Probleem 3 – Grondrechten
Leerdoel I: Wat zijn grondrechten en welke soorten zijn er?
Grondrechten zijn rechten van fundamentele aard die aan ieder mens toekomen. Zij zijn nodig om een
menswaardig bestaan te kunnen genieten en kunnen worden gekenmerkt als de uitdrukking van
kernwaarden.
- Fundamentele aard; fundamenteel voor de persoonlijke vrijheid van een mens
- Fundamentele normen: voor de bescherming van de menselijke waardigheid.
Definities
Materiële definities, inhoud van grondrechten
- Grondrechten zijn er om het individu te beschermen, vooral tegen de overheid.
Formele definitie, het is een grindrecht, omdat het ‘grondrecht’ opstaat
- Grondrechten zijn de als grondrechten benoemde rechten die voorkomen in een regeling die
hoger zijn dan een wet in formele zin.
o Grondwet en verdragen
Vrijheid is niet alleen tussen Staten maar ook binnen Staten een fundamenteel principe. De
fundamentele rechters van burgers hangen Samen met het vastleggen van de zelfstandigheid van de
staat die loskomt uit een imperiaal verband of uit de overheersing door een koloniale macht.
Menselijke waardigheid met de daarin besloten aanspraak op gelijke vrijheid voor alle burgers werd in
een groot aantal landen en binnen de Verenigde Naties het funderend beginsel voor overheidsgezag.
Voor de verwezenlijking van grondrechten is het van groot belang om te zien hoe de
rechtsbescherming van burgers In de praktijk is geregeld.
Indeling van grondrechten
Klassieke versus sociale grondrechten!
- Meest gebruikte indeling
- Problematische indeling, omdat je geen helder onderscheid hebt en in de jurisprudentie wordt
gesteld dat klassieke grondrechten ook taken geven aan de overheid.
Klassieke grondrechten zijn subjectieve rechten die de overheid verplichten zich te onthouden van
inmenging in het leven van de burger. 1-17 GW
- Staatsvrijesfeer wordt gecreëerd
- Subjectieve rechten: rechten waar de burger zich op kan beroepen.
- Klassieke grondrechten van verdragen zijn meestal eenieder verbindende bepalingen
Sociale grondrechten creëren een aanspraak voor de burger op het handelen van de staat. 18-22 GW
- Artikel 21 grondwet vb.
- Geen rechten voor de burger uit te ontlenen.
Uitzondering grondwet: artikel 23 is beide
- Lid 1; sociaal grondrecht
- Lid 2; klassiek grondrecht
, Specifieke indeling
I. Gelijkheidsrechten bevatten verschillende grondrechten normen die discriminatie verbieden en
recht geven op gelijke behandeling (art 1en 4 GW).
II. Vrijheidsrechten garanderen de vrijheid van de burger, om zich te uiten, verenigen, bewegen
(art. 7, 8 en 9 GW, art 2 P4 EVRM).
III. Privacy rechten beschermen de persoonlijke levenssfeer en de rechten die het verkeer van
persoonsgegevens betreffen (art. 10, 11, 12, 13 GW en art. 8 EVRM)
a. Persoonlijke levenssfeer: de keus om het persoonlijk leven zo in te richten als men
zelf wil.
b. Verkeer van persoonsgegevens: inzagen en verwijderen van eigen gegevens.
IV. Godsdienstvrijheid en vrijheid van levensovertuiging hebben betrekking op een publieke en
niet publieke kant. (art. 6 GW)
V. Onderwijsvrijheid, heeft een relatie met het recht van ouders om hun kinderen volgens hun
eigen overtuiging op te voeden, maar heeft ook een relatie met de zorg van de overheid voor
gelijke behandeling van alle gezindten (art. 23 GW)
a. Godsdienstvrijheid en onderwijsvrijheid beschermen hetzelfde belang.
VI. Rechtsplegingsrechten; toegang tot de rechter, eerlijk proces, etc.(art. 17 GW, Handvest,
EVRM).
VII. Overige grondrechten; bescherming van het eigendomsrecht en sociale grondrechten.
a. Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten.
Leerdoel II: Hoe en waar staan grondrechten opgenomen?
Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen werd aangenomen door de constituerende
vergadering van Frankrijk, hij heeft veel invloed gehad.
De Amerikaanse Bill of Rights, met de 10 Amandments aan de grondwet van de VS hebben we
dezelfde rechtskracht Als de grondwet zelf.
De staatsregeling voor het bataafse volk bevatte ook grondrechten.
Nationaal
Grondwet
- Hoofdstuk 1, art. 1-23
- 114 GW, de doodstraf kan niet worden opgelegd, is een grondrecht; het recht op leven.
Internationaal
Het Europees verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
heeft juridische binding en is beperkt tot klassieke grondrechten.
- Europees Hof voor de Rechten van de Mens
o Klachten kunnen worden ingediend bij het Hof.
o De einduitspraak is bindend voor de Staten die daarbij partijen zijn punt.
o Prejudicieel advies.
- Bepalingen van verdragen die naar hun inhoud eenieder kunnen verbinden, hebben
verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
o Men kan zich op deze bepalingen voor de Nederlandse rechter beroepen.
o En ieder verbindende bepaling wordt als een rechtstreeks werkende bepaling
aangeduid. Toetsing aan deze bepalingen kan ertoe leiden dat ook wetten in formele
zin buiten toepassing blijven.
De grondrecht normen in het EVRM bevatten beperkingen mogelijkheden.
Beperkingen kunnen worden ingesteld die ‘prescribed by law’ zijn.
Het EHRM accepteert ook ongeschreven recht als ‘law’, maar eist wel dat de betrokken regels voor de
burger toegankelijk en voorzienbaar zijn punt.
