mondgezondheid en maatschappij
Wat heeft tot deze situatie geleid? Kan vele oorzaken hebben, vb.
roken, drugs, sociaal isolement, genetica, medicatie, armoede, voeding,
mondhygiëne…
Uitzoomen: als tandarts zien we slechts deeltje, meestal deel van iets
groters
We zijn niet gelijk, ongelijke startlijnen leiden tot andere
mondgezondheid
- Kritisch reflecteren over oorzaak en gevolg
- Is meetinstrument juist?
- Opsporen van ongelijkheden => waar zitten
risicogroepen?
- Koppelen we juiste actie aan wat we zien?
Aangetaste melktanden: bovenkaak aangetast door fopspeen, confituur erop =<
schade
Speeksel beschermt tanden door pH
Preventie: verbetering in levenskwaliteit na behandeling onder volledige
narcose bleef half jaar, desondanks ging mondgezondheid achteruit door
gebrekkige mondverzorging en ontwikkeling van nieuwe cariëslaesjes =>
PREVENTIE IS BELANGRIJK!
SOCIOLOGIE
SOCIOLOGIE
- Studie van mens in relatie met omgeving
- Gedragspatronen, mens als groep, veranderingen
- Interactie in en tussen groepen
- Sociale bewegingen en veranderingen
GEZONDHEID
Je kan er gezond uitzien, maar niet gezond voelen en vice versa
1
,Ik ben niet ziek, dus ik ben gezond => streep trekken tss ziek en gezond!
HET CONCEPT GEZONDHEID
- Complete status van fysieke, mentale en sociale wellbeing en
niet louter niet ziek en zwakte (WHO)
Oude man kan dus niet meer gezond zijn, man in rolstoel ook
niet
Wat is ziekte? Lichamelijk = somatisch probleem, indien bvb caries kan je
dit zien aan de tand
Morfodysfore stoornis = het obsessief focussen op iets. Het is de
preoccupatie met een of meerdere vemeende misvormingen of onvolkomenheden in het uiterlijk, deze zijn door
anderen niet waarneembaar of door hen als onbeduidend beschouwd. 40% denkt 4-8 u per dag aan dit
lichaamsdeel, 25% >8u. Leidt in ernstige gevallen tot somatische ziekten. Vb. Snapchat dysmorphia
- Prevalentie 0.7-2.4%
- Normatieve ontevredenheid neemt toe => beeld van normaal lichaam steeds verder van realiteit
- Cosmetische ingrepen => maar in 3.6% vermindering van de klachten, 81% ontevreden over
behandeling
Multidimensioneel: meer nadruk
op welzijn en persoonlijke
beleving, ziekte is persoonlijk
variabel
Ook sociaal/cultureel bepaald:
HET CONCEPT MONDGEZONDHEID
Enkel ideaalbeeld gezond, rest ziek?
Tanden zijn gezond, maar er ontbreken er ook => geen volledige staat van gezondheid
WHO (2022): mondgezondheid = staat vd mond, tanden en orofaciale structuren die
- Essentiele functies uitoefenen: eten, ademen, praten
2
, - Psychosociale dimenties: zelfvertrouwen, welzijn, de mogelijkheid om te
socializen en werken zonder pijn, discomfort en schaamte
Varieert over de levensloop van jong tot oud, is integraal voor algemene gezondheid en
ondersteunt individuen om te participeren in de maatschappij en hun potentieel te
bereiken
= sociaal gegeven
HET METEN VAN GEZONDHEID
INDICATOREN
= meetinstrument
2023: 111 255 overlijdens geregistreerd in België => vergelijken met andere jaren, oorzaken, andere landen, tov
aantal bevolking
Brutosterftecijfer (mortaliteitsgraad) = 9.5 promille in 2023 = 9.5 overlijdens per 1000 inwoners = beter dan in
coronajaar 2020 : 11,0 promille ook beter dan 2022: 10 promille
Is dit nu veel of weinig?
o Bepaald moment niet zo belangrijk, gemiddelde per jaar wel
Standardised mortality ratio (SMR): aantal sterfgevallen in bepaalde regio op het aantal sterfgevallen dat
theoretisch kon verwacht worden (referentie gemiddelde voor ganse streek)
- Vergelijk tussen groepen!
3
, Levensverwachting = hoe oud wordt een populatie?
(vanaf geboorte of ander standpunt)
- 2023: levensverwachting bij geboorte in belgië
= 82,3 jaar
Gezondheidsverwachting: levensverwachting in goede
gezondheid / zonder beperking, minder lang dan
levensverwacting, complementair met het aantal
DALY’s (disability-adjusted life years)
Quality-adjusted life year (QALY): 1 QALY = 1 extra levensjaar in perfecte gezondheid
- Kosteneffectiviteit: hoeveel kost 1 extra QALY?
o Stel 2 personen, ene nog 10 jaar met 0.7 kwaliteit, andere 5 jaar met 0.5 kwaliteit
o 10 extra jaar 0.7 => 7 QALY
o Hoeveel mensen zou het iets opleveren, het moet economisch gunstig zijn? => moeilijke
ethische beslissingen: hoeveel willen we als maatschappij per QALY investeren => vb. baby Pia
Morbiditeit (ziektegraad) en co-morbiditeit (verschillende ziektes): je hebt het of niet, vragenlijst, enquête,
patiëntenregisters
4
Wat heeft tot deze situatie geleid? Kan vele oorzaken hebben, vb.
roken, drugs, sociaal isolement, genetica, medicatie, armoede, voeding,
mondhygiëne…
Uitzoomen: als tandarts zien we slechts deeltje, meestal deel van iets
groters
We zijn niet gelijk, ongelijke startlijnen leiden tot andere
mondgezondheid
- Kritisch reflecteren over oorzaak en gevolg
- Is meetinstrument juist?
