Burgerlijk procesrecht samenvatting
Week 1
Functies
Diverse functies worden onderscheiden, waaronder:
- Rechtsverschaffing; Verwezenlijken aanspraken o.b.v. materiële
recht;
(vb: art. 111 lid 2 sub d Rv (eisen die worden gesteld aan een
dagvaarding)). Het functioneert als scharnier tussen het formele
recht en het materiele recht. Het materiele recht leidt tot het recht
tot schadevergoeding. Het procesrecht geeft aan hoe dit recht kan
worden verwezenlijkt en aan welke procesrechtelijke vereisten er
moet worden voldaan
- Voorkomen van eigenrichting:
Men moet niet eigenhandig maatregelen nemen om het recht te
halen.
Uitzonderingen waarbij eigenrichting wel van toepassing is:
o Retentierecht
o Opschortingsrecht
Soorten procedures
- Dagvaardingsprocedures; klassieke handelsrechtelijke geschillen,
bv:
o Wanprestatie (art. 6:74 BW)
o Onrechtmatige daad (art. 6:162 BW)
- Verzoekschriftprocedures (bijv.): toezichtrechtelijke gevallen, met
name personen- en familierecht
o Benoeming voogd (art. 1:295 BW)
o Echtscheiding (art. 1:150 BW)
o Adoptie (art. 1:227 lid 2 BW)
o Ontbinding arbeidsovereenkomst (art 7:685 BW)
Enkele verschillen dagvaardings- en verzoekschriftprocedures
Dagvaarding Verzoekschrift
Rechtsingang Dagvaarding: gericht Schriftelijk verzoek
aan de wederpartij en ingediend bij de
wordt bezorgd via rechter: gericht aan de
deurwaarder rechter
Geschil tussen partijen Geen geschil
Gesloten stelsel
Bevoegde rechter In beginsel woonplaats In beginsel woonplaats
gedaagde (art 99 Rv) van de verzoeker (art
262 Rv)
Uitspraak Vonnis Beschikking
Procesverloop Vermogensrechtelijke Gevoelige
geschillen tussen onderwerpen die raken
partijen aan het familie-
personen en erfrecht
,Welke is van toepassing?
- Art. 261 Rv:
o Lid 1: Verzoekprocedure: voor zover uit de wet niet anders
voortvloeit, alle zaken waarbij een verzoek wordt ingediend
o Lid 2: met een verzoekschrift worden ingeleid, alle zaken ten
aanzien waarvan dit ‘uit de wet voortvloeit’ valt af te leiden
uit termijn zoals ‘bij verzoekschrift’ of ‘op verzoek van’
- Art. 78 Rv openingsartikel over dagvaardingsprocedures
o De titel over dagvaardingsprocedures is van toepassing als
niet de titel over verzoekschriftprocedures van toepassing is.
De verzoekschriftprocedure is een gesloten stelsel. Slechts
wanneer er in de wet beschreven staat dat er een
verzoekschrift moet worden ingediend, start de procedure met
een verzoekschrift
Er is op grond van art 78 jo art 261 lid 1 en 2 Rv jo materiele wet sprake
van een dagvaardingsprocedure of een verzoekschriftprocedure
Wat als een procedure is ingeleid met een verzoekschriftprocedure i.p.v.
met een dagvaarding of andersom?
Verkeerde rechtsingang: art. 69 Rv wisselbepaling: de rechter geeft de
kans om de procedure op het juiste spoor te zetten. Op grond van art 70
Rv zal de civiele rechter ervoor zorgen dat de procedure goed
terechtkomt. Zo kunnen bv deurwaarder kosten niet worden ontweken
Wat als de zaak aanhangig is gemaakt bij de verkeerde locatie van
rechtbank?
Op grond van art 110 lid 2 Rv zal de rechter besluiten dat hij zelf niet
relatief bevoegd is en de zaak verwijzen naar de rechter die wel relatief
bevoegd is.
Let op! Alleen bij een vordering < 25.000 + gevallen van een individuele
arbeidsovereenkomst en zaken bedoeld als in art 101 en 103 Rv
beoordeelt de rechter ook zonder daartoe strekkend verweer of hij relatief
bevoegd is ambtshalve
Wat als je de zaak aanhangig hebt gemaakt bij de verkeerde sector?
