CONTEXTBEGELEIDING
(Examen is gebasseerd op oefeningen)
INLEIDING
Doel van contextuele begeleiding:
- Mensen minder te laten leunen op destructief recht
o dingen die hen overkomen zijn, onrecht dat ze ervaren hebben,
waardoor ze niet goed kunnen functioneren
- Meer beroep kunnen doen op eigen hulpbronnen en het herstellen van
vertrouwen
- Werken naar meer vrijheid en autonomie en het maken van eigen keuzes
van de cliënt
Casus
Een studente vertelt dat er een jongetje in haar leefgroep zit die in het
weekend naar huis gaat, daar geen eten krijgt en heel veel meemaakt. De
ouders laten hem vooral in zijn kamer zitten.
Na het weekend vragen de opvoeders aan hem hoe het weekend geweest is en
checken ze wat hij gegeten heeft. Ze voelen dat het jongetje dit niet wil
vertellen en dat hij hierover liegt…
Hoe ga je als begeleider om met dergelijke situaties?
- Een goede band met het kind is de basis
- We moeten de ouders meekrijgen in de hulpverlening
Wat kan de betekenis zijn van dit gedrag van het kind?
- Het kind voelt loyaliteit tegenover de ouders, wilt de ouders
beschermen, het kind wil het liefst naar huis
Casus
Een stagaire vertelt: een meisje van 8 jaar verblijft in een CKG, haar moeder
heeft een zware drugproblematiek. Het kind heeft steeds heel veel voor haar
moeder gezorgd. De hulpverleners vinden het belangrijk dat er nu vooral zorg
is voor het kind en dat deze zorg voor mama stopt. Ze schermen het kind af
van mama.
Hoe ons verhouden als hulpverlener?
IVAN BOSZORGMENYI-NAGY
- Grondlegger van de contextuele hulpverlening
- Hongaars-Amerikaanse psychiater
- Een integratie van individuele therapie met systeemtheorie
(gezinsdynamieken)
- Filosofie van Buber
o Verbondenheid staat centraal
o Vanuit onderzoek naar therapie met psychotici
o Vanuit het systeemdenken
Nagy: richt zich naar de context van intermenselijke relaties:
, - Onderlinge verhoudingen
- Betekenissen van relaties
- Onderlinge verbondenheid
- Over de generaties heen: transgenerationeel/intergenerationeel
o Vb: ooit mishandelde mama zegt ‘ik ga mijn kind nooit slaan’, maar
heeft nooit echt voorbeeld gehad over hoe het echt moet en gaat
zijn kind verwennen waardoor er vaak geen grenzen of regels
aangeleerd worden
- 2 belangrijke begrippen
o Loyaliteit
o Balans van geven en ontvangen
De 4 dimensies: aandacht voor zowel de individuele als relationele
werkelijkheid:
- De dimensie van de feiten
- De dimensie van de psychologie
- De dimensie van de interacties
- De dimensie van de relationele ethiek
1. Dimensie van de feiten:
- Betrekking op de feiten in iemand leven
- Gegevens zoals; sekse, nationaliteit, religie, persoonlijke en
gezinsgeschiedenis, fysieke aspecten…
2. Dimensie van de psychologie:
- Hoe hebben mensen die bovenstaande feiten verwerkt/beleefd?
- Ontwikkelingspsychologie
- Hechtingstheorieën
- Psychodynamische benaderingen
3. Dimensie van de interacties:
- Hoe verhouden mensen zich tegenover elkaar
- Wat speelt zich af tussen mensen aan waarneembaar gedrag en
communicatie ( rolpatronen, regels in een gezin,
gedragspatronen,coalities, machtstructuren, ..)
4. Dimensie van de relationele ethiek:
- Relationele ethiek is kijken naar de betrouwbaarheid en de wederkerige
rechten en plichten binnen iedere relatie.
- Is kijken naar de invloed van voorgaande generaties op een mens.
- Hoe de mens omgaat met die invloeden
- En hoe hij die weergeeft in een volgende generatie.
