H2 De algemene bepalingen
De persoon
Persoon: al wat drager van rechten en plichten kan zijn.
`Kan zijn´: gaat er niet om of iemand rechten en plichten heeft, maar of hij rechten en
verplichtingen kán hebben.
In wet geen juridische omschrijving van het begrip `persoon´.
Artikel 1:1 -> ieder die zich in Nederland bevindt is vrij: toestanden waardoor een mens zou
ophouden rechtssubject te zijn, en rechtsobject te worden, worden niet geduld.
Artikel 1:1 lid 1 -> ieder is gelijkelijk rechtsbevoegd: verschillen in bijvoorbeeld godsdienst,
sekse e.d. spelen geen rol bij de vraag of men rechten en verplichtingen kan hebben.
Begin en einde persoonlijkheid
Persoonlijkheid:
- Vangt aan met geboorte (levende ter wereld komen)
uitzondering: artikel 1:2 BW: i.v.m. erfrecht
- Eindigt door dood -> (vermogensrechtelijke) rechten vererven
Bloed- en aanverwantschap / familie-en gezinsleven
- Bloedverwantschap is gebaseerd op geboorte.
- Aanverwantschap is gebaseerd op huwelijk of geregistreerd partnerschap
Bloedverwantschap: betrekking tussen personen van wie:
- De een van de ander afstamt (bloedverwantschap in de rechte linie)
Of
- Tussen personen die gemeenschappelijke stamvader hebben (bloedverwantschap in
zijlinie)
Bloedverwant is verzamelbegrip (samenvatting van begrippen vader, moeder, ouders, broer,
tante, grootouders, neef, ect.
,De (juridische) bloedverwantschap-> door:
- Biologische betrekking: afstamming (door geboorte) (ook al is echtgenoot niet
verwekker)
- Erkenning (artikel 1:203 e.v.)
- Adoptie (artikel 1:229 e.v.)
Het bestaan van juridische bloedverwantschap betekent het bestaan van een
rechtsverhouding tussen de bloedverwanten. Dit wordt aangeduid met `familierechtelijke
betrekking´.
Artikel 1:3 lid 1 BW: geeft aan hoe graad van bloedverwantschap moet worden vastgesteld
Om aantal graden in zijlijn vast te stellen moet je eerst opklimmen tot gemeenschappelijke
voorouder.
Je telt aantal geboorten. Erkenning, adoptie en gerechtelijke vaststelling van vaderschap
staat gelijk aan geboorte.
Vb. kind is bloedverwant van zijn overgrootvader in 3e graad neerwaartse lijn.
Artikel 1:3 lid 2 BW: aanverwantschap:
Door huwelijk of g.p. ontstaat aanverwantschap tussen ene echtgenoot/partner en
bloedverwanten van andere echtgenoot/partner
Broer en zus: bloedverwanten in 2e graad zijlinie
Echtgenoot van zus: aan broer verwant als aanverwant in de 2e graad van de zijlinie.
Let op: bijvoorbeeld neven: kan 3e of 4e graad zijn
Het bepalen van graad van bloedverwantschap is bijvoorbeeld van belang voor:
- Erfrecht (artikel 4:10 e.v. BW)
- Aanwezigheid van huwelijksbeletsel (artikel 1:41 en 1:41a BW)
- Bevoegdheid zich van afleggen van getuigenverklaring te verschonen (artikel 165 lid 2
Rv)
Family life
- Naast bloedverwantschap-> het hebben van een `familie- en gezinsleven´
= belanghebbend criterium geworden (family life)
- Basis voor de jurisprudentie over family life is artikel 8 EVRM
- Het begrip family kun je niet vertalen met familie
- Family is enger dan familie en ruimer dan gezin
,`familie- en gezinsleven´, bijvoorbeeld
- Tussen moeder en kind
- Tussen man met wie de moeder is gehuwd ten tijde van geboorte kind
- Tussen echtgenoten
- Tussen kind en man die het erkend heeft
Het enkele biologische vaderschap is niet voldoende
Eventueel ook:
- Tussen nauwe verwanten (grootouders-kinderen)
(voorwaarde: ook daadwerkelijk nieuwe banden)
- Tussen pleegouders en pleegkind (hoewel geen bloedverwantschap)
De band wordt niet verbroken door enkel tijdsverloop. Er moeten zwaarwegende
omstandigheden zijn om de band als verbroken te beschouwen.
Het al dan niet bestaan van family life is vooral van belang bij kwesties van: omgang, gezag,
informatieplicht, kinderbescherming, afstamming, onderhoudsplichten, naamrecht, erfrecht,
etc.
Het Marcks-arrest (uitspraak Europese Hof 13 juni 1979)
Marcks-arrest was eerste aanzet naar erkenning van family life en dus juridische banden
buiten de in de wet geregelde gevallen.