Zie art 71 Rv wisselbepaling
Internationale bevoegdheid
Art. 1 Rv kijk eerst naar supranationale regels: verdragen, EG-
verordening
EEX-Verordening (Vo) (herschikking) belangrijke supranationale regeling
Toepassingsgebied: art. 1 EEX-Vo
- Van toepassing op burgerlijke- en handelszaken
- Een aantal rechtsgebieden worden daarvan uitgezonderd (lid 2), bijv.
personen- en familierecht
Woonplaats gedaagde: art 4 EEX-Vo
, - Hoofdregel is lex forum rei
- De nationale rechter van de woonplaats van de gedaagde is
bevoegd. Let op: dit gaat niet over de nationaliteit, maar over waar
men woont!
- Men kan alleen gedaagde worden in het land waar men woont, tenzij
er een alternatieve grond is voor rechtsmacht:
o Verbintenissen uit overeenkomst (art 7 sub 1 EEX-Vo)
o Verbintenissen uit onrechtmatige daad; plaatsdelict (art 7 sub
2 EEX-Vo)
Is er sprake van een toepasselijke alternatieve rechtsmacht uit art 7 EEX-
Vo? Dan is de Nederlandse rechter niet exclusief bevoegd. Je mag als eiser
kiezen of je de regel uit art 4 EEX-Vo gebruikt of een alternatieve grond
voor rechtsmacht.
Let op: in sommige gevallen is er geen keuze in bevoegdheid, maar geeft
de EEX-Verordening zelf een exclusieve bevoegdheid. Zie artt 24 en 25
EEX-Vo.
Op grond van art 24 aanhef en lid 1 EEX-Vo I-BIS zijn bevoegd de
gerechten van de lidstaat waar de verweerder woonplaats heeft, indien (1)
het gaat om huur en verhuur van onroerende goederen (2) voor tijdelijk
particulier gebruik voor ten hoogste 6 maanden. (3) Daarbij dient de
huurder een natuurlijk persoon te zijn en de eigenaar en de huurder
woonplaats te hebben in dezelfde lidstaat
Absolute competentie
Welke type rechter is hiërarchisch bevoegd?
- Bij een civiele zaak is in de eerste aanleg is in beginsel rechtbank
bevoegd art. 42 Ro
- In beginsel zijn dit regels van de openbare orde (dwingend recht)
(art 3:40 BW) regels ambtshalve toepassen (art 72 Rv) een
rechter moet zich dus ambtshalve onbevoegd verklaren als hij niet
bevoegd is
Onderscheid tussen sector kanton en sector civiel
- Civiel: procesvertegenwoordiging is door een advocaat verplicht (art
79 lid 2 Rv)
- Kanton: niet verplicht en kunnen partijen in persoon procederen (art
79 lid 1Rv)
o Waardezaken: < 25.000 euro
• In de waarde van de vordering wordt de rente tot aan de
dag der dagvaarding meegenomen art 93 sub a Rv
• Indien de vordering hoger is dan 25.000 maar de
rechtstitel waaruit de vordering vloeit < 25.000 is de
kantonrechter ook bevoegd, behalve als deze rechtstitel
wordt betwist
• Art 94 lid 2 Rv bepaalt dat wanneer de zaak meer dan
een vordering betreft en tenminste een daarvan is een
vordering als bedoel in art 93 sub c of d, dan zullen al
deze vorderingen door de kantonrechter worden
, behandeld en beslist. Dit geldt indien de samenhang
tussen de vorderingen zich tegen een afzonderlijke
behandeling verzet. De vordering wegens
buitengerechtelijke kosten heeft voldoende samenhang
met de hoofdvordering. Dan worden beiden vorderingen
door de kantonrechter behandeld
o Aardezaken: Zaken waarbij het afhangt van de aard van de
vordering (art 93 Rv). Het moet duidelijk zijn dat een dergelijke
vordering niet de waarde van de in sub a genoemde 25.000
euro overstijgt
Als je verkeerd zit art. 71 Rv wisselbepaling voor verkeerde sector
Relatieve bevoegdheid
In welke plaats moet men naar de rechter gaan?