- Opsporen van ongelijkheden => waar zitten
risicogroepen?
- Koppelen we juiste actie aan wat we zien?
Aangetaste melktanden: bovenkaak aangetast door fopspeen, confituur erop =<
schade
Speeksel beschermt tanden door pH
Preventie: verbetering in levenskwaliteit na behandeling onder volledige
narcose bleef half jaar, desondanks ging mondgezondheid achteruit door
gebrekkige mondverzorging en ontwikkeling van nieuwe cariëslaesjes =>
PREVENTIE IS BELANGRIJK!
SOCIOLOGIE
SOCIOLOGIE
- Studie van mens in relatie met omgeving
- Gedragspatronen, mens als groep, veranderingen
- Interactie in en tussen groepen
- Sociale bewegingen en veranderingen
GEZONDHEID
Je kan er gezond uitzien, maar niet gezond voelen en vice versa
1
,Ik ben niet ziek, dus ik ben gezond => streep trekken tss ziek en gezond!
HET CONCEPT GEZONDHEID
- Complete status van fysieke, mentale en sociale wellbeing en
niet louter niet ziek en zwakte (WHO)
Oude man kan dus niet meer gezond zijn, man in rolstoel ook
niet
Wat is ziekte? Lichamelijk = somatisch probleem, indien bvb caries kan je
dit zien aan de tand
Morfodysfore stoornis = het obsessief focussen op iets. Het is de
preoccupatie met een of meerdere vemeende misvormingen of onvolkomenheden in het uiterlijk, deze zijn door
anderen niet waarneembaar of door hen als onbeduidend beschouwd. 40% denkt 4-8 u per dag aan dit
lichaamsdeel, 25% >8u. Leidt in ernstige gevallen tot somatische ziekten. Vb. Snapchat dysmorphia
- Prevalentie 0.7-2.4%
- Normatieve ontevredenheid neemt toe => beeld van normaal lichaam steeds verder van realiteit
- Cosmetische ingrepen => maar in 3.6% vermindering van de klachten, 81% ontevreden over
behandeling
Multidimensioneel: meer nadruk
op welzijn en persoonlijke
beleving, ziekte is persoonlijk
variabel
Ook sociaal/cultureel bepaald:
HET CONCEPT MONDGEZONDHEID
Enkel ideaalbeeld gezond, rest ziek?
Tanden zijn gezond, maar er ontbreken er ook => geen volledige staat van gezondheid
WHO (2022): mondgezondheid = staat vd mond, tanden en orofaciale structuren die
- Essentiele functies uitoefenen: eten, ademen, praten
2
, - Psychosociale dimenties: zelfvertrouwen, welzijn, de mogelijkheid om te
socializen en werken zonder pijn, discomfort en schaamte
Varieert over de levensloop van jong tot oud, is integraal voor algemene gezondheid en
ondersteunt individuen om te participeren in de maatschappij en hun potentieel te
bereiken
= sociaal gegeven
HET METEN VAN GEZONDHEID
INDICATOREN
= meetinstrument
2023: 111 255 overlijdens geregistreerd in België => vergelijken met andere jaren, oorzaken, andere landen, tov
aantal bevolking
Brutosterftecijfer (mortaliteitsgraad) = 9.5 promille in 2023 = 9.5 overlijdens per 1000 inwoners = beter dan in
coronajaar 2020 : 11,0 promille ook beter dan 2022: 10 promille
Is dit nu veel of weinig?
o Bepaald moment niet zo belangrijk, gemiddelde per jaar wel
Standardised mortality ratio (SMR): aantal sterfgevallen in bepaalde regio op het aantal sterfgevallen dat
theoretisch kon verwacht worden (referentie gemiddelde voor ganse streek)
- Vergelijk tussen groepen!
3
, Levensverwachting = hoe oud wordt een populatie?
(vanaf geboorte of ander standpunt)
- 2023: levensverwachting bij geboorte in belgië
= 82,3 jaar
Gezondheidsverwachting: levensverwachting in goede
gezondheid / zonder beperking, minder lang dan
levensverwacting, complementair met het aantal
DALY’s (disability-adjusted life years)
Quality-adjusted life year (QALY): 1 QALY = 1 extra levensjaar in perfecte gezondheid
- Kosteneffectiviteit: hoeveel kost 1 extra QALY?
o Stel 2 personen, ene nog 10 jaar met 0.7 kwaliteit, andere 5 jaar met 0.5 kwaliteit
o 10 extra jaar 0.7 => 7 QALY
o Hoeveel mensen zou het iets opleveren, het moet economisch gunstig zijn? => moeilijke
ethische beslissingen: hoeveel willen we als maatschappij per QALY investeren => vb. baby Pia
Morbiditeit (ziektegraad) en co-morbiditeit (verschillende ziektes): je hebt het of niet, vragenlijst, enquête,
patiëntenregisters
4
