De koloniën in Nederland en Nederland in de koloniën
Inleiding
New Imperial History Al meer dan dertig jaar probeert de “Nieuwe” Imperiale Geschiedenis metropool en
kolonie in een verenigd studiegebied te brengen, de zekerheden van de natiestaat
te verstoren, multidisciplinaire benaderingen van de studie van het verleden te
integreren en het belang van ras en geslacht voor de verdeling van rechten en
hulpbronnen onder het rijk te laten zien. Imperiale geschiedenis kan belangrijke
inzichten bieden in de manieren waarop macht opereerde in meerdere domeinen
en verschillende ruimtelijke configuraties.
Global History Verwijst naar de constructie van geschiedenissen die intellectueel inclusief zijn, niet
begrensd door geografie of nationale grenzen, en niet beperkt door vastgestelde
chronologieën voor specifieke nationale geschiedenissen.
Nederland in de Indische Oceaan
Monopsonie In de economie een markt waar slechts één koper, de monopsonist, aanwezig is. Er
zijn echter wel meerdere verkopers. Het is dus symmetrisch aan een monopolie,
waar er maar één verkoper is voor meerdere kopers.
Age of Commerce Handel in Azië doet er enorm toe. Er is veel integratie tussen kust en binnenland.
Vanaf 1630 steeds meer VOC en Europeanen in een regionale context. Omdat de
bestaande patronen in Azië bleven bestaan en de Europeanen zich daarin
voegden.
Verschillen in relaties 1. VOC erg afhankelijk van lokale tussenpersonen.
2. Deshima, Japan: handelshuis op afgesloten eiland alleen voor VOC.
3. VOC had verschillende gezichten op verschillende plekken, maar was
zeker met handel verweven.
Batavia - Kleine witte toplaag, 50% totslaafgemaakten, nauwelijks vrije burgers.
- Volgens VOC segregatie per culturele groep, maar in praktijk vermenging.
- Lokale boeren moesten verplicht bepaalde gewassen verbouwen en
afdragen tegen vaste prijs (voorbode cultuurstelsel).
- Ommelanden: kampongs en plantages.
Specerijen monopolie 1. Banda: door genocide en perkeniers
2. Molukken: controle kruidnagelproductie, samenwerken met harde hand.
Extirpatietochten: kruidnagelbomen vernietigen op plekken waar de VOC
deze niet wilde hebben.
Casus Ceylon Raja Singha II vraagt de VOC om hulp in oorlog tegen de Portugezen in 1638. In
1658 de Portugezen verdreven. Hierdoor waren alle handelsposten onbemand en
de Nederlanders bleven. Raja Singha II vond dit prima, maar met zijn regels. Tot
1688 oorlog tussen VOC en Raja Singha II. Beëindigd met traktaat waarin VOC
aantal handelsposten kreeg en in kaneel mocht handelen. Gingen zich uiteindelijk
steeds meer als koloniale macht gedragen en belasting eisen.
Instituties om controle te 1. Kadasters: registers voor landeigendom en diensten.
behouden 2. Protestantse kerk: Portugezen waren katholiek, hindoeïsme mocht ook.
3. Rechtbanken: door veel conflicten over registers.
4. Schoolsysteem: school met lokale schoolmeester, hield ook registers bij.
Dessave Nederlands provincie hoofd regelde kleine lokale conflicten. Mocht ook boetes
uitschrijven waarvan hij zelf de helft mocht houden.
Entangled Histories Een historisch perspectief en een concept in de geschiedschrijving. Met een
transcultureel perspectief als hoofduitgangspunt richt het zich op de onderlinge
verbondenheid van samenlevingen.
Nederland in de Atlantische Wereld
Nederland in de koloniën - Nog heel veel tastbaar goed: forten en architectuur.
- WIC bronnen in Noord-Amerikaans archief.
- Nederlands-Amerikaanse kunst doet het goed in New York.
- Standbeeld Johan Maurits in Recife, Brazilië.
De koloniën in Nederland - Moeilijk om te controleren wat er wordt geschreven over en in de koloniën,
aangezien het allemaal ver weg is.
- Wekelijkse kranten van Jan van Hilten en Broer Jansz over het leven in de
koloniën.
