren vereisen interactie en na verloop van tijd enige duurzame
interactie.
4. Sturing tussen deze interactie is ingewikkeld, omdat elke actor relatief autonoom is, met eigen
kennis, perceptie en belangen. (Conflicten en diversiteit aan belangen + versnippering en
coördinatieproblemen)
5. Tekort aan capaciteit en middelen
Dus er ontstaat uit in binnen een complex systeem (niet-lineaire, enigszins spontane, dynamische
netwerken) een interactie tussen verschillende actoren (met verschillende belangen, middelen en
onderlinge afhankelijkheden) een bestuursstructuur om een collectieve uitdaging op te lossen.
,Artikel Edelenbos en Van Meerkerk (2016)
I: Door de overheid gestuurd interactief bestuur
- Vaak gericht op burgerparticipatie
- Vaak sterk georganiseerd door overheden. Door de overheid wordt vaak beslist waar, welke,
wanneer en hoe de participatie eruit ziet. Regels en voorwaarden voor participatie van
belanghebbenden en partners.
- Overheden nemen sterk de leiding in het ontwerp van integrale agenda’s en processen
- PPP’s: Publiek Private Partnerschappen: coproductie, wederzijdse afhankelijkheid, gedeelde
probleem-oplossing combinaties.
II: Door de burger geïnitieerd
- Verwijst naar burgerinitiatieven: burgerinitiatief is een democratisch proces waarbij burgers
de ruimte krijgen een openbare stemming af te dwingen (vorm van zelforganisatie)
- Initiatieven zijn vaak ten behoeve van het gemeenschapsdoel
- Zelforganiserende initiatieven streven er naar om zelfstandige ideeën en projecten te
ontwikkelen, zonder teveel overheidsinmenging. Dus de rol van de overheid verschilt erg,
maar is wel altijd aanwezig.
- Ontstaan veelal in ruimtes waar overheden zich hebben terug getrokken als gevolg van
bezuinigingen.
Waarom burgerinitiatieven?:
1) Vergroting van het probleemoplossende vermogen
2) Bundelen van resources, meer gebruik lokale kennis & capaciteiten
3) Innovatieve beleidsoplossingen
4) Creëren van acceptatie en draagvlak
5) Vergroting democratische idealen
Interactief bestuur kan worden benaderd als de reactie van/op de toenemende maatschappelijke
complexiteit, dynamiek en diversificatie. Om het vermogen van de overheid om de samenleving
effectief en legitiem te besturen te vergroten.
Maar ook als reactie op de afname van de maatschappelijke betrokkenheid van burgers. Burgers
identificeren zich niet langer met een duidelijk politiek bestuurlijke kleur.
Interactief bestuur richt zich op participatie en zelforganisatie van belanghebbenden in
besluitvormingsprocessen die te maken hebben met complexe publieke kwesties. De betrokkenheid
maatschappelijke partijen zorgen voor een verbetering in a) besluitvorming en b) democratische
gehalte.
Interactief bestuur is dus in leven gebracht om:
1) Als reactie op de middelen beperking van de overheid
2) Als reactie op de toenemende complexiteit
3) Als reactie op de beperkingen van de representatieve democratie
4) Als reactie op de traditionele vormen van openbaar bestuur
Maar ook heersen er risico’s aan interactief bestuur
1) Angst voor verlies macht
2) Burgerinbreng niet serieus genomen door professionals
3) Het is onverenigbaar met bestaande routines en procedures (padafhankelijk en
institutionalisme)
, 4) Risicomijdende ambtenarencultuur
Er moet dus kritisch nagedacht worden over de kansen en risico’s van interactief bestuur (drie
perspectieven op kansen en risico’s)
I: Instrumental perspective:
Interactief bestuur is een strategische zet: IB als medium voor belangenbemiddeling tussen onderling
afhankelijke actoren met elk hun eigen geld/middelen en capaciteit.
Interactief bestuur is het resultaat van de strategische acties van autonome actoren om hun wederzijds
afhankelijke middelen in te zetten.
- Interactief bestuur is een proces dat wordt ingezet om de effectiviteit en de efficiëntie bij het
oplossen van specifieke publieke (wicked) problemen in de samenleving te vergroten.
- Kansen:
a. Toegang tot de gemeenschapscapaciteit
b. Gedeeld eigenaarschap = minder weerstand en meer acceptatie
c. Meer rekening houdend met lokale condities = meer maatwerk
d. Meer onderlinge betrokkenheid en minder fragmentatie
- Risico’s:
a. Participatie is tijdrovend en duur
b. Processtagnatie door veel uiteenlopende belangen (vaak tegenstrijdige waarden en
belangen)
c. Maar ook: exclusie van bepaalde groepen burgers, burgers met meer tijd & financiën
hebben meer tijd en capaciteit om te participeren
II: Cultural perspective
Interactief bestuur is een medium voor identiteitsontwikkeling (zowel voor de burger als voor de
overheid). Burgers zijn opzoek naar nieuwe vormen van maatschappelijke betrokkenheid en interactief
bestuur biedt een medium voor het uitdagen van nieuwe politieke identiteiten.
- Interactief bestuur is dan het resultaat van actoren die op zoek zijn naar bepaalde groepen,
identiteiten en socialisering.
- Kansen: creëren van nieuwe democratische ruimtes waarin politieke identiteiten kunnen
worden ontwikkeld (het overwinnen van de verloren betekenis en identiteit in de samenleving,
vormen van nieuwe stuurrollen)
a. Buiten burgers als consument of ontvanger
b. Buiten politici als soevereine heersers
c. Buiten ambtenaren als uitvoerende bureaucraten
- Risico’s:
a. Eigenlijk weinig vrijheid voor input van buitenaf: inhoud en proces vaak sterk bepaald
door de overheid
b. Elite-capture (groei zelforganiserend proces impliceert dat mensen afhankelijk worden
van de kracht van hun sociale netwerk en het daaraan verbonden vermogen tot zelf-
organisatie)
c. Moeilijkheden bij rolaanpassing
d. Uitholling openbare diensten
e. Burgerparticipatie enkel ingezet als symbolische handeling
III: Democratisch perspectief
Interactief bestuur als fenomeen met normatieve vragen, in termen van democratische controle,
verantwoording en verantwoordelijkheid. Interactief bestuur gaat over het bouwen van nieuwe
bruggen tussen samenleving en overheid, waardoor er meer ruimte is voor overleg en democratie.