- Niet van de openbare orde en hoeven dus niet ambtshalve
toegepast te worden, behoudens in hoger beroep
- In hoger beroep zijn de regels van de relatieve competentie wel van
openbare orde
Dagvaarding
- Rechtbanken: art. 99-110 Rv uitgangspunt: woonplaats gedaagde
(art 99 Rv)
o Waar woont iemand? Art. 1:10-1:15 BW
o Art. 100-106 alternatieve gronden relatieve bevoegdheid.
Aantal gevallen waarin je mag afwijken van art. 99 Rv. In elk
van die bepalingen staat mede, dat betekent dat de gronden
die 100-106 formuleren naast 99 komen. Eiser mag kiezen:
woonplaats gedaagde of de door 100-106 Rv aangewezen
grond.
Verzoekschrift
- Art 262 sub a Rv: de rechter is bevoegd in de woonplaats van de
verzoeker, evenals de rechter in woonplaats van de belanghebbende
Forumkeuze
Wanneer er een forumkeuze is gemaakt door partijen, is slechts de rechter
bevoegd die is aangewezen in die forumkeuze ex art 108 lid 1 Rv. Dit ziet
op de relatieve bevoegdheid. Er gelden enkele aanvullende voorwaarden:
1. Er moet sprake zijn van een rechtsbetrekking die tot hun vrije
bepaling staat
2. Er gelden aanvullende vereisten krachten art 108 lid 2 Rv.
Route 1 via Europese richtlijn
Is een forumkeuzebeding toegestaan? ja
Verbintenissenrecht richtlijn 93/13 en boek 6 BW (art 6:231). Beding
waar niet afzonderlijk is onderhandeld? Algemene voorwaarden? Zie art
6:236 sub n
HR Heesakkers/Voets rechter moet altijd ambtshalve toetsen of deze
richtlijn van toepassing is. Is het een oneerlijk beding?
Week 1
Functies
Diverse functies worden onderscheiden, waaronder:
- Rechtsverschaffing; Verwezenlijken aanspraken o.b.v. materiële
recht;
(vb: art. 111 lid 2 sub d Rv (eisen die worden gesteld aan een
dagvaarding)). Het functioneert als scharnier tussen het formele
recht en het materiele recht. Het materiele recht leidt tot het recht
tot schadevergoeding. Het procesrecht geeft aan hoe dit recht kan
worden verwezenlijkt en aan welke procesrechtelijke vereisten er
moet worden voldaan
- Voorkomen van eigenrichting:
Men moet niet eigenhandig maatregelen nemen om het recht te
halen.
Uitzonderingen waarbij eigenrichting wel van toepassing is:
o Retentierecht
o Opschortingsrecht
Soorten procedures
- Dagvaardingsprocedures; klassieke handelsrechtelijke geschillen,
bv:
o Wanprestatie (art. 6:74 BW)
o Onrechtmatige daad (art. 6:162 BW)
- Verzoekschriftprocedures (bijv.): toezichtrechtelijke gevallen, met
name personen- en familierecht
o Benoeming voogd (art. 1:295 BW)
o Echtscheiding (art. 1:150 BW)
o Adoptie (art. 1:227 lid 2 BW)
o Ontbinding arbeidsovereenkomst (art 7:685 BW)
Enkele verschillen dagvaardings- en verzoekschriftprocedures
Dagvaarding Verzoekschrift
Rechtsingang Dagvaarding: gericht Schriftelijk verzoek
aan de wederpartij en ingediend bij de
wordt bezorgd via rechter: gericht aan de
deurwaarder rechter
Geschil tussen partijen Geen geschil
Gesloten stelsel
Bevoegde rechter In beginsel woonplaats In beginsel woonplaats
gedaagde (art 99 Rv) van de verzoeker (art
262 Rv)
Uitspraak Vonnis Beschikking
Procesverloop Vermogensrechtelijke Gevoelige
geschillen tussen onderwerpen die raken
partijen aan het familie-
personen en erfrecht
,Welke is van toepassing?