- Sommige artikelen worden betaald door WIC, dit heeft wel invloed op wat
, er wordt geschreven over de kolonie.
Zacharias Wagner Enige krant over de praktijk van de slavenmarkt in Recife.
Maatschappelijke discussie slavernij
‘’Ten Kon Drai’’ ‘’De tijd veranderd’’. Zei Willem Alexander toen hij excuses herhaalde. De taal heeft
wortels in de koloniale tijd. Was de contacttaal tussen verschillende groepen waar
erg op neergekeken werd.
Begin slavenhandel Karel V accepteerde dat slaafgemaakten naar Amerika mochten. Hij geeft
contracten aan handelaren. In Nederland was dit nog niet de praktijk, maar men
had er wel kennis van.
Opstand tegen Spaanse Aanvoerders Opstand gaan zich opnieuw ‘’branden’’, ze worden anti-Spaans en dus
tirannie ook anti-imperiaal. Voor Spanje zijn de Nederlanders hetzelfde als de inheemse
bevolking van de Amerika’s. Dus… toch twijfel om koloniaal rijk te worden om
Spanjaarden overzees dwars te zitten.
De verdediging van Kritiek op slavernij is altijd wel een permanente onderstroom. Afschaffingsidealen
slavernij worden in de 18e eeuw nadrukkelijker. Eind 18e eeuw komt er ook verdediging: niet
zo sterk meer tegen de afschaffing, maar het moet vooral allemaal maar niet te snel
gaan. Er is veel uitstelgedrag.
Reacties nazaat 1. Je moet het er niet over hebben: schaamte relatie slavernij. Men wil er niet
meer aan herinnerd worden.
2. Levend houden van geschiedenis en zoeken naar manieren om het een
plek te geven. Alleen in eigen kring, niet openbaar.
3. Voor onze eigen heling en samenleving erkent worden. Iedereen betrekken.
Suriname Twee grote migratiegolven rondom de onafhankelijkheid. Vooral deze groep
slaagde erin om rond de jaren ’90 een bewustzijn te creëren in de publieke opinie.
Voorbeelden herinnering 1. Musea geven meer aandacht aan slavernijverleden met verschillende
slaven verleden perspectieven.
2. Steden gaan zich vanaf 2020 tot excuses verhouden.
3. Thierry Baudet legt bloemen bij vaderlandse monumenten.
4. Nationaal archief voegt in 2021 slavenopstand Berbice 1763 toe.
‘’Den Keti Koti, fu Tru’’ Niet alleen de ketenen gebroken, maar ook de beeldvorming rondom slavernij is
veranderd.
Aziatische slavernij en erfenis
Tapan en Tjanga Ontvoerd, en verkocht als slaaf. Werden herkend en uiteindelijk teruggegeven na
genoeg getuigenissen. Ontvoerders waren ook slaaf of schuldslaaf en probeerden
vrijgelaten te worden via deze manier.
Cijfers 50.000-90.000 door VOC verscheept.
1.000.000 mensen in slavernij in VOC wereld.
Leven in koloniale - Deshima: huishoudens, amusement, bouwwerk.
slavernij - Banda: perkeniers, perkslaven.
- Batavia: huishoudens, VOC slavernij, plantageslavernij.
Open slavernij Ongeschreven afspraak is dat je vrijkomt na een bepaalde periode.
Gesloten slavernij Geen kans om eruit te komen, alleen in specifieke gevallen.
Totslaafgemaakten in Azië 1. In slavernij geboren (kastenstelsel).
2. Buit gemaakt in oorlogen.
3. Jezelf of je familie verkopen uit honger.
4. Schulden
5. Slavernij als straf van veroordeling.
6. Mensenroof, systematische ontvoering.
De wereld verzamelen en categoriseren
Waarom verzamelen? - Identiteit en zingeving. Verzamelen ordenen classificeren
- Nieuwsgierigheid.
- Onsterfelijkheid.
Wanneer verzamelen? - Verbreding horizon en informatie explosie (globalisering).
- Politieke schaalvergroting (imperialisme).
- Verschuiving mens- en wereldbeeld.
- Bestaande categorieën bestaan niet voor het ‘’nieuwe’’.
- Kennis aanpassen aan grotere wereld.
Quicchebergs indeling 1. Heilsgeschiedenis van heerser en zijn territorium.