- Beslist dat de Belgische wetgeving met betrekking tot kinderen van ongehuwde
moeders in strijd was met art. 8 van het EVRM
- Juridisch bestaande familie- en gezinsbanden worden door dit arrest aangevuld en
genuanceerd met een autonoom en op feitelijke betrekkingen gebaseerd familie- en
gezinsleven-> zelfs zo dat die banden de wettelijke mogelijkheden kunnen verruimen
H4 De naam
De Naam
Belangrijke functie: middel tot identificatie
Verkrijging en wijziging geslachtsnaam
Per 1 januari 1998: regels voor naamsverkrijging ingrijpend veranderd
Uitgangspunt: ouders kunnen geslachtsnaam van hun kind kiezen (artikel 1:5)
, Naamskeuze is aan volgende regels gebonden:
1. Ouders kiezen één van hun beider namen (niet van grootouder of fantasienaam)
2. Artikel 1:5 lid 8 BW: eenheid van naam in het gezin -> keuze naam eerste kind geldt
ook voor volgende kinderen
3. In wet bepaald hoe en wanneer ouders kunnen doen + welke naam het kind krijgt als
géén naamskeuze wordt gedaan
Uitwerking hiervan gaat als volgt:
Met elkaar gehuwde ouders:
- Of reeds voor geboorte een keuze gemaakt (akte van naamskeuze)
- Of bij geboorteaangifte (keuze opgenomen in akte van geboorte)
Artikel 1:5 lid 4 BW
Artikel 1:5 lid 5 BW: indien geen keuze: naam vader, dan wel:
Artikel 1:5 lid 4, vierde volzin + lid 5, aanhef en onder b: i.g.v. huwelijk / g.p. die niet ouder is
geen keuze: naam moeder
Adoptie
Artikel 1:5 lid 3 BW
Keuze ter gelegenheid van rechterlijke uitspraak (in uitspraak staat keuze)
Geen keuze gemaakt: geslachtsnaam vader (i.g.v. man + vrouw en deze zijn gehuwd)
Indien geen keuze + adoptanten zijn van zelfde geslacht dan wel ze zijn niet gehuwd: kind
houdt naam die het heeft
Erkenning
Artikel 1:5 lid 2 BW
Naamskeuze geschiedt ter gelegenheid van de erkenning, geen keuze: naam moeder
Gerechtelijk vaststelling
Artikel 1:5 lid 2 BW
Ouders doen keuze ter gelegenheid van rechterlijke uitspraak tot vaststelling van vaderschap
Geen keuze: kind houdt naam moeder
Indien kind van 16 jaar of ouder wordt geadopteerd, erkend of indien ten aanzien van hem
vaderschap gerechtelijk wordt vastgesteld: kind maakt zelf keuze
De persoon
Persoon: al wat drager van rechten en plichten kan zijn.
`Kan zijn´: gaat er niet om of iemand rechten en plichten heeft, maar of hij rechten en
verplichtingen kán hebben.
In wet geen juridische omschrijving van het begrip `persoon´.
Artikel 1:1 -> ieder die zich in Nederland bevindt is vrij: toestanden waardoor een mens zou
ophouden rechtssubject te zijn, en rechtsobject te worden, worden niet geduld.
Artikel 1:1 lid 1 -> ieder is gelijkelijk rechtsbevoegd: verschillen in bijvoorbeeld godsdienst,
sekse e.d. spelen geen rol bij de vraag of men rechten en verplichtingen kan hebben.
Begin en einde persoonlijkheid
Persoonlijkheid:
- Vangt aan met geboorte (levende ter wereld komen)
uitzondering: artikel 1:2 BW: i.v.m. erfrecht
- Eindigt door dood -> (vermogensrechtelijke) rechten vererven
Bloed- en aanverwantschap / familie-en gezinsleven
- Bloedverwantschap is gebaseerd op geboorte.
- Aanverwantschap is gebaseerd op huwelijk of geregistreerd partnerschap
Bloedverwantschap: betrekking tussen personen van wie:
- De een van de ander afstamt (bloedverwantschap in de rechte linie)
Of
- Tussen personen die gemeenschappelijke stamvader hebben (bloedverwantschap in
zijlinie)
Bloedverwant is verzamelbegrip (samenvatting van begrippen vader, moeder, ouders, broer,
tante, grootouders, neef, ect.
,De (juridische) bloedverwantschap-> door:
- Biologische betrekking: afstamming (door geboorte) (ook al is echtgenoot niet
verwekker)
- Erkenning (artikel 1:203 e.v.)
- Adoptie (artikel 1:229 e.v.)
Het bestaan van juridische bloedverwantschap betekent het bestaan van een
rechtsverhouding tussen de bloedverwanten. Dit wordt aangeduid met `familierechtelijke
betrekking´.
Artikel 1:3 lid 1 BW: geeft aan hoe graad van bloedverwantschap moet worden vastgesteld
Om aantal graden in zijlijn vast te stellen moet je eerst opklimmen tot gemeenschappelijke
voorouder.
Je telt aantal geboorten. Erkenning, adoptie en gerechtelijke vaststelling van vaderschap
staat gelijk aan geboorte.
Vb. kind is bloedverwant van zijn overgrootvader in 3e graad neerwaartse lijn.