- Basisbegrippen zijn: loyaliteit + de balans van geven en ontvangen
- Deze dimensie maakt de contextuele hulpverlening uniek.
- de 4de dimensie kan je niet los zien van de andere 3
, o Het is als het ware een overkoepeling van alle dimensies.
- Examen: let goed op de vraagstelling: vaak gaat deze over aspecten van
de 4de dimensie
CONTEXTUELE BEGRIPPEN
LOYALITEIT:
- Duidt op een verbondenheid tussen mensen
- Ontstaat door wederzijdse betrouwbaarheid
- Wordt opgebouwd door verworven diensten en
- Verantwoordelijkheden die opgenomen worden in een relatie
Existentiële loyaliteit:
- Ontstaat door het verkrijgen van het leven, bij de geboorte
o Komt vooral voor bij het gezin
- Is een ‘zijns’ gegeven: kan niet worden verbroken, wel ontkend
- Elk kind heeft hierdoor recht op liefde, aandacht en vertrouwen
- Bij ontkenning zal dit niet zonder gevolgen zijn voor de ontwikkeling van
het kind
- Voor elke persoon is het belangrijk om existentieel loyaal kunnen zijn
- Vb. Als je vader veel dronk en je sloeg, dan laat je die existentiële loyaliteit
los en zorgt dat voor een leegte
o T.o.v. je man is het verworven loyaliteit.
- Vb. vrouw is heel jong geadopteerd en heeft biologische ouders nooit
gekend en voelt hierdoor een leegte; heeft nu goede man, kinderen…
maar heeft wel het gevoel dat ze zelf niet kan overlijden want dan komen
haar kinderen zonder mama en krijgt hiervoor schuldgevoel → existentiële
loyaliteit
Verworven loyaliteit:
- Wordt opgebouwd wanneer mensen gepaste zorg, liefde aandacht geven.
Hoe sterker de band van vertrouwen en zorgzaamheid is hoe sterker de
loyaliteit wordt.
- Kinderen die bij hun natuurlijke ouders opgroeien zijn zowel existentieel als
verworven loyaal naar hun ouders toe.
- Wat met kinderen in nieuw samengestelde gezinnen? pleeggezinnen?
adoptiekinderen?
o Adaptiekinderen: jongen uit Ethiopië begint kinderen te pesten. De
pleegouders gingen met de jongen naar zijn thuisland en bleek dat
het kind vondeling gelegd werd (weet niet wie biologische ouders
zijn ect.)
Belangrijk: uitleggen aan de jongen dat de ouders hem niet
zomaar hebben achtergelaten; uitleggen dat de mama/papa
ook moeilijke stap hebben moeten nemen, dat ze dit gedaan
hebben om hem een betere toekomst te geven, vertellen dat
, hij fier moet zijn op zijn ouders dat ze dit voor hem hebben
gedaan
Verticale loyaliteit:
- Tussen grootouders- ouders- kinderen
- Duidt op asymmetrische relatie: kinderen ontvangen meer dan ze kunnen
geven.
o Balans tussen geven en ontvangen
- Kan niet verbroken worden
Horizontale loyaliteit:
- Loyaliteit die ontstaat door relaties die gekozen worden:
o vrienden, collega’s, partners
- Er is ook sprake van verantwoordelijkheid/ rechtvaardigheid/ wederkerige
zorg
- Is symmetrisch: beide partijen investeren evenveel
- Kan verbroken worden
Diagonale loyaliteit:
- Tussen broers en zussen
- Is een horizontale relatie maar owv het onverbreekbare karakter en het
belang van geven en ontvangen valt deze zowel binnen de verticale als de
horizontale vandaar de diagonale loyaliteit
Existentiële loyaliteit -
horizontale loyaliteit diagonale loyaliteit
Verworven loyaliteit –
horizontale loyaliteit
LOYALITEITSCONFLICTEN:
- Ontstaan als mensen moeten kiezen tussen existentiële en verworven
loyaliteiten: dit is eigen aan dagelijkse keuzes.
- Problematisch karakter= wanneer een kind klem komt zitten tussen deze 2
loyaliteiten.