Leerdoel I: Wat zijn grondrechten en welke soorten zijn er?
Grondrechten zijn rechten van fundamentele aard die aan ieder mens toekomen. Zij zijn nodig om een
menswaardig bestaan te kunnen genieten en kunnen worden gekenmerkt als de uitdrukking van
kernwaarden.
- Fundamentele aard; fundamenteel voor de persoonlijke vrijheid van een mens
- Fundamentele normen: voor de bescherming van de menselijke waardigheid.
Definities
Materiële definities, inhoud van grondrechten
- Grondrechten zijn er om het individu te beschermen, vooral tegen de overheid.
Formele definitie, het is een grindrecht, omdat het ‘grondrecht’ opstaat
- Grondrechten zijn de als grondrechten benoemde rechten die voorkomen in een regeling die
hoger zijn dan een wet in formele zin.
o Grondwet en verdragen
Vrijheid is niet alleen tussen Staten maar ook binnen Staten een fundamenteel principe. De
fundamentele rechters van burgers hangen Samen met het vastleggen van de zelfstandigheid van de
staat die loskomt uit een imperiaal verband of uit de overheersing door een koloniale macht.
Menselijke waardigheid met de daarin besloten aanspraak op gelijke vrijheid voor alle burgers werd in
een groot aantal landen en binnen de Verenigde Naties het funderend beginsel voor overheidsgezag.
Voor de verwezenlijking van grondrechten is het van groot belang om te zien hoe de
rechtsbescherming van burgers In de praktijk is geregeld.
Indeling van grondrechten
Klassieke versus sociale grondrechten!
- Meest gebruikte indeling
- Problematische indeling, omdat je geen helder onderscheid hebt en in de jurisprudentie wordt
gesteld dat klassieke grondrechten ook taken geven aan de overheid.
Klassieke grondrechten zijn subjectieve rechten die de overheid verplichten zich te onthouden van
inmenging in het leven van de burger. 1-17 GW
- Staatsvrijesfeer wordt gecreëerd
- Subjectieve rechten: rechten waar de burger zich op kan beroepen.
- Klassieke grondrechten van verdragen zijn meestal eenieder verbindende bepalingen
Sociale grondrechten creëren een aanspraak voor de burger op het handelen van de staat. 18-22 GW
- Artikel 21 grondwet vb.
- Geen rechten voor de burger uit te ontlenen.
Uitzondering grondwet: artikel 23 is beide
- Lid 1; sociaal grondrecht
- Lid 2; klassiek grondrecht
, Specifieke indeling
I. Gelijkheidsrechten bevatten verschillende grondrechten normen die discriminatie verbieden en
recht geven op gelijke behandeling (art 1en 4 GW).
II. Vrijheidsrechten garanderen de vrijheid van de burger, om zich te uiten, verenigen, bewegen
(art. 7, 8 en 9 GW, art 2 P4 EVRM).
III. Privacy rechten beschermen de persoonlijke levenssfeer en de rechten die het verkeer van
persoonsgegevens betreffen (art. 10, 11, 12, 13 GW en art. 8 EVRM)
a. Persoonlijke levenssfeer: de keus om het persoonlijk leven zo in te richten als men
zelf wil.
b. Verkeer van persoonsgegevens: inzagen en verwijderen van eigen gegevens.
IV. Godsdienstvrijheid en vrijheid van levensovertuiging hebben betrekking op een publieke en
niet publieke kant. (art. 6 GW)
V. Onderwijsvrijheid, heeft een relatie met het recht van ouders om hun kinderen volgens hun
eigen overtuiging op te voeden, maar heeft ook een relatie met de zorg van de overheid voor
gelijke behandeling van alle gezindten (art. 23 GW)
a. Godsdienstvrijheid en onderwijsvrijheid beschermen hetzelfde belang.
VI. Rechtsplegingsrechten; toegang tot de rechter, eerlijk proces, etc.(art. 17 GW, Handvest,
EVRM).
VII. Overige grondrechten; bescherming van het eigendomsrecht en sociale grondrechten.
a. Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten.
Leerdoel II: Hoe en waar staan grondrechten opgenomen?
Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen werd aangenomen door de constituerende
vergadering van Frankrijk, hij heeft veel invloed gehad.
De Amerikaanse Bill of Rights, met de 10 Amandments aan de grondwet van de VS hebben we
dezelfde rechtskracht Als de grondwet zelf.
De staatsregeling voor het bataafse volk bevatte ook grondrechten.
Nationaal
Grondwet
- Hoofdstuk 1, art. 1-23
- 114 GW, de doodstraf kan niet worden opgelegd, is een grondrecht; het recht op leven.
Internationaal
Het Europees verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
heeft juridische binding en is beperkt tot klassieke grondrechten.
- Europees Hof voor de Rechten van de Mens
o Klachten kunnen worden ingediend bij het Hof.
o De einduitspraak is bindend voor de Staten die daarbij partijen zijn punt.
o Prejudicieel advies.
- Bepalingen van verdragen die naar hun inhoud eenieder kunnen verbinden, hebben
verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
o Men kan zich op deze bepalingen voor de Nederlandse rechter beroepen.
o En ieder verbindende bepaling wordt als een rechtstreeks werkende bepaling
aangeduid. Toetsing aan deze bepalingen kan ertoe leiden dat ook wetten in formele
zin buiten toepassing blijven.
De grondrecht normen in het EVRM bevatten beperkingen mogelijkheden.
Beperkingen kunnen worden ingesteld die ‘prescribed by law’ zijn.
Het EHRM accepteert ook ongeschreven recht als ‘law’, maar eist wel dat de betrokken regels voor de
burger toegankelijk en voorzienbaar zijn punt.