Artikel 1:3 lid 2 BW: aanverwantschap:
Door huwelijk of g.p. ontstaat aanverwantschap tussen ene echtgenoot/partner en
bloedverwanten van andere echtgenoot/partner
Broer en zus: bloedverwanten in 2e graad zijlinie
Echtgenoot van zus: aan broer verwant als aanverwant in de 2e graad van de zijlinie.
Let op: bijvoorbeeld neven: kan 3e of 4e graad zijn
Het bepalen van graad van bloedverwantschap is bijvoorbeeld van belang voor:
- Erfrecht (artikel 4:10 e.v. BW)
- Aanwezigheid van huwelijksbeletsel (artikel 1:41 en 1:41a BW)
- Bevoegdheid zich van afleggen van getuigenverklaring te verschonen (artikel 165 lid 2
Rv)
Family life
- Naast bloedverwantschap-> het hebben van een `familie- en gezinsleven´
= belanghebbend criterium geworden (family life)
- Basis voor de jurisprudentie over family life is artikel 8 EVRM
- Het begrip family kun je niet vertalen met familie
- Family is enger dan familie en ruimer dan gezin
,`familie- en gezinsleven´, bijvoorbeeld
- Tussen moeder en kind
- Tussen man met wie de moeder is gehuwd ten tijde van geboorte kind
- Tussen echtgenoten
- Tussen kind en man die het erkend heeft
Het enkele biologische vaderschap is niet voldoende
Eventueel ook:
- Tussen nauwe verwanten (grootouders-kinderen)
(voorwaarde: ook daadwerkelijk nieuwe banden)
- Tussen pleegouders en pleegkind (hoewel geen bloedverwantschap)
De band wordt niet verbroken door enkel tijdsverloop. Er moeten zwaarwegende
omstandigheden zijn om de band als verbroken te beschouwen.
Het al dan niet bestaan van family life is vooral van belang bij kwesties van: omgang, gezag,
informatieplicht, kinderbescherming, afstamming, onderhoudsplichten, naamrecht, erfrecht,
etc.
Het Marcks-arrest (uitspraak Europese Hof 13 juni 1979)
Marcks-arrest was eerste aanzet naar erkenning van family life en dus juridische banden
buiten de in de wet geregelde gevallen.
- Beslist dat de Belgische wetgeving met betrekking tot kinderen van ongehuwde
moeders in strijd was met art. 8 van het EVRM
- Juridisch bestaande familie- en gezinsbanden worden door dit arrest aangevuld en
genuanceerd met een autonoom en op feitelijke betrekkingen gebaseerd familie- en
gezinsleven-> zelfs zo dat die banden de wettelijke mogelijkheden kunnen verruimen
H4 De naam
De Naam
Belangrijke functie: middel tot identificatie
Verkrijging en wijziging geslachtsnaam
Per 1 januari 1998: regels voor naamsverkrijging ingrijpend veranderd
Uitgangspunt: ouders kunnen geslachtsnaam van hun kind kiezen (artikel 1:5)
, Naamskeuze is aan volgende regels gebonden:
1. Ouders kiezen één van hun beider namen (niet van grootouder of fantasienaam)
2. Artikel 1:5 lid 8 BW: eenheid van naam in het gezin -> keuze naam eerste kind geldt
ook voor volgende kinderen
3. In wet bepaald hoe en wanneer ouders kunnen doen + welke naam het kind krijgt als
géén naamskeuze wordt gedaan
Uitwerking hiervan gaat als volgt:
Met elkaar gehuwde ouders:
- Of reeds voor geboorte een keuze gemaakt (akte van naamskeuze)
- Of bij geboorteaangifte (keuze opgenomen in akte van geboorte)
Artikel 1:5 lid 4 BW
Artikel 1:5 lid 5 BW: indien geen keuze: naam vader, dan wel:
Artikel 1:5 lid 4, vierde volzin + lid 5, aanhef en onder b: i.g.v. huwelijk / g.p. die niet ouder is
geen keuze: naam moeder
Adoptie
Artikel 1:5 lid 3 BW
Keuze ter gelegenheid van rechterlijke uitspraak (in uitspraak staat keuze)
Geen keuze gemaakt: geslachtsnaam vader (i.g.v. man + vrouw en deze zijn gehuwd)
Indien geen keuze + adoptanten zijn van zelfde geslacht dan wel ze zijn niet gehuwd: kind
houdt naam die het heeft
Erkenning
Artikel 1:5 lid 2 BW
Naamskeuze geschiedt ter gelegenheid van de erkenning, geen keuze: naam moeder
Gerechtelijk vaststelling
Artikel 1:5 lid 2 BW
Ouders doen keuze ter gelegenheid van rechterlijke uitspraak tot vaststelling van vaderschap
Geen keuze: kind houdt naam moeder
Indien kind van 16 jaar of ouder wordt geadopteerd, erkend of indien ten aanzien van hem
vaderschap gerechtelijk wordt vastgesteld: kind maakt zelf keuze