Inleiding
New Imperial History Al meer dan dertig jaar probeert de “Nieuwe” Imperiale Geschiedenis metropool en
kolonie in een verenigd studiegebied te brengen, de zekerheden van de natiestaat
te verstoren, multidisciplinaire benaderingen van de studie van het verleden te
integreren en het belang van ras en geslacht voor de verdeling van rechten en
hulpbronnen onder het rijk te laten zien. Imperiale geschiedenis kan belangrijke
inzichten bieden in de manieren waarop macht opereerde in meerdere domeinen
en verschillende ruimtelijke configuraties.
Global History Verwijst naar de constructie van geschiedenissen die intellectueel inclusief zijn, niet
begrensd door geografie of nationale grenzen, en niet beperkt door vastgestelde
chronologieën voor specifieke nationale geschiedenissen.
Nederland in de Indische Oceaan
Monopsonie In de economie een markt waar slechts één koper, de monopsonist, aanwezig is. Er
zijn echter wel meerdere verkopers. Het is dus symmetrisch aan een monopolie,
waar er maar één verkoper is voor meerdere kopers.
Age of Commerce Handel in Azië doet er enorm toe. Er is veel integratie tussen kust en binnenland.
Vanaf 1630 steeds meer VOC en Europeanen in een regionale context. Omdat de
bestaande patronen in Azië bleven bestaan en de Europeanen zich daarin
voegden.
Verschillen in relaties 1. VOC erg afhankelijk van lokale tussenpersonen.
2. Deshima, Japan: handelshuis op afgesloten eiland alleen voor VOC.
3. VOC had verschillende gezichten op verschillende plekken, maar was
zeker met handel verweven.
Batavia - Kleine witte toplaag, 50% totslaafgemaakten, nauwelijks vrije burgers.
- Volgens VOC segregatie per culturele groep, maar in praktijk vermenging.
- Lokale boeren moesten verplicht bepaalde gewassen verbouwen en
afdragen tegen vaste prijs (voorbode cultuurstelsel).
- Ommelanden: kampongs en plantages.
Specerijen monopolie 1. Banda: door genocide en perkeniers
2. Molukken: controle kruidnagelproductie, samenwerken met harde hand.
Extirpatietochten: kruidnagelbomen vernietigen op plekken waar de VOC
deze niet wilde hebben.
Casus Ceylon Raja Singha II vraagt de VOC om hulp in oorlog tegen de Portugezen in 1638. In
1658 de Portugezen verdreven. Hierdoor waren alle handelsposten onbemand en
de Nederlanders bleven. Raja Singha II vond dit prima, maar met zijn regels. Tot
1688 oorlog tussen VOC en Raja Singha II. Beëindigd met traktaat waarin VOC
aantal handelsposten kreeg en in kaneel mocht handelen. Gingen zich uiteindelijk
steeds meer als koloniale macht gedragen en belasting eisen.
Instituties om controle te 1. Kadasters: registers voor landeigendom en diensten.
behouden 2. Protestantse kerk: Portugezen waren katholiek, hindoeïsme mocht ook.
3. Rechtbanken: door veel conflicten over registers.
4. Schoolsysteem: school met lokale schoolmeester, hield ook registers bij.
Dessave Nederlands provincie hoofd regelde kleine lokale conflicten. Mocht ook boetes
uitschrijven waarvan hij zelf de helft mocht houden.
Entangled Histories Een historisch perspectief en een concept in de geschiedschrijving. Met een
transcultureel perspectief als hoofduitgangspunt richt het zich op de onderlinge
verbondenheid van samenlevingen.
Nederland in de Atlantische Wereld
Nederland in de koloniën - Nog heel veel tastbaar goed: forten en architectuur.
- WIC bronnen in Noord-Amerikaans archief.
- Nederlands-Amerikaanse kunst doet het goed in New York.
- Standbeeld Johan Maurits in Recife, Brazilië.
De koloniën in Nederland - Moeilijk om te controleren wat er wordt geschreven over en in de koloniën,
aangezien het allemaal ver weg is.
- Wekelijkse kranten van Jan van Hilten en Broer Jansz over het leven in de
koloniën.
- Sommige artikelen worden betaald door WIC, dit heeft wel invloed op wat
, er wordt geschreven over de kolonie.
