Toets (uitwerkingen) Nederlands

Samenvatting literatuur Verlichting
HOOFDSTUK 3

Leerdoelen:
PARAGRAAF 1
1. Wat wordt bedoeld met de term ‘Verlichting’?
De mens die meer rationeel en met eigen verstand gaat nadenken i.p.v. het ‘zomaar’
aannemen van zaken. Moedig zijn om je eigen gedachten te uiten.
2. Welke filosofische stromingen hangen samen met de verlichting?
- Rationalisme: door het gebruik van de rede (het verstand) de waarheid kunnen vinden
- Empirisme: je mag alleen conclusies trekken uit zaken die je waarneemt
3. Wat is het verschil tussen de radicale en de gematigde verlichting?
Bij de gematigde verlichting bleef men christelijk en probeerde men verlichte ideeën en het
christen-zijn met elkaar te rijmen. (Eise Eisinga) Bij de radicale verlichting kregen mensen
echt vrijzinnige ideeën en werden ze soms zelfs atheïst. (Baruch Spinoza)
4. Wat is het doel van een verlichte opvoeding?
De mensen opvoeden tot deugdzame burgers zodat er een welvarende maatschappij
ontstaat en de kinderen opvoeden moet ver van de samenleving gebeuren. (anders worden
ze bedorven en zijn ze niet meer ‘tabula rasa’.)
5. Wat is het doel van de fysico-theologie?
Gegevens uit natuuronderzoek worden gebruikt als het bewijs voor Gods bestaan. De
mensen zijn bang dat door de grote uitbreiding van de wetenschap stromingen als het
deïsme en atheïsme de kop op steken en dat willen ze voorkomen.
6. Hoe is de strijd van de patriotten en de prinsgezinden terug te zien in de literatuur?
Er wordt ontzettend veel over de strijd geschreven in romans, toneelstukken, tijdschriften en
kranten. Ook binnen de dichtgenootschappen slaat tweedracht toe en er komen pamfletten
met politieke teksten. (Aan het volk van Nederland, Joan Derk van der Capellen tot den Pol)
7. Welke ideeën hadden leden van dichtgenootschappen over literatuur?
Ze wilden dichtkunst bevorderen, dichters moesten hun talent meer ontwikkelen, men
streefde naar ontwikkeling van het volk (scholen en bibliotheken oprichten) en men streefde
naar kennisvermeerdering en deugdzaamheid.

PARAGRAAF 2
1. Wat is de hoofdlijn van het verhaal Het wederzijds huwelijksbedrog?
Lodewijk is op zoek naar een vrouw en Charlotte ook. Als deze elkaar tegenkomen doen ze
zich rijker voor dan dat ze in werkelijkheid zijn. Beiden nemen een dubbelrol hier en daar
geholpen door een derde persoon. Bij Lodewijk is dat Jan die een baron speelt en bij
Charlotte is dat haar moeder die voorstelt dat ze zich laat ontvoeren. Dan komt Karel met zijn
vrouw Sofie. Hij ontmaskert Jan en daarna volgt Lodewijk. Achteraf blijkt ook Karel gelogen
te hebben en is dus niemand eerlijk geweest.
2. Wat zijn de belangrijkste feiten uit het leven van Pieter Langendijk?
- Verwonderlijk dat hij alleen maar blijspelen schreef. Zijn leven verliep namelijk niet
prettig.
- Gewerkt aan het beschrijven van Haarlemmer stadsgeschiedenis
- Blijspelen zitten vol humor en verrassende wendingen en zijn daarom populair gebleven.
- Laat zich als doopsgezind christen pas op zijn sterfbed dopen
3. Wat zijn de kenmerken van Langendijks taalgebruik?
Hij kiest voor natuurlijk taalgebruik, dat past bij de stand van het personage. De taal moet
wel fatsoenlijk blijven en hij gebruikt geen platte taal.
4. Hoe sluit Het wederzijds huwelijksbedrog aan bij de regels van het Frans-classicisme?
- Jan en Klaar praten zoals bij hun afkomst past