- > Risico op:
(Examen is gebasseerd op oefeningen)
INLEIDING
Doel van contextuele begeleiding:
- Mensen minder te laten leunen op destructief recht
o dingen die hen overkomen zijn, onrecht dat ze ervaren hebben,
waardoor ze niet goed kunnen functioneren
- Meer beroep kunnen doen op eigen hulpbronnen en het herstellen van
vertrouwen
- Werken naar meer vrijheid en autonomie en het maken van eigen keuzes
van de cliënt
Casus
Een studente vertelt dat er een jongetje in haar leefgroep zit die in het
weekend naar huis gaat, daar geen eten krijgt en heel veel meemaakt. De
ouders laten hem vooral in zijn kamer zitten.
Na het weekend vragen de opvoeders aan hem hoe het weekend geweest is en
checken ze wat hij gegeten heeft. Ze voelen dat het jongetje dit niet wil
vertellen en dat hij hierover liegt…
Hoe ga je als begeleider om met dergelijke situaties?
- Een goede band met het kind is de basis
- We moeten de ouders meekrijgen in de hulpverlening
Wat kan de betekenis zijn van dit gedrag van het kind?
- Het kind voelt loyaliteit tegenover de ouders, wilt de ouders
beschermen, het kind wil het liefst naar huis
Casus
Een stagaire vertelt: een meisje van 8 jaar verblijft in een CKG, haar moeder
heeft een zware drugproblematiek. Het kind heeft steeds heel veel voor haar
moeder gezorgd. De hulpverleners vinden het belangrijk dat er nu vooral zorg
is voor het kind en dat deze zorg voor mama stopt. Ze schermen het kind af
van mama.
Hoe ons verhouden als hulpverlener?
IVAN BOSZORGMENYI-NAGY
- Grondlegger van de contextuele hulpverlening
- Hongaars-Amerikaanse psychiater
- Een integratie van individuele therapie met systeemtheorie
(gezinsdynamieken)
- Filosofie van Buber
o Verbondenheid staat centraal
o Vanuit onderzoek naar therapie met psychotici
o Vanuit het systeemdenken
Nagy: richt zich naar de context van intermenselijke relaties:
, - Onderlinge verhoudingen
- Betekenissen van relaties
- Onderlinge verbondenheid
- Over de generaties heen: transgenerationeel/intergenerationeel
o Vb: ooit mishandelde mama zegt ‘ik ga mijn kind nooit slaan’, maar
heeft nooit echt voorbeeld gehad over hoe het echt moet en gaat
zijn kind verwennen waardoor er vaak geen grenzen of regels
aangeleerd worden
- 2 belangrijke begrippen
o Loyaliteit
o Balans van geven en ontvangen
De 4 dimensies: aandacht voor zowel de individuele als relationele
werkelijkheid:
- De dimensie van de feiten
- De dimensie van de psychologie
- De dimensie van de interacties
- De dimensie van de relationele ethiek
1. Dimensie van de feiten:
- Betrekking op de feiten in iemand leven
- Gegevens zoals; sekse, nationaliteit, religie, persoonlijke en
gezinsgeschiedenis, fysieke aspecten…
2. Dimensie van de psychologie:
- Hoe hebben mensen die bovenstaande feiten verwerkt/beleefd?
- Ontwikkelingspsychologie
- Hechtingstheorieën
- Psychodynamische benaderingen
3. Dimensie van de interacties:
- Hoe verhouden mensen zich tegenover elkaar
- Wat speelt zich af tussen mensen aan waarneembaar gedrag en
communicatie ( rolpatronen, regels in een gezin,
gedragspatronen,coalities, machtstructuren, ..)
4. Dimensie van de relationele ethiek:
- Relationele ethiek is kijken naar de betrouwbaarheid en de wederkerige
rechten en plichten binnen iedere relatie.
- Is kijken naar de invloed van voorgaande generaties op een mens.
- Hoe de mens omgaat met die invloeden
- En hoe hij die weergeeft in een volgende generatie.