- Art. 261 Rv:
o Lid 1: Verzoekprocedure: voor zover uit de wet niet anders
voortvloeit, alle zaken waarbij een verzoek wordt ingediend
o Lid 2: met een verzoekschrift worden ingeleid, alle zaken ten
aanzien waarvan dit ‘uit de wet voortvloeit’ valt af te leiden
uit termijn zoals ‘bij verzoekschrift’ of ‘op verzoek van’
- Art. 78 Rv openingsartikel over dagvaardingsprocedures
o De titel over dagvaardingsprocedures is van toepassing als
niet de titel over verzoekschriftprocedures van toepassing is.
De verzoekschriftprocedure is een gesloten stelsel. Slechts
wanneer er in de wet beschreven staat dat er een
verzoekschrift moet worden ingediend, start de procedure met
een verzoekschrift
Er is op grond van art 78 jo art 261 lid 1 en 2 Rv jo materiele wet sprake
van een dagvaardingsprocedure of een verzoekschriftprocedure
Wat als een procedure is ingeleid met een verzoekschriftprocedure i.p.v.
met een dagvaarding of andersom?
Verkeerde rechtsingang: art. 69 Rv wisselbepaling: de rechter geeft de
kans om de procedure op het juiste spoor te zetten. Op grond van art 70
Rv zal de civiele rechter ervoor zorgen dat de procedure goed
terechtkomt. Zo kunnen bv deurwaarder kosten niet worden ontweken
Wat als de zaak aanhangig is gemaakt bij de verkeerde locatie van
rechtbank?
Op grond van art 110 lid 2 Rv zal de rechter besluiten dat hij zelf niet
relatief bevoegd is en de zaak verwijzen naar de rechter die wel relatief
bevoegd is.
Let op! Alleen bij een vordering < 25.000 + gevallen van een individuele
arbeidsovereenkomst en zaken bedoeld als in art 101 en 103 Rv
beoordeelt de rechter ook zonder daartoe strekkend verweer of hij relatief
bevoegd is ambtshalve
Wat als je de zaak aanhangig hebt gemaakt bij de verkeerde sector?
Zie art 71 Rv wisselbepaling
Internationale bevoegdheid
Art. 1 Rv kijk eerst naar supranationale regels: verdragen, EG-
verordening
EEX-Verordening (Vo) (herschikking) belangrijke supranationale regeling
Toepassingsgebied: art. 1 EEX-Vo
- Van toepassing op burgerlijke- en handelszaken
- Een aantal rechtsgebieden worden daarvan uitgezonderd (lid 2), bijv.
personen- en familierecht
Woonplaats gedaagde: art 4 EEX-Vo
, - Hoofdregel is lex forum rei
- De nationale rechter van de woonplaats van de gedaagde is
bevoegd. Let op: dit gaat niet over de nationaliteit, maar over waar
men woont!
- Men kan alleen gedaagde worden in het land waar men woont, tenzij
er een alternatieve grond is voor rechtsmacht:
o Verbintenissen uit overeenkomst (art 7 sub 1 EEX-Vo)
o Verbintenissen uit onrechtmatige daad; plaatsdelict (art 7 sub
2 EEX-Vo)
Is er sprake van een toepasselijke alternatieve rechtsmacht uit art 7 EEX-
Vo? Dan is de Nederlandse rechter niet exclusief bevoegd. Je mag als eiser
kiezen of je de regel uit art 4 EEX-Vo gebruikt of een alternatieve grond
voor rechtsmacht.
Let op: in sommige gevallen is er geen keuze in bevoegdheid, maar geeft
de EEX-Verordening zelf een exclusieve bevoegdheid. Zie artt 24 en 25
EEX-Vo.
Op grond van art 24 aanhef en lid 1 EEX-Vo I-BIS zijn bevoegd de
gerechten van de lidstaat waar de verweerder woonplaats heeft, indien (1)
het gaat om huur en verhuur van onroerende goederen (2) voor tijdelijk
particulier gebruik voor ten hoogste 6 maanden. (3) Daarbij dient de
huurder een natuurlijk persoon te zijn en de eigenaar en de huurder
woonplaats te hebben in dezelfde lidstaat
Absolute competentie
Welke type rechter is hiërarchisch bevoegd?
- Bij een civiele zaak is in de eerste aanleg is in beginsel rechtbank
bevoegd art. 42 Ro
- In beginsel zijn dit regels van de openbare orde (dwingend recht)
(art 3:40 BW) regels ambtshalve toepassen (art 72 Rv) een
rechter moet zich dus ambtshalve onbevoegd verklaren als hij niet
bevoegd is
Onderscheid tussen sector kanton en sector civiel
- Civiel: procesvertegenwoordiging is door een advocaat verplicht (art
79 lid 2 Rv)
- Kanton: niet verplicht en kunnen partijen in persoon procederen (art
79 lid 1Rv)
o Waardezaken: < 25.000 euro
• In de waarde van de vordering wordt de rente tot aan de
dag der dagvaarding meegenomen art 93 sub a Rv
• Indien de vordering hoger is dan 25.000 maar de
rechtstitel waaruit de vordering vloeit < 25.000 is de
kantonrechter ook bevoegd, behalve als deze rechtstitel
wordt betwist
• Art 94 lid 2 Rv bepaalt dat wanneer de zaak meer dan
een vordering betreft en tenminste een daarvan is een
vordering als bedoel in art 93 sub c of d, dan zullen al
deze vorderingen door de kantonrechter worden
, behandeld en beslist. Dit geldt indien de samenhang
tussen de vorderingen zich tegen een afzonderlijke
behandeling verzet. De vordering wegens
buitengerechtelijke kosten heeft voldoende samenhang
met de hoofdvordering. Dan worden beiden vorderingen
door de kantonrechter behandeld
o Aardezaken: Zaken waarbij het afhangt van de aard van de
vordering (art 93 Rv). Het moet duidelijk zijn dat een dergelijke
vordering niet de waarde van de in sub a genoemde 25.000
euro overstijgt
Als je verkeerd zit art. 71 Rv wisselbepaling voor verkeerde sector
Relatieve bevoegdheid
In welke plaats moet men naar de rechter gaan?
- Niet van de openbare orde en hoeven dus niet ambtshalve
toegepast te worden, behoudens in hoger beroep
- In hoger beroep zijn de regels van de relatieve competentie wel van
openbare orde
Dagvaarding
- Rechtbanken: art. 99-110 Rv uitgangspunt: woonplaats gedaagde
(art 99 Rv)
o Waar woont iemand? Art. 1:10-1:15 BW
o Art. 100-106 alternatieve gronden relatieve bevoegdheid.
Aantal gevallen waarin je mag afwijken van art. 99 Rv. In elk
van die bepalingen staat mede, dat betekent dat de gronden
die 100-106 formuleren naast 99 komen. Eiser mag kiezen:
woonplaats gedaagde of de door 100-106 Rv aangewezen
grond.
Verzoekschrift
- Art 262 sub a Rv: de rechter is bevoegd in de woonplaats van de
verzoeker, evenals de rechter in woonplaats van de belanghebbende
Forumkeuze
Wanneer er een forumkeuze is gemaakt door partijen, is slechts de rechter
bevoegd die is aangewezen in die forumkeuze ex art 108 lid 1 Rv. Dit ziet
op de relatieve bevoegdheid. Er gelden enkele aanvullende voorwaarden:
1. Er moet sprake zijn van een rechtsbetrekking die tot hun vrije
bepaling staat
2. Er gelden aanvullende vereisten krachten art 108 lid 2 Rv.
Route 1 via Europese richtlijn
Is een forumkeuzebeding toegestaan? ja
Verbintenissenrecht richtlijn 93/13 en boek 6 BW (art 6:231). Beding
waar niet afzonderlijk is onderhandeld? Algemene voorwaarden? Zie art
6:236 sub n
HR Heesakkers/Voets rechter moet altijd ambtshalve toetsen of deze
richtlijn van toepassing is. Is het een oneerlijk beding?
