Hoofdstuk 2 - Recht en staat
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
§1 Verdeling van de overheidsmacht: de Trias Politica 2
§2 De Trias Politica 3
§3 Nederland: een democratische rechtsstaat 3
§4 Grondrechten 4
Klassieke grondrechten 5
Horizontale werking 5
Sociale grondrechten 5
§5 Decentralisatie 6
, §1 Verdeling van de overheidsmacht: de Trias Politica
Trias Politica -> Montesquieu (1689-1755)
Macht in de juridische uitwerking -> bevoegdheid die aan een orgaan is toebedeeld.
De leer van de machtenscheiding komt op het volgende neer:
1. Drie machten:
a. Wetgevende macht - stelt algemene, voor iedereen in gelijke mate geldende
regels.
b. Uitvoerende macht - voert de overheidstaken uit die in die algemene regels zijn
vastgelegd.
c. Rechtsprekende macht - beslecht geschillen over de juiste toepassing van het
recht.
2. Elk orgaan wordt belast met niet meer dan alleen zijn eigen taak of functie – een lid van
de Staten-Generaal mag dus niet tevens lid van de rechterlijke macht zijn. De scheiding
in organen en functies is terug te vinden in de hoofdstukindeling van onze Grondwet.
Er hoort in het staatsbestel een systeem te zijn van checks and balances. Bij checks gaat het
om het houden van toezicht van het ene orgaan op het andere, terwijl met balances is bedoeld
dat er tussen de organen onderling een zeker machtsevenwicht is waarbij bevoegdheden
gelijkelijk worden gedeeld.
Splitsing van het parlement in twee huizen moet volgens Montesquieu de voorwaarden
scheppen voor een zorgvuldige wetgeving. Wetten kunnen op die manier slechts stapsgewijs tot
stand komen en dat zou de kwaliteit ten goede moeten komen.
De uit de denkbeelden van Montesquieu voortgekomen opvatting noemt men het legisme. Het
legisme houdt in dat het gehele recht uitsluitend door de wetgever wordt geschapen.
Als gezegd houdt het legistisch ideaal in dat al het recht in de wet zou moeten worden
vastgelegd.
In de loop van de negentiende eeuw ontstaat de behoefte om het recht geleidelijk aan zo veel
mogelijk in wetgeving op te nemen, te codificeren.
Codificatiegedachte: het recht moet op systematische wijze in wetboeken worden opgenomen.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
§1 Verdeling van de overheidsmacht: de Trias Politica 2
§2 De Trias Politica 3
§3 Nederland: een democratische rechtsstaat 3
§4 Grondrechten 4
Klassieke grondrechten 5
Horizontale werking 5
Sociale grondrechten 5
§5 Decentralisatie 6
, §1 Verdeling van de overheidsmacht: de Trias Politica
Trias Politica -> Montesquieu (1689-1755)
Macht in de juridische uitwerking -> bevoegdheid die aan een orgaan is toebedeeld.
De leer van de machtenscheiding komt op het volgende neer:
1. Drie machten:
a. Wetgevende macht - stelt algemene, voor iedereen in gelijke mate geldende
regels.
b. Uitvoerende macht - voert de overheidstaken uit die in die algemene regels zijn
vastgelegd.
c. Rechtsprekende macht - beslecht geschillen over de juiste toepassing van het
recht.
2. Elk orgaan wordt belast met niet meer dan alleen zijn eigen taak of functie – een lid van
de Staten-Generaal mag dus niet tevens lid van de rechterlijke macht zijn. De scheiding
in organen en functies is terug te vinden in de hoofdstukindeling van onze Grondwet.
Er hoort in het staatsbestel een systeem te zijn van checks and balances. Bij checks gaat het
om het houden van toezicht van het ene orgaan op het andere, terwijl met balances is bedoeld
dat er tussen de organen onderling een zeker machtsevenwicht is waarbij bevoegdheden
gelijkelijk worden gedeeld.
Splitsing van het parlement in twee huizen moet volgens Montesquieu de voorwaarden
scheppen voor een zorgvuldige wetgeving. Wetten kunnen op die manier slechts stapsgewijs tot
stand komen en dat zou de kwaliteit ten goede moeten komen.
De uit de denkbeelden van Montesquieu voortgekomen opvatting noemt men het legisme. Het
legisme houdt in dat het gehele recht uitsluitend door de wetgever wordt geschapen.
Als gezegd houdt het legistisch ideaal in dat al het recht in de wet zou moeten worden
vastgelegd.
In de loop van de negentiende eeuw ontstaat de behoefte om het recht geleidelijk aan zo veel
mogelijk in wetgeving op te nemen, te codificeren.
Codificatiegedachte: het recht moet op systematische wijze in wetboeken worden opgenomen.