Zacharias Wagner Enige krant over de praktijk van de slavenmarkt in Recife.
Maatschappelijke discussie slavernij
‘’Ten Kon Drai’’ ‘’De tijd veranderd’’. Zei Willem Alexander toen hij excuses herhaalde. De taal heeft
wortels in de koloniale tijd. Was de contacttaal tussen verschillende groepen waar
erg op neergekeken werd.
Begin slavenhandel Karel V accepteerde dat slaafgemaakten naar Amerika mochten. Hij geeft
contracten aan handelaren. In Nederland was dit nog niet de praktijk, maar men
had er wel kennis van.
Opstand tegen Spaanse Aanvoerders Opstand gaan zich opnieuw ‘’branden’’, ze worden anti-Spaans en dus
tirannie ook anti-imperiaal. Voor Spanje zijn de Nederlanders hetzelfde als de inheemse
bevolking van de Amerika’s. Dus… toch twijfel om koloniaal rijk te worden om
Spanjaarden overzees dwars te zitten.
De verdediging van Kritiek op slavernij is altijd wel een permanente onderstroom. Afschaffingsidealen
slavernij worden in de 18e eeuw nadrukkelijker. Eind 18e eeuw komt er ook verdediging: niet
zo sterk meer tegen de afschaffing, maar het moet vooral allemaal maar niet te snel
gaan. Er is veel uitstelgedrag.
Reacties nazaat 1. Je moet het er niet over hebben: schaamte relatie slavernij. Men wil er niet
meer aan herinnerd worden.
2. Levend houden van geschiedenis en zoeken naar manieren om het een
plek te geven. Alleen in eigen kring, niet openbaar.
3. Voor onze eigen heling en samenleving erkent worden. Iedereen betrekken.
Suriname Twee grote migratiegolven rondom de onafhankelijkheid. Vooral deze groep
slaagde erin om rond de jaren ’90 een bewustzijn te creëren in de publieke opinie.
Voorbeelden herinnering 1. Musea geven meer aandacht aan slavernijverleden met verschillende
slaven verleden perspectieven.
2. Steden gaan zich vanaf 2020 tot excuses verhouden.
3. Thierry Baudet legt bloemen bij vaderlandse monumenten.
4. Nationaal archief voegt in 2021 slavenopstand Berbice 1763 toe.
‘’Den Keti Koti, fu Tru’’ Niet alleen de ketenen gebroken, maar ook de beeldvorming rondom slavernij is
veranderd.
Aziatische slavernij en erfenis
Tapan en Tjanga Ontvoerd, en verkocht als slaaf. Werden herkend en uiteindelijk teruggegeven na
genoeg getuigenissen. Ontvoerders waren ook slaaf of schuldslaaf en probeerden
vrijgelaten te worden via deze manier.
Cijfers 50.000-90.000 door VOC verscheept.
1.000.000 mensen in slavernij in VOC wereld.
Leven in koloniale - Deshima: huishoudens, amusement, bouwwerk.
slavernij - Banda: perkeniers, perkslaven.
- Batavia: huishoudens, VOC slavernij, plantageslavernij.
Open slavernij Ongeschreven afspraak is dat je vrijkomt na een bepaalde periode.
Gesloten slavernij Geen kans om eruit te komen, alleen in specifieke gevallen.
Totslaafgemaakten in Azië 1. In slavernij geboren (kastenstelsel).
2. Buit gemaakt in oorlogen.
3. Jezelf of je familie verkopen uit honger.
4. Schulden
5. Slavernij als straf van veroordeling.
6. Mensenroof, systematische ontvoering.
De wereld verzamelen en categoriseren
Waarom verzamelen? - Identiteit en zingeving. Verzamelen ordenen classificeren
- Nieuwsgierigheid.
- Onsterfelijkheid.
Wanneer verzamelen? - Verbreding horizon en informatie explosie (globalisering).
- Politieke schaalvergroting (imperialisme).
- Verschuiving mens- en wereldbeeld.
- Bestaande categorieën bestaan niet voor het ‘’nieuwe’’.
- Kennis aanpassen aan grotere wereld.
Quicchebergs indeling 1. Heilsgeschiedenis van heerser en zijn territorium.