- Basisbegrippen zijn: loyaliteit + de balans van geven en ontvangen
- Deze dimensie maakt de contextuele hulpverlening uniek.
- de 4de dimensie kan je niet los zien van de andere 3
, o Het is als het ware een overkoepeling van alle dimensies.
- Examen: let goed op de vraagstelling: vaak gaat deze over aspecten van
de 4de dimensie
CONTEXTUELE BEGRIPPEN
LOYALITEIT:
- Duidt op een verbondenheid tussen mensen
- Ontstaat door wederzijdse betrouwbaarheid
- Wordt opgebouwd door verworven diensten en
- Verantwoordelijkheden die opgenomen worden in een relatie
Existentiële loyaliteit:
- Ontstaat door het verkrijgen van het leven, bij de geboorte
o Komt vooral voor bij het gezin
- Is een ‘zijns’ gegeven: kan niet worden verbroken, wel ontkend
- Elk kind heeft hierdoor recht op liefde, aandacht en vertrouwen
- Bij ontkenning zal dit niet zonder gevolgen zijn voor de ontwikkeling van
het kind
- Voor elke persoon is het belangrijk om existentieel loyaal kunnen zijn
- Vb. Als je vader veel dronk en je sloeg, dan laat je die existentiële loyaliteit
los en zorgt dat voor een leegte
o T.o.v. je man is het verworven loyaliteit.
- Vb. vrouw is heel jong geadopteerd en heeft biologische ouders nooit
gekend en voelt hierdoor een leegte; heeft nu goede man, kinderen…
maar heeft wel het gevoel dat ze zelf niet kan overlijden want dan komen
haar kinderen zonder mama en krijgt hiervoor schuldgevoel → existentiële
loyaliteit
Verworven loyaliteit:
- Wordt opgebouwd wanneer mensen gepaste zorg, liefde aandacht geven.
Hoe sterker de band van vertrouwen en zorgzaamheid is hoe sterker de
loyaliteit wordt.
- Kinderen die bij hun natuurlijke ouders opgroeien zijn zowel existentieel als
verworven loyaal naar hun ouders toe.
- Wat met kinderen in nieuw samengestelde gezinnen? pleeggezinnen?
adoptiekinderen?
o Adaptiekinderen: jongen uit Ethiopië begint kinderen te pesten. De
pleegouders gingen met de jongen naar zijn thuisland en bleek dat
het kind vondeling gelegd werd (weet niet wie biologische ouders
zijn ect.)
Belangrijk: uitleggen aan de jongen dat de ouders hem niet
zomaar hebben achtergelaten; uitleggen dat de mama/papa
ook moeilijke stap hebben moeten nemen, dat ze dit gedaan
hebben om hem een betere toekomst te geven, vertellen dat
, hij fier moet zijn op zijn ouders dat ze dit voor hem hebben
gedaan
Verticale loyaliteit:
- Tussen grootouders- ouders- kinderen
- Duidt op asymmetrische relatie: kinderen ontvangen meer dan ze kunnen
geven.
o Balans tussen geven en ontvangen
- Kan niet verbroken worden
Horizontale loyaliteit:
- Loyaliteit die ontstaat door relaties die gekozen worden:
o vrienden, collega’s, partners
- Er is ook sprake van verantwoordelijkheid/ rechtvaardigheid/ wederkerige
zorg
- Is symmetrisch: beide partijen investeren evenveel
- Kan verbroken worden
Diagonale loyaliteit:
- Tussen broers en zussen
- Is een horizontale relatie maar owv het onverbreekbare karakter en het
belang van geven en ontvangen valt deze zowel binnen de verticale als de
horizontale vandaar de diagonale loyaliteit
Existentiële loyaliteit -
horizontale loyaliteit diagonale loyaliteit
Verworven loyaliteit –
horizontale loyaliteit
LOYALITEITSCONFLICTEN:
- Ontstaan als mensen moeten kiezen tussen existentiële en verworven
loyaliteiten: dit is eigen aan dagelijkse keuzes.
- Problematisch karakter= wanneer een kind klem komt zitten tussen deze 2
loyaliteiten.
- > Risico op:
