Filosofie
Hoofdstuk 1: oorsprong van de filosofie
Oorsprong = klassieke oudheid = opzoek naar wijsheid
Etymologie filosofie:
- Filo = houden van
- Sophia = wijsheid
a) Zo oud als de mensheid
b) Ontstaan in bepaalde periode in bepaalde regio
Mythos = verhalen over verschijnselen/ goden
3 religies, zondeval, homeros, meiodas
Logos = betrouwbaar verhaal, waarheid is aanwezig
Natuur word uit de natuur verklaard, observatie!
1. Filosofie tussen religie-wetenschap
1.1. Wetenschap
= bestudeerd wereld van fenomenen
= opzoek naar wetten, theorieën van fenomenen
1) Domein : materiële werkelijkheid (waarneembaar)
2) Natuurfilosofie : fysica = 1543 copernicus + vesalius
3) Ratio + empirie (zintuigelijk waarneming)
1.2. Religie
= bied troost, zingeving, opzoek naar iets absoluuts
Domein: waarden, bewustzijn, zingeving,
Geen zintuigen + verstand
2. Soorten filosofische vragen
Kant Ferry
1) Weten 1) Kennis
2) Doen 2) Ethiek
3) Hopen 3) Wijsheid
3. Huis van filosofie
a) Wereld – kosmologie
- Oorsprong van kosmos/ natuur
Fysica, astronomie, scheikunde, biologie
b) Het ware – waarheid
1
, - Epistemologie/ kennisleer = vragen over kennis & waarheid
- Logica = geldige redenen
- Wetenschapsfilosofie = afzonderlijke wetenschap + grondslag van de
kennis
- Taalfilosofie = ontwikkeling, ontstaan betekenissen + functie
c) Bovenwereld – metafysica – ontologie
Achterliggende principes, leer van het zijn
d) Goedheid – het goede
- Ethiek = onderzoekt het goede
- Sociale & politieke filosofie = samenleving
- Rechtsfilosofie = aard + oorsprong van recht & verhouding ethiek
Deontologie = plichtenleer
e) Mens – antropologie
Wie ben ik? = sociologie, psychologie
f) Schoonheid – het schone
- Esthetica = schoonheid kunst?
4. Bekenden eerste filosofen
Voor socratische filosofen - 6-5de eeuw VC
- Egeïsche zee
- Vraag naar aard van de kosmos
Arché? (eerste beginsel)
Kosmetische krachten bij
proces van verandering?
Thales van Miles - 1ste filosoof
A/B = D/C - Arché = alles is water
Reductionisme =
herleiden werkelijkheid
tot arché
- Ken jezelf als fundamentele
filosofische taak
Anaximander van Miles - Leerling Thales van Miles
- Apeiron = onbepaalde 1ste arché
waar alles in voorkomt
- Kosmogonie = verklaring
ontstaan wereld
Pythagoras & verborgen orde - Muziek
A² + B² = c² - Idee reïncarnatie van de ziel
- Werkelijkheid uitdrukken in
getallen & verhoudingen
- Philosophas = “ blijf zoeken,
denken tot je het begrijpt”
Parnemides - Vraag naar het zijn
- “alles is 1 & onvergankelijk &
2
, gelijk aan zichzelf” = tijdelijke
verschijnt en verdwijnt
- “ zijn is, niet zijn is niet”
Herakleitos - Constante wording/ verandering
- Logos = steeds veranderde
werkelijkheid
- Vergelijking taoïsme
- De duistere
Alles vloeit
Je kan nooit x2 in
dezelfde rivier stappen
“oorlog is vader van
alles”
Democritos - Atomos = atomen komen
samen & komen los
- Materialistische visie
3
, Hoofdstuk 2: socrates en de sofisten
1. De sofisten
1.1. De rondtrekkende leraars
Sofistès = beoefenaren van wijsheid
Athene 5de eeuw Vch = tegen betaling lesgeven aan welgestelde jeugd
Politici in spé = overtuigingskracht + redeneervermogen heel belangrijke
competentie
Sofisten = toeleggen kunst van
spreken (grammatica)
argumenteren (dialectica)
overtuigen (retorica)
onderscheid maken tussen natuur (physis) en nomos
physis = ontwikkeld van zichzelf
nomos = door de mens gemaakt
relativistisch oogpunt = er bestaat geen absolute waarheid
1.2. Protagoras: mens is maat
Protagoras 490 – 420 v.CH:
Belangrijkste sofist
Leerling democritos
Alles in natuur is te herleiden tot materiele deeltjes
Relativisme = “mens is maat van alles”
o Mens bepaald wat waar, goed, schoon is, niet een ander beginsel
Agnostisch opstellen
o Ik weet niks van Goden
Sceptische houding
o Over elke zaak bestaan 2 opvattingen, staan tegenover elkaar
Invloed van de sofisten:
- Kritiek op relativering van traditionele waarden
- Protagoras
o relativisme -> mens is maat van alle dingen
o Agnosticisme -> niks weten van Goden
o Sceptisme -> geen absolute zekerheden
- Humanisme = alle mensen zijn gelijkwaardig
o Tegen slavernij, adellijke privileges
2. Socrates 469- 399
Uiterlijk = LELIJK als de nacht
Innerlijk = mooiste-zuiverste mens
4
Hoofdstuk 1: oorsprong van de filosofie
Oorsprong = klassieke oudheid = opzoek naar wijsheid
Etymologie filosofie:
- Filo = houden van
- Sophia = wijsheid
a) Zo oud als de mensheid
b) Ontstaan in bepaalde periode in bepaalde regio
Mythos = verhalen over verschijnselen/ goden
3 religies, zondeval, homeros, meiodas
Logos = betrouwbaar verhaal, waarheid is aanwezig
Natuur word uit de natuur verklaard, observatie!
1. Filosofie tussen religie-wetenschap
1.1. Wetenschap
= bestudeerd wereld van fenomenen
= opzoek naar wetten, theorieën van fenomenen
1) Domein : materiële werkelijkheid (waarneembaar)
2) Natuurfilosofie : fysica = 1543 copernicus + vesalius
3) Ratio + empirie (zintuigelijk waarneming)
1.2. Religie
= bied troost, zingeving, opzoek naar iets absoluuts
Domein: waarden, bewustzijn, zingeving,
Geen zintuigen + verstand
2. Soorten filosofische vragen
Kant Ferry
1) Weten 1) Kennis
2) Doen 2) Ethiek
3) Hopen 3) Wijsheid
3. Huis van filosofie
a) Wereld – kosmologie
- Oorsprong van kosmos/ natuur
Fysica, astronomie, scheikunde, biologie
b) Het ware – waarheid
1
, - Epistemologie/ kennisleer = vragen over kennis & waarheid
- Logica = geldige redenen
- Wetenschapsfilosofie = afzonderlijke wetenschap + grondslag van de
kennis
- Taalfilosofie = ontwikkeling, ontstaan betekenissen + functie
c) Bovenwereld – metafysica – ontologie
Achterliggende principes, leer van het zijn
d) Goedheid – het goede
- Ethiek = onderzoekt het goede
- Sociale & politieke filosofie = samenleving
- Rechtsfilosofie = aard + oorsprong van recht & verhouding ethiek
Deontologie = plichtenleer
e) Mens – antropologie
Wie ben ik? = sociologie, psychologie
f) Schoonheid – het schone
- Esthetica = schoonheid kunst?
4. Bekenden eerste filosofen
Voor socratische filosofen - 6-5de eeuw VC
- Egeïsche zee
- Vraag naar aard van de kosmos
Arché? (eerste beginsel)
Kosmetische krachten bij
proces van verandering?
Thales van Miles - 1ste filosoof
A/B = D/C - Arché = alles is water
Reductionisme =
herleiden werkelijkheid
tot arché
- Ken jezelf als fundamentele
filosofische taak
Anaximander van Miles - Leerling Thales van Miles
- Apeiron = onbepaalde 1ste arché
waar alles in voorkomt
- Kosmogonie = verklaring
ontstaan wereld
Pythagoras & verborgen orde - Muziek
A² + B² = c² - Idee reïncarnatie van de ziel
- Werkelijkheid uitdrukken in
getallen & verhoudingen
- Philosophas = “ blijf zoeken,
denken tot je het begrijpt”
Parnemides - Vraag naar het zijn
- “alles is 1 & onvergankelijk &
2
, gelijk aan zichzelf” = tijdelijke
verschijnt en verdwijnt
- “ zijn is, niet zijn is niet”
Herakleitos - Constante wording/ verandering
- Logos = steeds veranderde
werkelijkheid
- Vergelijking taoïsme
- De duistere
Alles vloeit
Je kan nooit x2 in
dezelfde rivier stappen
“oorlog is vader van
alles”
Democritos - Atomos = atomen komen
samen & komen los
- Materialistische visie
3
, Hoofdstuk 2: socrates en de sofisten
1. De sofisten
1.1. De rondtrekkende leraars
Sofistès = beoefenaren van wijsheid
Athene 5de eeuw Vch = tegen betaling lesgeven aan welgestelde jeugd
Politici in spé = overtuigingskracht + redeneervermogen heel belangrijke
competentie
Sofisten = toeleggen kunst van
spreken (grammatica)
argumenteren (dialectica)
overtuigen (retorica)
onderscheid maken tussen natuur (physis) en nomos
physis = ontwikkeld van zichzelf
nomos = door de mens gemaakt
relativistisch oogpunt = er bestaat geen absolute waarheid
1.2. Protagoras: mens is maat
Protagoras 490 – 420 v.CH:
Belangrijkste sofist
Leerling democritos
Alles in natuur is te herleiden tot materiele deeltjes
Relativisme = “mens is maat van alles”
o Mens bepaald wat waar, goed, schoon is, niet een ander beginsel
Agnostisch opstellen
o Ik weet niks van Goden
Sceptische houding
o Over elke zaak bestaan 2 opvattingen, staan tegenover elkaar
Invloed van de sofisten:
- Kritiek op relativering van traditionele waarden
- Protagoras
o relativisme -> mens is maat van alle dingen
o Agnosticisme -> niks weten van Goden
o Sceptisme -> geen absolute zekerheden
- Humanisme = alle mensen zijn gelijkwaardig
o Tegen slavernij, adellijke privileges
2. Socrates 469- 399
Uiterlijk = LELIJK als de nacht
Innerlijk = mooiste-zuiverste mens
4
